І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы




НазваІ прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы
Дата канвертавання28.10.2012
Памер109.04 Kb.
ТыпДокументы

Аддзел адукацыі Гомельскага райвыканкама ДУА "Целяшоўская сярэдняя агульнаадукацыйная школа"

Беларускія прысмакі

(праект)

Кіраўнік праекта

настаўнік беларускай мовы і літаратуры

Панцялеенка А.І

.


Удзельнікі праект

аСацыёлагі.

Праводзілі сацыялагічнае даследаванне пя- ціклаенікаў, у ходзе'якога прапаноўвалася адказаць на наступныя пытанні:

  • Растяумачце значэнне слова «страва».

  • Растлумачце значэнне слова «прысмакі».

  • Якія беларускія нацыянальныя стравы вы ведае- це? Пералічыце. -

  • Ці ўмееце вы гатаваць беларускія дранікі?

    1. Тэарэтыкі.

Працавалі па тэме «Ежа і харчаванне бе- ларусаў».

Ход мера Уступнае слова кіраўніка

Мой край, мой рай бульбяна-жытны!

Зеленадолы, залаты!

Як спеў матулі — старажытны,

Як песня любай — малады!

Якіх ты меў на зайздрасць свету I цесляроў, і маляроў, I летапісцаў, і паэтаў, I музыкантаў-дудароў!

Калі на свеце нехта дзесьці Умее добра працаваць, — То ўмее ён і смачна з'есці I — адпаведна — згатаваць!

Таму — дастойна, без эфекту Прымай падзяку-пахвалу — I беларускаму палетку, I беларускаму сталу!

Ніл Гтевіч. Родныя дзеці

Цудоўную, багатую спадчыну маюць бе- ларусы. Яна стваралася нашымі продкамі на працягу стагоддзяў. Гаварыць пра яе мож- на бясконца... Мне вельмі хацелася б, каб гэ- тае свята дапамагло вам уявіць традыцыйнае жыццё нашых продкаў, каб вы больш даве- даліся пра звычаі і абрады беларусаў, звяза- ныя з харчавакнем. Кожны дзень мы карыс- таемся спадчынай продкаў, нават не задумва- ючыся пра гэта. I вось сёння ў нас з вамі ёсць магчымасць зазірнуць у Краіну беларускіх прысмакаў.

    1. Кулінары-практыкі.

Навучыліся самі гатаваць і прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі.

Літаратуразнаўцы.

Працавалі па тэме «Ежа і стравы беларус- кай кухні ў творах фальклору і мастацкай лі- таратуры».

Журналіст-аглядальнік.

    1. Мастак-афарміцель.

    2. Дэгустатары: госці — настаўнікі і бацькі.

рыеметва

Выступленне сацыёлагаў

Справаздача па выніках сацыялагічнага апытання, праведзенага групай вучняў згодна з прапанаванымі вышэй пытаннямі.

Налрыканцы даецца значэнне слоў «страва» і «прыемакі» паводле тлумачальнага слоўніка.

Страва. 1. Гіэўным чынам прыгатаваныя для яды прадукты харчавання, а таксама яда. 2. Адзін з відаў яды, які падаецца на снеданне, абед або вячэру. На- прыклад, «абед з чатырох страў».

Прысмакі. 1, Ласункі, а таксама ўвогуле смачныя прыгатаваныя стравы. 2. Прыправа (выкарыстоўваец- ца ў гутарковым стылі}.

Выступленне тэарэтыкаў

Беларуская кухня мае даўнюю гісторыю і адрозніваецца ад іншых кухань вялікім спа- жываннем бульбы, якую вараць, смажаць, тушаць. Налічваецца больш за 200 страў з бульбы.

3 малочных прадуктаў спажывалі малако, смятану, тварог, сыроватку, малодзіва, Ма- лако елі халодяым, гатаваным, але пераваж- на кіслым. У кіслае малако не дадавалі і не дадаюць ніякіх заквасак, яно кісне само. На тварог кіслае малако адтопліваюць у печы і заліваюць у тканы або марлевы клінок. Каб прыгатаваць сыр, тварог кладуць паміж дзвю- ма дошкамі і прыціскаюць каменем. Праз дзве гадзіны ён адымаецца.

Упершыню бульбу пачалі разводзіць каля 50 тыс. гадоў таму назад жыхары басейна во- зера Ціцікака, які размяшчаецца паміж Перу і Чылі. Іядзейцы абагаўлялі бульбу і ў дар ёй прыносілі людскія жыцці,

У сярэдзіне XVI стагоддзя іспанцы прывез- лі клубні бульбы ў Еўропу. У Францыі ў кан- цы XVIII стагоддзя бульбяныя кветкі насілі ў валасах, рабілі з іх букеты. У Германіі буль- бу вырошчвалі на клумбах перад палацамі.

У Расію першы мех бульбы быў завезены, калі правіў Пётр I. У XVIII ст. былі вядомы ка- рысныя ўласцівасці бульбы, але людзі адмаў- ляліся саджаць гэтую расліну. Прускі кароль Фрыдрых Вільгельм I выдаў спецьіяльны загад: караць тых, хто адмаўляецца саджаць бульбу. Англшскіх сялян прымушалі разводзіць буль- бу, абяцалі выдаваць залатыя медалі.

На рускіх палетках бульбу пачалі вырошч- ваць толькі цасля Сямігадовай вайны 1756— 1763 гадоў, калі салдаты прайшлі Польшчу і Прусію, убачылі там бульбу, пакаштавалі яе і прынеслі да сябе, на радзіму.

У 1840 годзе, калі ў краіне здарыўся неда- бор збожжа, урад прыняў меры па распаўсюдж- ванні і вырошчванні бульбы. Разгневаныя сяляне настойліва супраціўляліся, узнялася хваля бульбяных бунтаў. Супраць сялян былі адпраўлены войскі.

У Беларусі бульба вядома з 1850 года. Буль- ба — важная крыніца вітаміна С. Яна багата мінеральнымі рэчывамі. Сыры бульбяны сок іншы раз прымяняюць пры лячэнні страўніка.

Сярод агародніны бульба самая каларыйная.

Бульба заваявала сабе трывалае і пашаноў- нае мееца на нашым стале. 3 яе вараць сот- ні страў, яе ядуць раніцай, у абед і ўвечар. Бульба корміць мільёны людзей, і яе спра- вядліва называць другім хлебам чалавецтва.

Прапановы кулінараў-практыкаў

Бульба ў гаршчочку

10 бульбін, 1 шклянка смятаны, зелень кропу, лаўровы ліст, перац-гарошак, соль.

Ачысціць бульбу, пакрышыць, пакласці ў гліняны гаршчочак, дадаць соль. Заліць смя- танай, паставіць у печку і тушыць пад крыш- кай да гатоўнасці. Пасыпаць парэзаньш кро- пам і падаць з салатай са свежай агародніны. Можна дабаўляць пры тушэнні грыбы, мяса.

Бабка — беларуская традыцыйная страва. Лакальныя назвы — дранка, агульнік, маў- чун, дзед, бульбяная каша. Драную бульбу за- скварваюць салам, мясам з цыбуляю і інш., перамешваюць, выкладаюць у змазаны тлуш- чам посуд. Часам у бабку дадаюць муку, кру- пы, грыбы і інш. Гатовую бабку звычайна

прьшраўляюць маслам, салам або ядуць з ма-

лаком, смятанай, настоем з брусніц, журавін, бярозавым еокам.

Д»ень беларускай кухні Запрашаем на бліны! Беларускія яны, Старажытнмя бліны, Шчэ бабулі іх пяклі.

Гіульхныя, румяныя, Смачныя, духмяныя. А пяклі іх малайчынкі, Тры прыгожыя дзяўчынкі!

Цэлу ноч яны не спалі, Рашчынялі, гатавалі. Даставайце кашалі, Пералічвайце рублі.

Без талонаў, пашпартоў М ы накормім сто ратоў! Хто ні едзе, хто ні йдзе — Хай рубель ці два кладче!

А хто кіне пятачок — Той наесца, як бычок. Каб вам усім елася I яшчэ хацелася!

Мачанка па-сялянску

Мачанка, альбо верашчака, — традыцый- ная страва для мачання бліноў. Таму і назва такая: мачанка <— мачаць.

Кавалкі свініны і сырой сялянскай каўбасы абсмажыць. Пшанічную або ячную муку раз- весці халоднай вадой, уліць у кіпень, беспера- пынна памешваючы, да ўтварэння рэдкай муч- ной падлівы. Дадаць лаўровы ліст, сельдэрэй, соль, дробна нарэзаную і падпечаную рэпчатую цыбулю, кавалкі сала, свініны і еялянскай каў- басы. Паставіць на 20—25 хвілін у духоўку.

Згатаваную мачанку падаваць з блінамі.

Зацірка

Зацірка — гэта беларуская страва. Названа так, таму што кавалачкі цеста заціраюць.

Бяруць з прыгаршню мукі, 1/2 шклянкі ва- ды, можна яйка, 1 чайную лыжку солі. Пераці- раюць рукамі, пакуль не зробяць шарыкі. Вараць у салёным кіпені, малацэ, падаюць з пасмажа- най цыбуляй, просам, маслам альбо з малаком.

Зацірка

Кіпіць малако — То зацірка булькоча. Галушкі мучныя У масле сакочуць: То кверху ўсплывуць, То павернуцца бокам — Глядзі, бо ўцякуць, I не ўсочыш Іх вокам. Аж слінкі глытае Ядак падарожны:

Зацірка ў яго Успаміны трывожыць, і ў горле дзярэ, I ў носе казыча, Не ўцерпіш, каб лыжку Сабе не пазычыць.

Вольга Бухавец

Клёцкі

Клёцкі гатугодь з пшанічнай мукі, маыных круп і талакна. Клёцкі фармуюць наступным чынаы. Бяруць цеста сталовай лыжкай і пры- ціскаюць да сцяны каструлі з такім разлікам, каб цеета ў лыжцы ляжала шчыльва. Затым чайнай лыжкай, якую трэба апусціць у гара- чую ваду, аддзяляюць кавалачак цеста і апус- каюць яго ў кіпячую падсоленую ваду. Клёц- кі робяць некалькі падоўжанай формы і роў- нымі па велічыні.

Клёцкі ў масле, сухарах і смятане падаюць як асобную страву, таксама яны могудь служыць гарнірам да мясных страў. Клёцкі ў малацэ можна падаць на другое альбо на трэцяе.

У Беларусі распаўсюджаны клёцкі бульбя- ныя. 3 дранай адціснутай бульбы робяць га- лушкі і адварваюць іх у вадзе ці малацэ.

Дранікі

Дранікі — цудоўныя аладкі з дранай буль- бы. Гатуюцца з дабаўленнем мукі, солі і яек.

Адкуль жа прыйшла гэта смачная страва ў Беларусь?

Пачнём з бульбы. У Еўропе бульба з'явілася пасля адкрыцця Паўднёвай Амерыкі. Адсюль на каравелах разам з нарабаваным золатам еўрапейцы везлі клубні невядомай расліны. Доўті час бульбу лічылі рэдкасцю, вельмі шы- коўным пачастункам і падавалі яе ў кара- леўскіх палацах.

У Беларусі бульба з'явілася ў XIX стагоддзі. Клубні былі маленькія і гаркаватыя. Саджалі яе вельмі густа, ад гэтага клубні станавіліся яшчэ меншыя. Беларускія сяляне доўгі час ад- маўляліся разводзіць «чортава яблыка».

Былі нават і сялянскія бунты па гэтай прычыне. Аднак неўраджаі хлеба прымусілі звярнуць увагу на гэтую расліну. I цяпер бульба — самая распаўсюджаная культура.

Спачатку елі бульбу сырой (як яблыкі). Пазней паспрабавалі варыць, і гэта атрымала- ся смачней. А яшчэ праз некаторы час людзі навучыліея вырабляць таркі (металічная па- судзіна, на якой цвікамі набівалі дзірачкі) і пачалі церці бульбу. Гэта дапамагала рабіць аладкі-дранікі.

Беларусы лічаць дранікі сваёй нацыяналь- най стравай. Аднак некаторыя даследчыкі лі- чаць, што гэта ежа прыйхшіа да нас са Швецыі.

Выступленне літаратуразнаўцаў

Ежа і стравы ў творах фальклору і мастацкай літаратуры

ГІрыказкі

Галодны й кія не баіцца.

Каб смачна пад'есці і хораша хадзіць, трэба мно- га рабіць,

Усё в'еў — і зубоў не пагрэў. Звычкай не нашаю ядуць хлеб з кашаю, Адно яйкэ на два снеданні не раздзеліш. Маслёнка з блінамі, а пост з грыбамі. Кашу маслам не салсуеш. Хто як працуе, той так і есць, Дзе скварка, там і сіла. Галодны прысмакаў не пытае. За агульным сталом яда смачней.

«Новая зямля» Якуба Коласа (урыеак) I вось вячэра зачаласяі Спыніцца мушу я на квасе: Ён колер меў чырвзнаваты; Тут быў таран, мянёк пузаты. Шчупак, лінок, акунь, карась, Кялбок і ялец, плотка, язь, Яшчэ засушаныя з лета. Але не ўсё яшчэ і гэта: Аздоблен квас быў і грыбамі, Выключна ўсё баравічкамі; Цыбуля, перчык, л'іст бабковы — Ну, не ўясісь, каб я здаровы! Пільнуй — цішком скажу між намі, — Каб і язык не ўцёк часамі. За квасам елі верашчаку, А потым блінчыкі на маку, А там ламанцы-праснакі 3 пшанічнай добрае мукі; А макаў сок такі салодкіі Ламанцы ў ім, ну, як калодкі — Так добра макам праняліся, . У рот паложыш — абліжыся, За прасначкамі йшлі кампоты, Кісель з мядоваю сытою; Вячэру скончылі куццёю.,.

Выступленне журналіста-аглядальніка

Ёсць шмат беларускіх страў. Гэта дранікі, калдуны, зацірка, верашчака з блінамі, смаж- ня і іншыя.

У нашым магазіне «Паўночны» ёсць ад- дзел «Кулінарыя». Там гатуюць і прадаюць некаторыя беларускія стравы: дранікі, калду- ны, смажню...

У «КулінарыЬ людзі могуць не толькі куп- ляць гатовыя стравы, але і есці іх. Для гэтага ў аддзеле стаяць сталы і крэслы. А пагрэюць стравы ў мікрахпалевай печцы. Яшчэ вы можа- це купіць сырыя стравы і прыгатаваць іх дома.

ў гэты аддзел, я на правах утарыла з поварам, а напры- іа рэцэпт прыгатавання бела- калдуноў, якія мы вам і пры- *ыце на экране фотаздымкі,

  1. ў магазіне.

  2. калдуны сказаў Ніл Гілевіч [я дзеці»:

Духмяны, самавіты... ўсмяглы, а паўзверх — ай свежаю паліты!..

іленне-прэзентацыя така-афарміцеля

:о атрымалі некалькі рэцэптаў ў. Алрача гэтага, мы вырашы- ас з асобнымі рэцэптамі.

I на правах мастацкага рэдакт пазнаёміцца з нашым невялікі прысвечаным беларускай кухні што напрыканцы нашай сустрэч шуць некалькі слоў пра яго на лі {Кпіга дэманструецца ўвазе вучі

Заключнае слова

Беларусы славяцца сваёй і Толькі госць на парог — пачаст I паспрабуй тут нечага не паканг падыня пакрыўдзіцца...

Калі на свеце нехта дзесьці Умее добра лрацаваць, — То ўмее ён і смачна з'есці I — адпаведна — згатаваць!

Ніл Плевіч

Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconГоголь Николай Васильевич тарас бульба I
А поворотись-ка, сын! Экой ты смешной какой! Что это на вас за поповские подрясники? И эдак все ходят в академии? Такими словами...

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconШтомесячны агляд
Замежным кампаніям прапанавалі ўдзельнічаць у тэндэры па будаўніцтве беларускай аэс

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconЮбілеі беларускіх пісьменнікаў
Б. Тарашкевіча (1892-1938), беларускага пісьменніка, публіцыста, літаратуразнаўцы

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconАбітурыенты прапанавалі 26 (!) спосабаў напісання прозвішча "Тызенгаўз", а прозвішча "Радзівіл" прадставілі ў 16 варыянтах
Абітурыенты прапанавалі 26 (!) спосабаў напісання прозвішча “Тызенгаўз”, а прозвішча “Радзівіл” прадставілі ў 16 варыянтах

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconПрастудныя захворванні
Абсталяванне: малюнкі лекавых раслін, касцюмы доктара Пілюлькіна І нязнайкі, тэрмометр, марлевая павязка, набор лекаў, сігнальныя...

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconПлан работы Тучанскага нпк з 19. 12. 2009 па 24. 12. 2011 года
Раённы фестываль творчасці з апфр “Запалі сваю зорку” Клецкі рцк 10. 00 (Лях В. Л.)

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconТарас бульба
Редакція Івана Малковича та Євгена Поповича на основі перекладу Миколи Садовського

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconТема протиставлення життєвого вибору в долях синів Тараса Бульби: зрадництво Андрія, самовідданість ідеї захисту рідної землі Остапа в повісті М. В. Гоголя «Тарас Бульба»

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconБыхаўчане знакамітыя ў галіне літаратуры
Быхаўская зямля спрадвеку славіцца выдатнымі людзьмі ў галіне літаратуры. Тут нарадзіліся, жылі І працавалі вядомыя пісьменнікі,...

І прапанавалі на- етупныя рэцэпты: бульба ў гаршчочку, зацір- ка, дранікі, верашчака з блінамі, бабка, блі- ны, клёцкі. Літаратуразнаўцы iconПлан сумеснай работы дуа "Астроўскі нпк д/с-сш нясвіжскага раёна" з базавай гаспадаркай аат "Нясвіжскія Астроўкі"
Працоўныя аперацыі “”Бульба”, “Прыгажосць сваімі рукамі”, “Мы – беражлівыя”, “Зялёны ўбор Айчыны”

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка