Отдел образования Узденского райисполкома




НазваОтдел образования Узденского райисполкома
старонка1/2
Дата канвертавання28.10.2012
Памер298.43 Kb.
ТыпДокументы
  1   2


Отдел образования Узденского райисполкома

Государственное учреждение образования

«Озерская средняя школа»


Социальный проект


Экскурсионный маршрут

«Агрогородок, в котором хочется жить»



Авторы работы:

Мазок Оксана, выпускница 2011 года

Шпилевский Валерий, ученик 11класса;

Клепкова Дарья, ученица 9класса,

Адрес: 223417, Минская область, Узденский район, агрогородок Озеро, улица Школьная, д.2

Контактный телефон: (8 01718) 49344



Озеро

2011

Обоснование проблемы

Молодежь призвана сыграть особую роль в обеспечении возрождения и процветания страны в XXI столетии. Молодые люди уже сегодня потенциально являются основной движущей силой нашего социума. Именно молодежь представляет собой стратегический ресурс социального развития, который «важнее сырьевых, топливных, финансовых ресурсов». В то же время, молодое поколение наиболее подвержено воздействию глобальных проблем и угроз, связанных с платностью многих услуг (особенно в сфере здравоохранения и образования), трудностями трудоустройства молодых специалистов, распространением алкоголизма, наркомании, других асоциальных явлений.

Молодежь в силу своего возрастного потенциала находится на передовых позициях научно-технического и социального прогресса, поэтому ей решать самые сложные социально-экономические проблемы.

Новые подходы к формированию общей культуры человека, отражающие социальный заказ нашего общества, а именно формирование всесторонне развитой и патриотичной личности, требуют эффективных способов её формирования. Эта задача тем более важна в свете необходимости воспитания личности, одним из главных свойств которой будет сохранение, углубление и распространение знаний по истории и культуре своей малой родины. Но формы и механизмы формирования культурной личности зачастую не соответствует интересам и потребностям молодых людей.

Наш проект призван решить эту проблему на территории Озерского сельского совета, а точнее – создать такой продукт, который будет способствовать повышению интереса к изучению истории родного края у подростков и молодежи. Наш проект также служит развитию основных направлений деятельности, связанных с развитием сферы туризма в Узденском районе.

К настоящему времени в сфере туризма отмечается некоторый подъем как со стороны увеличения потока туристов, появления инициативных людей, готовых создавать новые экскурсионные маршруты и программы, так и со стороны притока частных инвестиций в туристскую сферу деятельности. Значимость развития туризма для Узденского района определяется богатейшим историко-культурным наследием района, географической и транспортной доступностью от Минска.

В рамках работы над проектом проведен комплексный анализ ресурсов Озерского сельского совета, включающий не только ресурсы природные, историко-культурные и инфраструктуру, но и имиджевую составляющую (представления современников и предков, такие как сложившиеся образы территорий, легенды, мифы, исторические события). Эта информация, которая представлена в виде экскурсионного маршрута, позволит активнее заниматься продвижением туристских возможностей, а также будет способствовать созданию и осуществлению различного рода программ и проектов, основанных на местном потенциале и направленных на привлечение туристов-индивидуалов и туристских групп. Развитие туризма позволит не только сохранить имеющийся богатый культурный и исторический потенциал района, но и использовать его как постоянный источник пополнения районного бюджета.

Проект представляет собой краеведческое исследование с элементами этнографии. Его итогом станут:

  1. создание экскурсионного маршрута

  2. создание школьного музея «Летопись Озера»

  3. создание информационного банка о ветеранах труда и об участниках ВОВ.



Цель проекта

  • Содействие в нравственном, патриотическом и гражданском воспитании подростков и молодежи Озерского сельского совета через повышение интереса к истории родного региона с использованием современных форм и методов; сохранение преемственности поколений.

  • Вовлечение молодежи в исследовательскую краеведческую работу; приобщение к истории малой родины через познавательный туризм.

  • Развитие инфраструктуры туризма, необходимое для повышения конкурентоспособности района на региональном уровне.



Задачи проекта

1. Проанализировать образовательную программу по краеведению Озерской СШ на наличие культурологического фактора и его соответствие современному состоянию;

2. Создать современный дидактический аудиовизуальный материал для реализации краеведческих программ на территории Озерского сельского совета;

3. Апробировать созданный аудиовизуальный материал в рамках реализации проекта;

4. Содействовать в создании и развитии школьного музея «Летопись Озера» как одного из главных экскурсионных объектов (размещение экспозиций народных умельцев, создание выставок и отделов, связанных с историческим прошлым Озерского сельского совета);

5. Содействовать в благоустройстве объектов, связанных с историческим и природным наследием (парков, водоёмов), что благотворно скажется на общей экологической обстановке в районе;

6. Поддерживать и развивать уже созданные экскурсионные маршруты и программы (формировать у молодежи чувство социально-экономической перспективы, желание работать на своей земле);

7. Наладить рекламно-информационную деятельность (продвижение и реклама туристского продукта Узденского района и, как следствие, приток туристов, повышение оригинального и благоприятного имиджа района, пополнение районного бюджета);

8. Распространить опыт работы по указанному направлению на территории Узденского района.


Сроки реализации проекта

Проект рассчитан на 3 года.

Начало работы над проектом – январь 2011 года, завершение работы над проектом – декабрь 2013 года.

Этапы реализации проекта

Для решения поставленных задач деятельность по проекту разделена на 3 этапа: подготовительный, основной и заключительный. Задачи №1,2 будут решены в рамках подготовительного этапа, задачи №3-6 — в рамках основного, задач №7-8 — на заключительном этапе.

На подготовительном этапе сформирована инициативная группа проекта, состоящая из членов первичной организации БРСМ Озерской СШ, педагогов школы.

Изучение базисной образовательной программы по краеведению в Озерской СШ позволит определить потребности курса в наглядных мультимедийных материалах различных видов. На основании результатов изучения образовательной программы по краеведению и консультаций с ведущими специалистами в данной области будет определён перечень культурно–исторических и других значимых мест при создании наглядного мультимедийного материала, а точнее экскурсионного видео маршрута по культурно-историческим местам Озера. После чего будет осуществлен сбор информации обо всех значимых местах, фигурирующих в экскурсионном видеоролике. К этой работе будут подключены старшеклассники Озерской школы.

В рамках основного этапа реализации проекта будет проведена работа по созданию новых и развитию существующих маршрутов и программ:

1. Подготовка собранной информации к созданию экскурсионных видеороликов;

2. Проведение съемок исторических и других значимых мест Озерского сельского совета для создания экскурсионного видеоролика;

3. Монтаж и запись пробной версии экскурсионного видеоролика.

На завершающем этапе реализации проекта будет проведена итоговая презентация экскурсионного видеомаршрута. С видеороликом и результатами проекта будут так же ознакомлены специалисты по работе с молодежью и руководители образовательных учреждений Узденского района, приглашенные для участия в презентации экскурсионного видеомаршрута, которая пройдёт на базе Озерской школы. Далее видеоролик будет распространен по образовательным учреждениям и детско-молодежным общественным объединениям Узденского района.

В рамках работы над проектом предполагается приобретение стендового оборудования для вновь создаваемых экспозиций, сохранение и развитие народных традиций в выставках работ декоративно-прикладного искусства, благоустройство объектов, создание заповедных участков и сохранение уже существующих охраняемых природных территорий.

Предполагается проведение небольших познавательных туров для школьников района с целью оказания просветительско-учебных услуг.

Эффективность реализации проводимых мероприятий может быть оценена в результате изучения общественного мнения и отзывов руководителей органов государственной молодежной политики, а также представителей общественности.


Предполагаемые результаты

Ожидаемые конечные результаты реализации проекта:

- формирование фонда собственных архивных документов, фотодокументов, воспоминаний очевидцев;

- создание базы маршрутов и программ путешествий;

- съёмка рекламного видеоролика о туризме в Узденском районе;

- увеличение потока туристов, дополнительный приток финансовых средств, повышение привлекательного туристского имиджа Узденского района;

- увеличение перечня оказываемых туристских услуг.

- получение преимуществ перед другими районами на областном уровне.

- создание дополнительных рабочих мест, появление возможности дополнительного заработка.

- повышение значимости культурных, экологических и социальных аспектов в развитии туризма в районе

Это должно привести к повышению деловой и общественной активности самих молодых людей во всех сферах социальной жизни, содействовать решению социальных проблем сельской молодежи.

В рамках реализации проекта планируется создание экскурсионного видеомаршрута как аудиовизуального пособия для работы по краеведческой программе в образовательных учреждениях и молодежных общественных организациях Узденского района.

Для создания экскурсионного видеомаршрута инициативной группой проекта будет изучена программа по краеведению, преподаваемая в образовательном учреждении, подобрана соответствующая дополнительная информация об исторических объектах, отснят необходимый видеоряд.

Смонтированный ролик будет представлен на апробацию в образовательные учреждения Узденского района.

По итогам проекта будет проведена презентация экскурсионного видеомаршрута для специалистов по работе с молодежью.

Кроме того, хочется отметить, что данный проект имеет отсроченный социальный эффект, который выражается в формировании личности патриота и гражданина родного посёлка, что необходимо для оздоровления морального климата в обществе, укрепления преемственности поколений, повышения исторической и краеведческой грамотности жителей, особенно подрастающего поколения.


Ресурсное обеспечение проекта

Центр проекта размещается на базе государственного учреждения образования «Озерская средняя школа», обладающего ресурсами для проведения мероприятий проекта.

Сотрудниками Центра являются:

  • Члены первичной организации БРСМ Озерской СШ,

  • Учителя школы,

  • молодые люди, имеющие или желающие приобрести навыки проведения экскурсионно-аналитической работы.

В качестве источников пополнения банка данных могут быть использованы:

  • государственные органы власти;

  • органы по делам молодежи;

  • частные лица, владеющие информацией по теме проекта;

  • библиотеки, архивы (как государственные, так и личные, семейные архивы граждан);

  • научно-исследовательские, педагогические, творческие коллективы, проводящие исследования в соответствующих областях знания;

  • средства массовой информации.

Финансирование проводимых мероприятий проводится за счет

  • проведения исследований на договорных условиях;

  • распространения рекламных материалов, заинтересованных организаций и предприятий, коммерческих структур и предпринимателей;

  • розничной реализации информационных материалов.



Итоги работы над проектом

Экскурсія

«Возера: учора, сёння, заўтра»

Працягласць: 2 гадзіны

Адлегласць: 4 км

Аўтар і распрацоўшчык: ініцыятыўная група вучняў Азерскай школы


1-шы этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Дарожная развязка «Мінск-Возера-Дзяржынск», 5 мін

Асноўны змест інфармацыі:


Вёска Возера знаходзіцца на поўдзень ад горада Мінска на адлегласці 32 км.


2-гі этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Ускраек вёскі,15 мін

Асноўны змест інфармацыі:


Вёска Возера.




Геаграфічная шырата – 53 °  П.Ш.

Геаграфічная даўгата – 27°   У.Д.

Прыкладныя дадзеныя:

Адлегласць да экватара  – 5950 км.

Адлегласць да Паўночнага полюса

– 4100 км

Вышыня над узроўнем мора – 175 м.

Колькасць насельніцтва – 842 чалавекі.

Знаходзіцца на паўночны ўсход ад г.Узда на адлегласці 30 км. Скорасць вярчэння вакол зямной восі – 1000 км./г.,або 287 м./сек. Даўжыня паралелі, на якой знаходзіцца в.Возера 23 750 км. Плошча тэрыторыі вёскі – больш за 100 га.

Назву вёсцы дало возера, вакол якога яна размешчана. Плошча возера складае 19 га.

Наша вёска – цэнтр Сельскага савета і эксперыментальнай базы імя Катоўскага. Паводле пісьмовых крыніц паселішча вядома з 16 ст. Упершыню ўпамінаецца ў юрыдычных актах у 1582г., як сяло Мінскага павета Рэчы Паспалітай. Належала Радзівілам, потым – Чапскім. У 1863 годзе адкрыта народнае вучылішча.

У 1886г. у сяле налічвалася 60 двароў, 610 жыхароў, працавала праваслаўная царква.

У Вялікую Айчынную вайну дзейнічала патрыятычная арганізацыя ( кіраўнік Е.М. Курбыка). Землякам і воінам,якія загінулі ў гады ВАв і пры вызваленні вёскі, устаноўлены помнікі. Мемарыяльная дошка на будынку сельскага Савета сведчыць аб подзвігу Азерскай падпольнай групы,якая змагалася ў тыле ворага ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

На 01.01.2000г. вёска налічвала 322 двары, 815 жыхароў.

На сённяшні дзень вёска лічыцца аграгарадком. Працуюць: млын, рамонтна-механічныя майстэрні, амбулаторыя, сацыяльная палата,сярэдняя школа, КПП ад Дома быту, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленні сувязі і Беларусбанка, дзіцячы сад, 3 магазіны.

У 2011 годзе ў вёсцы налічваецца: жыхароў – 842, гаспадарак – 331, дзяцей – 146, пенсіянераў – 165, працаздольных – 531, удзельнікаў ВАВ – 1, інвалідаў ВАВ – 2, сямей загінуўшых - 2, малалетніх вязняў канцлагераў – 1.


Песня пра Возера


Словы Алы Дзікай,

былой настаўніцы Азерскай СШ.

Музыка Ярмака Уладзіміра,

былога вучня Азерскай СШ


Ёсць нямала мясцін на зямлі,

Што любоў абуджаюць маю,

Але Возеру, толькі Возеру

Сваё сэрца навек аддаю.


Прыпеў: Не русалкі мы і не ліліі

І не ў завадзі ціхай жывём...

- Наша Возера, наша Возера,-

Гэтак вёску сваю мы завём.


Прыгажосці не знойдзеш нідзе,

Як у нашых азерскіх садах,

Нахіляюцца вербы к вадзе,

Галаву кружыць бэзавы пах.


Прыпеў.


Дзе ні буду ў чужой старане,

Толькі знаю: вярнуся ізноў.

Тут сустрэнуць ласкава мяне

Плёскат хваль, рукі верных сяброў.


Прыпеў.


3-ці этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Помнікі прыроды, 10 мін

Асноўны змест інфармацыі:


Возера


Плошча возера каля 22 га. Склад дна – пясок, глей. Знешні від вады – зялёна-блакітны. Вясной назіраецца ўтварэнне пены ля берага. Уздоўж берагоў растуць зараснікі вярбы, лазы, вольхі. Відавы склад жывёльнага свету: лічынкі мух, камароў, стракоз, двухстворкавыя малюскі, смаўжы, рачны карась, плотка, шчупак, чайкі, лебедзі. З возера выцякае рака Жэсць.


Парк


Першы аб’ект, які сустракае нас ў вёсцы Возера – парк. Ён быў закладзены вучнямі і настаўнікамі Азерскай сярэдняй школы у 1975 годзе. Дрэўцы высадзілі выпускнікі школы і прешакласнікі. У 1885 годзе у гонар 40-годдзя перамогі высаджана алея з сарака елачак. Урачыста прыняты былі ў піянеры Жур Толя, Наркевіч Ігар, Емельянаў Сяргей, Жыдовіч Таня, Стрынкевіч Сяргей, Шамко Валя, Сцяпанава Іра, Груша Оля. У парку пераважаюць бярозы, ліпы, клёны, таполі. Елачкі не ўсе прыжыліся. Вучні школы беражліва клапоцяца аб ім. Традыцыйнымі стала аперацыя па добраўпарадкаванні тэрыторыі парка, якая праводзіцца некалькі разоў у год. Вучні збіраюць смецце, зграбаюць лісце, абразаюць і беляць дрэвы.

У маі 2007 года насупраць парка была высаджана Алея Памяці. Ветэраны працы, тыя хто ўзнімаў гаспадарку пасля вайны, разам з вучнямі і настаўнікамі нашай школы дасадзілі алею рабінкамі. Аддаць даніну памяці, ушанаваць шчырую і самаадданую працу землякоў вялікі гонар кожнага жыхара нашай вёскі.

4-ты этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Легенды і паданні, 5 мін

Асноўны змест інфармацыі:

Адкуль у вёскі імя?

Шмат розных паданняў бытуе ў нашага народа пра гарады і вёскі, рэкі і азёры. Сёння ўсім вядома, што курганы – гэта пахаванні нашых далёкіх продкаў. Здаўна ў народзе складаліся паданні аб помніках даўніны, замацоўваліся за імі спецыфічныя назвы, узнікалі шматлікія павер’і і назвы. Так месцы старых паселішчаў звычайна звязваюць з храмам, які праваліўся пад зямлю.

Можна сказаць, што назва нашай вёскі паходзіць ад самаго факта, што гэта паселішча каля возера.

Старыя людзі расказвалі, што некалі паселішча не было. На яго месцы стаяла царква. А потым…можа за грахі людскія, можа яшчэ чаму, але царква правалілася пад зямлю, а на яе месцы ўтварылася возера. На яго берагах пачалі сяліцца людзі і ўтварылася паселішча.

Малашка Любоў Францаўна ўспомніла, што яе прабабуля, Шпілеўская Юлія Сямёнаўна, гаварыла пра возера. “Раней на яго месцы стаяла каплічка (невялікая цэркаўка без алтара). Месца было нізкае, забалочанае, вакол раслі кусты вербалозу, з зямлі біла многа крынічак. Паступова месца ўсё больш запаўняла вада, каплічка знікла пад вадой і ўтварылася возера. На каплічцы быў крыж. Калі яна пайшла пад ваду, то дзяцей папярэджвалі, каб далёка не заплывалі і на крыж не напароліся. Яшчэ ў 70-х гадах дваццатага стагоддзя пасярод возера былі відаць галінкі вербалозу. І ў наш час, хто купаецца ў возеры, адчувае, што ў некаторых мясцінах вада халаднейшая. Падземныя крынічкі папаўняюць возера сцюдзёнай вадой.

Мясцовыя жыхары некалькі разоў спрабавалі прыдумаць назву возеру. Але назвы неяк не прыжыліся. Так і ходзяць у наш час малыя купацца на возера ў вёску Возера.

Вярбілава студня


Шмат гадоў яна паіла людзей чысцюткай сцюдзёнай вадой. Казалі, што лепшай вады, чым у Вярбілавай студні, не знойдзеш. Гаспадыні з гэтай студні, менавіта з гэтай, бралі ваду для засолак. Ды і на смак яна – жывы бальзам.

Хто і калі капаў стэдню, чаму яны Вярбілавай названа, расказалі старажылы. Таццяна Паўлаўна Малашка успомніла расказы, што капаў студню хтосьці па прозвішчу Шакло, а не Вярбіла. А Вярбілавай называецца таму, што на агародзе Антона Вярбілы яна была выкапана. А чаму на агародзе, дык было нібыта так: здох вол, сталі капаць, яе стала хутка запаўняцьвада. Паспрабавалі на смак – спадабалася. Вось на тым месцы і зрабілі студню. Яна была драўлянай , журавель звычайны, каб вядро падымаць. А было гэта дзесьці ў пачатку стагоддзя. Магчыма, зямля гэта тады належала Шакло, а потым перайшла ва ўладанне Антона Вярбілы. Вярбіла быў серадняком, меў пару коней, пару кароў, некалькі дзясяцін зямлі, яшчэ і арандаваў участкі, бо чалавек быў вельмі працавіты. За што і быў раскулачаны, высланы, потым вярнуўся ў вёску. Памёр у 1947 годзе, а дачка яго жыве ў вёсцы і цяпер, пенсіянерка ўжо.

З расказа пенсіянеркі Соф’і Кліменцьеўны Бірыла: “Некалі не было той вулачкі, што вядзе да студні, а быў агарод. За тое, што хадзілі ваду браць праз агарод, адпрацоўвалі дзень ці два ў Вярбілы. Вада ў студні крыштальная. Раней, калі яшчэ быў жывыГерасім Малашка, ён апускаў лесвіцу ў студню, залазіў і ачышчаў яе ад ілу. Калі ачышчаў месца, адкуль паступала вада с крыніцы, станавіўся на лесвіцу і хутчэй вылазіў – вада прыбывала вельмі хутка. Яе было так многа, што з Вярбілавай студні брала ваду ўся вёска.

Студню шанавалі. Калі яшчэ быў калгас у вёсцы, то брыгадзір нават працадзень запісваў зімою тым людзям, што абабівалі лёд навокал, наводзілі парадак. А як драўляны зруб пачаў падгніваць, пайшлі да старшыні сельскага Савета А.А.Ажышчанкава (гадоў 15 назад), папрсілі аднавіць студню. Былі апушчаны цэментавыя кольцы, зроблены ворат, агароджа, стрэшка. Студня закрывалася зверху – хораша было зроблена. Нават іконка з’явілася, яе ўмацавалі пад стрэшкай. Даглядалі студню. Старшыня сельскага Савета назначаў людзей, якія яе ачышчалі час ад часу.

5-ты этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Архітэктурныя помнікі, 25 мін

Асноўны змест інфармацыі:

Сядзібны дом


У цэнтры вёскі Возера ,побач з царквой, на вуліцы Дзяржынскай

(былой Пугачоўскай), захаваліся рэшткі панскай сядзібы 19 ст. Гэта традыцыйны, прамавугольны ў плане, аднапавярховы будынак, накрыты двухсхільным вальмавым дахам. Сямівосевы галоўны фасад вылучаны ў цэнтры двух-калонным порцікам з трохвугольным франтонам. Трохвосевыя тарцовыя фасады завершаны трапецыяпадобнымі шчытамі і прарэзаны лучковымі слыхавымі вокнамі. Планіроўка дома арганізавана вакол цэнтральнага вестыбюля, да якога далучаліся 4 бакавыя пакоі з плоскай сталлю. У інтэр’еры захавалася кафляная грубка з арнаметальным карнізам у завяршэнні. Пад будынкам створаны скляпы, вымураваныя з бутавага каменю. Атынкаваныя сцены расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах з сандрыкамі,апяразаны буйнапрофілявым карнізам.Гэта помнік позняга правінцыяльнага класіцызму. У гады ВАВ у сядзібе знаходзілася ўправа і нямецкая сталовая.

Пасля вайны будынак выкарыстоўваўся Азерскай школай. У часы перабудовы ён быў вернуты ва ўласнасць праваслаўнай царквы.

Петрапаўлаўская царква


Парафіяльная царква пабудавана ў 1840 годзе праз графа Ігната Чапскага. Згодна старажытных запісаў мела каля 3 валокаў зямлі. Царква пабудавана з цэглы ў спалучэнні з дрэвам. Аднанефны безапсідны храм мае сіметрычную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю.

Накрыта двухскатным дахам, над каньком якога ўзвышаецца драўляны купал-шацёр на васьмігранным светавым барабане. Фасады асноўнага аб’ёма царквы раскрэтаваны плоскімі пілястрамі і завершаны трохвугольнымі франтонамі. Драўляны прытвор вырашаны порцікам, верхняя частка якога абапіраецца на дзве калоны са стылізаванымі капітэлямі дарычнага ордэна. Малітоўная зала перакрыта плоскай падшыўной столлю.

Дэкаратыўным акцэнтам інтэр’ера з’яўляецца трох’ярусны іканастас перламутравай афарбоўкі на 16 абразоў. Калісьці пастаўленая мураваная званіца не захавалася.

6-ты этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Архітэктура вёскі, 25 мін

Асноўны змест інфармацыі:


Малая архітэктура вёскі


7-мы этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Вялікая Айчынная Вайна, 25 мін

Асноўны змест інфармацыі:


Мемарыяльная дошка, прысвечаная Азерскай падпольнай групе


Азерская падпольная група пачала сваю антыфашысцкую дзейнасць з кастрычніка 1941 года. Яе ўзначаліў Курбыка Емельян Мацвеевіч.

У групу ўваходзілі: Лукашэвіч Іван Антонавіч – былы работнік Дзяржынскага райвынканкама, Рыдзеўскі Напалеон Феліцыянавіч – студэнт Ленінградскага інстытута журналістыкі, Манькоўскі Іван Антонавіч – работнік Наркамата прамысловасці БССР, Малашка Дзмітрый Кірылавіч, які працаваў да вайны ў Баранавіцкай вобласці, Дзідзюля Уладзімір Уладзіміравіч, жыхар вёскі Арэхаўка, камсамолец, Клімовіч Сцяпан Іванавіч – настаўнік Азерскай школы.

За час дзеяння (с кастрычніка 1941 па чэрвень 1943 года) група правяла вялікую работу. Насельніцтву растлумачвалася сутнасць “новага парадку”, распаўсюджваліся зводкі савінформбюро, лістоўкі, нумары газеты “Звязда”, якія дастаўляліся з г. Мінска.

Праз сям’ю Амельянюкоў, Осіпаву М.Б. азерскія падпольшчыкі трымалі сувязь з мінскімі падпольшчыкамі.

Азерская група мела цесную сувязь з партызанскім атрадам імя “25-годдзя кастрычніка” і 2-ой Мінскай брыгадай. Праз сувязных партызанам перадаваліся медыкаменты, зброя, боепрыпасы, радыёпрыёмнікі, звесткі аб перамяшчэнні немцаў.

З дапамогай Азерскай падпольнай групы ноччу з 22 на 23 чэрвеня 1943 года быў разгромлены нямецка-фашысцкі гарнізон у в. Каралёва.


З іконай на грудзях


Павел Данілавіч Сарока – старэйшы ветэран вайны і працы ў в.Возера. Яму пайшлоў 96 год. Павел Данілавіч жыве адзін. Два сыны з сем’ямі – у сталіцы, запрашаюць бацьку да сябе , але ён не хоча пакідаць сваю хату, пакуль можа хадзіць, даглядаць сябе. Жонка памерла чатыры гады таму. Цяжкія і доўгія дні і ночы ў адзіноцтве, але ж трэба жыць, калі такая доля сустрэла. Наведвае Паўла Данілавіча два разы ў тыдзень сацыяльны работнік. Малодшы сын Віктар рэгулярна прывозіць прадукты з Мінска на сваёй машыне, (на гэтую зіму забраў бацьку да сябе); краязнаўцы часта заходзяць.

Плакаў Павел Данілавіч, расказваючы пра сваю жонку Зосю, успамінаючы, якой працавітай і клапатлівай яна была: 22 гады адпрацавала на ферме без выхадных; і дома муж і дзеці, гаспадарка і агарод. Павянчаліся ж у сваёй царкве ў 1943 годзе, стварыўшы сям’ю. Жылі 15 гадоў з бацькамі, а потым пабудавалі свой дом. Цяжка было, хоць і гартаваны войнамі былы франтавік. Але здароўе падарвана кантузіяй, вярнуўся дамоў інвалідам 3 групы. А да Вялікай Айчыннай удзельнічаў у вызваленні Заходняй Беларусі, затым – фінскі фронт.

– Маразы там даходзілі да 60 градусаў. – расказваў Павел Данілавіч. Я быў артылерыстам. Шмат загінула нашых байцоў у тым пекле, потым на мяжу з Турцыяй, адкуль – у Эстонію. І года дома не прабыў, пачалася Вялікая Айчынная вайна. Немцы мужчын сабралі і пагналі будаваць мост праз рэчку, кіламетраў за 30 ад Возера; палонных салдат расстралялі, а нас адпусцілі дамоў з пропускамі, калі мост быў зроблены …

Працаваў на сваёй гаспадарцы да вызвалення вёскі. Быў мабілізаваны на фронт у ліпені 1944 года. Як ішоў на вайну, жонка дала іконку Божай Маці. Насіў яе ў кішэньцы на грудзях; мо яна і ўратавала. Захавалася тая іконка і да гэтага часу.

– Пушку перацягвалі коньмі, снарады вазілі на конях. Адзін раз не паспелі акоп выкапаць, пачаўся абстрэл. Толькі па камандзе камандзіра скокнулі ў раўчук, як снарад разбіў пушку. Камандзір радуецца, што разлік застаўся жывы, а пушку другую дадуць.”

Паўла Данілавіча ўзнагародзілі: ордэнам Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны другой ступені, медалём “За адвагу”. Больш дзесяці падзяк камандавання за ўдзел ва ўзяцці розных гарадоў захоўвае ветэран, а таксама юбілейныя медалі.

Восенню 2007 года ветэран пайшоў з жыцця.


Моцныя духам


Аляксандр Іванавіч Ляхаў нарадзіўся ў 1918 годзе ў горадзе Орша. Бацька быў рэпрэсіраваны ў 30-я гады. Пасля заканчэння школы з цяжкасцю ўдалося паступіць у БДУ на матэматычны факультэт. Пасля заканчэння універсітэта працаваў у Дзяржынскім раёне ў сямігадовай школе.

Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, аказаўся на акупіраванай тэрыторыі. У 1942 годзе ў Станькаўскай зоне Апаровічам Іосіфам Іосіфавічам, які прыбыў з-за лініі фронту, быў створаны партызанскі атрад імя 25-годдзя Кастрычніка, і Аляксандр Іванавіч стаў яго членам. Ён быў рэдактарм роднай газеты “Баявы лісток”. На трафейнай паперы, каляровымі алоўкамі асвятляў на яе старонках баявыя будні партызан. Атрад дыслацыраваўся ў Дзяржынскім і Узденскім раёнах. Прыходзілася выконваць самыя розныя заданні. 12 снежня 1943 года тры брыгады партызан зрабілі засаду на шашы Мінск-Слуцк ад вёскі Цялякава ў бок Дзешчанкі. Калі паказалася калона фашыстаў, дзве саракапяціміліметровыя пушкі прамой наводкай падбілі галоўны аўтамабіль і апошні. Завязаўся бой. Аляксандр Іванавіч і яго таварыш Розаў першымі дасягнулі шашы. Іх камандзір роты Слізкі быў паранены. З боку Валяр’ян падышла бронемашына немцаў і пачала абстрэльваць партызан. Паступіў загад адступаць. Рота Ляхава вынесла камандзіра Слізкага з поля бою і адступіла. За гэты бой Ляхаву і Розаву былі ўручаны медалі “За адвагу”.

Пасля вызвалення беларусі Аляксандр Іванавіч ваяваў у складзе знішчальнага батальёна, які павінен быў ачысціць нашу зямлю ад тых фашыстаў, якія хаваліся ў лясах. Затым служыў у падмаскоўі ў г.Казельску.

У лістападзе 1944 года быў дэмабалізаваны. Прыехаў у в.Возера, дзе завучам працавала яго жонка Гасціла Анастасія Макараўна. Стаў завучам Азерскай сямігадовай школы. У 1945 годзе ўступіў у члены камуністычнай партыі. З 1960 па 1978 гады дырэктар Азерскай сярэдняй школы. Дылегат П усебеларускага з’езда настаўнікаў.

Абое узнагароджаны значком “выдатнік народнай асветы”, медалём “Ветэран працы”. Аляксандр Іванавіч – заслужаны настаўнік БССР. Персанальны пенсіянер Рэспублікі Беларусь. Працаваў ў школе да 1982 года.

Аляксандр Іванавіч з жонкай выхавалі і вывучылі на ўрача пляменніцу Анастасіі Макараўны Валянціну, вельмі клапаціліся аб усіх сваіх родных. Цяпер, калі ім пад 90 гадоў, Валянціна з сям’ёй клапоціцца аб прыёмных бацьках, дапамагаюць заслужаным ветэранам школа і гаспадарка.

Брацкая магіла


У цэнтры вёскі – брацкая магіла савецкіх воінаў. У ёй пахаваны 79 воінаў, загінуўшых у баях у чэрвені 1941 года і пры вызваленні вёскі ў маі 1944 года. У 1957 годзе на магіле ўстаноўлены абеліск.

Сярод пахаваных воінаў маёр Сяргееў Дзмітрый Сямёнавіч; капітан Навакшэпаў Грыгорый Захаравіч; 12 лейтэнантаў, адзін старшына, 5 сержантаў, 9 радавых. Прозвішча аднаго воіна, Галоўчанка Захарыя Кандрацьевіча, без звання; акрамя 30 вядомых салдат, прозвішчы 49 воінаў, пахаваных тут, невядомы. У 2010 годзе абеліск быў рэканструяваны, быў абноўлены спіс імён загінуўшых.


Помнік загінуўшым

землякам


Помнік землякам, загінуўшым ў гады Вялікай Айчыннай вайны, устаноўлены ў 1966 годзе. Гэта даніна павагі 102 салдатам з вёсак, якія ўваходзяць у мікрараён э/б ім. Катоўскага. Размешчаны на вуліцы Дзяржынскай каля будынка Азерскага ФАПа. На ім прозвішчы землякоў з вёсак Арэхаўка, Басманоўка. Баханы, Безмяны, Возера, Жмакі, Застарынне, Маркаўцы, Мякаты, Ніціеўскія, Сарокаўшчына, Сукаўцы, Тамашэвічы. Адрасы, дзе ваявалі нашы землякі, самыя розныя: г. Ленінград, г. Ржэў,

г. Сталінград, Усходняя Прусія, Польшча …

У асноўным радавы і сяржанцкі склад. Сярод загінуўшых Малашка Ф.М. – малодшы лейтэнант з вёскі Возера і Жур І.Л. малодшы лейтэнант з вёскі Сарокаўшчына.


8-мы этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Установы, 25 мін

Асноўны змест інфармацыі:


Школа

Азерская школа была адкрыта ў 1863 годзе. Гэта было чатырохкласнае народнае вучылішча. Яго наведвалі дзеці з усіх навакольных вёсак. Адной з першых жанчын-настаўніц працавала Свірская Ганна Пятроўна – дачка святара. З 1913 года школа была двухкамплектнай, а з 1930 года трохкамплектнай. У гады Вялікай Айчыннай вайны будынак школы занялі немцы. 1 верасня 1944 года Азерская сямігадовая школа пачала свой першы пасляваенны год. З 1950 года Азерская сямігадовая школа ператворана ў сярэднюю. У ёй налічвалася 14-16 класаў-камплектаў.

У 1960 годзе быў пабудаваны двухпавярховы цагляны будынак са светлымі прасторнымі класамі і вялікай спартыўнай залай. За пасляваенныя гады Азерскую сярэднюю школу закончыла больш за 1000 чалавек. З іх 62 выпускнікі узнагароджаны залатымі і сярэбранымі медалямі за выдатную вучобу і прыкладныя паводзіны.

З гісторыі Азерскай сельскай бібліятэкі


Хата – чытальня існавала ў вёсцы да Вялікай Айчыннай вайны. Дакументальных крыніц не захавалася.

18 сакавіка 1945 года пачала работу бібліятэка. Бібліятэкар Паўлава Флёра Амерыкаўна. Вёскі ў зоне абслугоўвання Возера, Басманоўка, Безмяны, Арэхаўка, Сарокаўшчына, Маркаўцы, Мякаты, Сукаўцы, Жмакі, Застарынне, Дубішча, Баханы Тамашэвічы, Ніціеўскія.

Колькасць чытачоў – 430

Фонд бібліятэкі – 7054

Колькасць магчымых чытачоў – 522

Выставы: Краязнаўчы куток “Вёска мая – гасцінка мая”

Летапіс вёскі “Зямля бацькоў”

Папкі:

“Дарагія мае землякі”

“З роднай зямлёю свой лёс звязалі”

“Бабулі, дзядулі расказваюць”

У 1929 годзе бібліятэка працуе у сучасным будынку.

Бібліятэкар: Самовіч Ірына Міхайлаўна.


9-ты этап перамяшчэння па маршруту “Возера: учора, сёння, заўтра”:

Імі славіцца Возера, 25 мін

Асноўны змест інфармацыі:


Хацько Уладзімір Аркадзьевіч

  1   2

Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Отдел образования Узденского райисполкома iconОтдел образования Свислочского райисполкома Районный учебно-методический кабинет Содержательный анализ результатов учебной деятельности при безотметочном обучении (методические рекомендации)
Рекомендовано районным методическим советом отдела образования Свислочского райисполкома

Отдел образования Узденского райисполкома iconВ суд Зельвенского района
Истец: отдел образования Зельвенского райисполкома, г п. Зельва, ул. 17-го Сентября, 29

Отдел образования Узденского райисполкома iconОтдел образования Лельчицкого райисполкома
Ученик. Да не всё ещё! Вот, зачитался. Химия – изумительная наука. Хочешь, фокус покажу? (Берет у Ученицы носовой платок.)

Отдел образования Узденского райисполкома iconРеспублики Беларусь Отдел образования Кормянского райисполкома Учреждение образования «Ясли-сад №5»
Дзеці стаяцъ за дзвярамі залы. Частка залы прыбрана пад сялянскую хату. Га­спадыня «спіць»,раптам «прачынаецца». Гаспадыня. Ой, божа...

Отдел образования Узденского райисполкома iconАдминистрация абатского муниципального района отдел образования
Отдел образования администрации Абатского муниципального района представляет персонифицированные списки слушателей курсов согласно...

Отдел образования Узденского райисполкома iconСкая обл., Россонский район
Печатается по решению методического совета Отдала образования Россонского райисполкома

Отдел образования Узденского райисполкома iconУчебно-педагогический комплекс ясли сад-средняя школа №24 г. Борисова
Знакомство всех участников образовательного процесса с планами мероприятий по проведению Года книги (республиканский план, план управления...

Отдел образования Узденского райисполкома iconОтдел учреждений образования и реализации приоритетных проектов департамента образования, культуры и молодежной политики
Центра дистанционного образования детей-инвалидов при областном государственном автономном образовательном учреждении

Отдел образования Узденского райисполкома iconУрок практикум. 4 класс
Оборудование: эмблемы с названием отдела, карточки для работы, таблички на столах – отдел писем, отдел новостей, отдел спорта

Отдел образования Узденского райисполкома iconПрограмма «Полна чудес ямальская природа»
Департамент образования Администрации Пуровского района, отдел дополнительного образования и воспитательной работы

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка