Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт




НазваНік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт
старонка3/3
Дата канвертавання28.10.2012
Памер337.83 Kb.
ТыпДокументы
1   2   3
абмяжоўваецца характарыстыкай, щто дадзена самім паэтам: «Камбайнгэта замежнае слова, узятае мною ў англійскай мове, азначае у дакладным перакладзе камбінаваць, суладжваць, спалучаць, змешваць». Пры гэтым чамусьці асабліва акцэнтуецца тая ж эксперыментальнасць жанравага новаўвядзення.

Аднак творчы эксперымент Уладзіміра Дубоўкі хіба можна ўяўляць як апрабацыю нечага звышскладанага, перспектыўнасць якога — пад вялікім пытальнікам? Аб сваім «камбайне» паэт пісаў: «Форма гэтага твора... не з`яўляецца якой-небудзь нечаканай ці асабліва складанай. Яна падначалена пэўнаму кампазіцыйнаму адзінству, яна суладжана ва ўсіх сваіх частках, але яна выбіваецца з вядомых жанравых рамак» (з прадмовы да паэмы «Штурмуйце будучыні аванпосты!»).

Новыя структурныя ўвядзенні — казак, нататкаў, лістоў, перакладаў і г.д. дэфармавалі строга эпічны жанр і канон паэмы. Аднак гэтыя разнародныя, на першы погляд, кампаненты ў кампазіцыйнае адзінства твора ўваходзілі надзіва суладжана! Яны ўнутрана падпарадкаваны задуме буй­ных твораў, вядучай іх ідэі і ствараюць разам з іншымі вобразамі і сродкамі трывалую эпічную фактуру, вызначаюць яе змястоўнасць.

Сёння можна сказаць, што У. Дубоўка таленавіта прадугадаў нараджэнне асобнай жанравай разнавіднасці паэ­мы — камбінаваную будову («кам-байн»!). Няхай жанравае вызначэнне «камбайн» і не прыжылося ў нашай паэзіі. Затое ж мы сёння маем структур­ны тып камбінаванай паэзіі — і непа-збежнасць яе ўзнікнення была дакладна ўлоўлена Дубоўкам. Паэтам была адкрыта і яскрава сцверджана досыць перспектыўная тэндэнцыя ў жанравым руху паэтычнага радка эпасу. Жанравы варыянт камбінаванай паэ­мы не без поспеху распрацоўваюць сёння А. Вазнясенскі, Я. Еўтушэнка, I. Драч, А.Вярцінскі, Р. Барадулін... Так што словы «не прыжылося» ўжываць трэба з агаворкамі.

ІПчыра кажучы, калі я крануўся гэтага пытання, то таксама неасцярожна, у прысутнасці Уладзіміра Мікалаевіча, вымавіў гэтае «не прыжылося», хоць меў на ўвазе не сутнасць адкрытай формы, а сам тэрмін. Але і гэта не задаволіла паэта — ён перапыніў мяне: «Прыжыўся б і тэрмін». I столькі ўпэўненай сілы пачулася ў яго голасе, у грузнаватым павароце ўсёй постаці, у жэсце рукі, што падумалася: талент Дубоўкі здужаў бы многае і змог бы давесці яшчэ столькі важкага, самабытнага ў сцвярджэнні на­шай паэтычнай культуры, у яе наватарскім падвышэнні.

Варыянту сучаснай камбінаванай паэмы часта сёння не хапае таго, чым выдатна і па-майстэрску валодаў Дубоўка,— прадуманай суразмернасці, гарманічнай суладжанасці кампанентаў. У Дубоўкі наконт гэтага было, я б сказаў, нейкае архітэктурнае чуццё. Паэт адкрываў не проста камбінаваны, а менавіта архітэктурны прынцып структурнага ўзвядзення твора.

Я не думаў, што ў сваіх развагах наконт архітэктурнасці закрану нечакана штось важна-балючае для Ула­дзіміра Мікалаевіча. Дазволю сабе «расшыфроўку» бегла запісаных у след за паэтам слоў: «Помню, пра архітэк­турны прынцып гаварыў яшчэ Адам Бабарэка, калі пісаў пра маю паэму «Штурмуйце будучыні аванпосты!», хоць вы і не маглі ведаць пра той яго артыкул, які, мусіць, недзе так і загінуў ненадрукаваны...»

Набрыняла-жылістая рука са збітым чорным пазногцем на вялікім пальцы ледзь прыкметна варухнулася на стале. Счакаўшы, паэт дадаў: «Як загубілася, мусіць, і другая частка гэтай паэмы, забраная пры арышце на так званае перазаванне...»

На ростані Уладзімір Мікалаевіч папрасіў: можа б, я, вярнуўшыся ў Мінск, зазірнуў у некаторыя архівы?.. У паэта цеплілася ўсё яшчэ надзея, што там недзе, магчыма, засталася машынапісная копія другой часткі паэ­мы «Штурмуйце будучыні аванпос­ты!». Можа, у справе Стаха Будзенскага, можа... Уладзіміру Мікалаевічу дужа шкода было адной народнай казкі-прытчы, алегарычна апрацаванай і ўведзенай у тую другую, канфіскаваную, частку паэмы. Гэта шматзначнае народнае казанне пра чалавечае вока. Значна пазней, амаль праз дваццаць гадоў, пасля вайны ўжо, па народных матывах казкі напісаў А. Куляшоў сваю «Баладу пра вока», прысвечаную памяці Ю. Фучыка.

Дубоўкава інтэрпрэтацыя вызначалася, па сведчанні аўтара, вялікай на-бліжанасцю да народнай крыніцы, захавала ўсю прывабнасць эпасу казач-най вандроўкі аднаго ўсходняга ўладара-правіцеля, які нібыта сам зажадаў праверыць: ці ёсць у яго краіне людзі, якія цалкам задаволены тым, што маюць? Сыну свайму перадаў ён уладу, сам абуў лапці і рушыў у дарогу. Ды дзе толькі ні хадзіў, чуў адны нараканні, стогны. Людскія вочы бачылі закаранелыя і нязводныя няпраўды ў свеце. Пагрозна нарастала незадаволе-насць. Стаптаўшы апошнія лапці, выйшаў гэты ўладарны дзівак-вандроўнік да мора. Ажио бачыць: стаяць там на пясчаным беразе шалі, і дзеці на іх стараюцца нешта як бы ўзважыць. На адной чашы — быццам нічога, а на другую — кладуць камяні, пясок, усялякі друз, смецце, ды першая — а ні скранецца! Прыгледзеўся вандроўнік бліжэй: ажно на той, першай, ляжыць — вока! Дзіва ўзяло: як многа важыць чалавечае вока!.. Нішто яго не перацягне, бо ў ім люструюцца — і пясок, і мора, і цэлы свет... Ды раптам нечая рука сыпнула на вока жменю пяску. Чаша з вокам нарэшце хіснула-ся. Вандроўны Уладар здагадліва ўсміхнуўся і рушыў у зваротную дарогу. Ен ведаў, што рабіць.

Аднак Уладзімір Мікалаевіч, мудры, вопытны майстар-казачнік, і тут
цалкам не пайшоў за варыянтам на­роднай прытчы. Як і ў апавяданні пра
чарадзейніка-музыку, што нібыта ўсё ж прадаў сваю скрыпку чорту, паэт і ў
мудрай казцы пра чалавечае вока адшукаў жыццесцвярджальны паварот,
падказаны страснай марай паэта-праўдашукальніка. Народнае відушчае во­ка мудрасці, праўды нельга ўсё ж зацярушыць, закідаць жвірам, замутніць ілгарствам, брудам намоваў, змоваў, яго нельга нічым пераважыць. Жыц-
цёвыя патрэбы гуманістычных перамен і перабудоў павінны ўсё ж калі-небудзь развеяць пясчаныя буры і нягоды, развеяць навалач градавых хмар, каб яно, гэтае ўсенароднае вока яснабачання, праўдалюбства, заўсёды блакітнела чысцінёй родных нябёс, нашых дум, нашых высакародных дэмакратычных і гуманістычных мэт.

Гэтак і Дубоўкава відушча-блакітнае вока, вока вялікага мастака, не змогуць засыпаць халодны жвір і по­пел небыцця. Яно будзе яснець для нас вялікай мудрасцю праўдалюбст­вам і хараством бачання роднай зямлі.

  1. Багдановіч М. Збор твораў: У 2-х т. – Мн., 1968. Т. 2 – С. 169.

  2. З прадмовы да паэм “Штурмуйце будучыні аванпосты!”.
1   2   3

Падобныя:

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconКаб падрыхтаваць настаўнікаў І выкладчыкаў беларускай мовы да ўвядзення ў дзеянне закона Рэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Ан беларусі, доктар філалагічных навук, прафесар Аляксандр Лукашанец, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута мовы І літаратуры...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconПрацы членаў кафедры тэорыі літаратуры Белдзяржуніверсітэта Пад рэдакцыяй прафесара В. П. Рагойшы Мінск Бестпрынт 2009
М. А. Тычына, доктар філалагічных навук, прафесар, загадчык аддзела тэорыі літаратуры Інстытута мовы І літаратуры імя Якуба Коласа...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconПраекта Савета маладых вучоных філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага універсітэта
Беларускага дзяржаўнага універсітэта адбыўся майстар-клас «Даўняя літаратура ў культурным працэсе сучаснасці» кандыдата філалагічных...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconМинистерство образования республики беларусь международная ассоциация преподавателей
Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь; дырэктар Інстытута мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І янкі Купалы Нацыянальнай...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconМинистерство образования республики беларусь международная ассоциация преподавателей
Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь; дырэктар Інстытута мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І янкі Купалы Нацыянальнай...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconБеларускі дзяржаўны ўніверсітэт зацвярджаю
Т. Д. Арлова, доктар філалагічных навук, прафесар кафедры літаратурна-мастацкай крытыкі Інстытута журналістыкі Беларускага дзяржаўнага...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconТ. М. Дасаева, загадчык кафедры замежнай журналістыкі І літаратуры факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага універсітэта, доктар філалагічных навук
Т. М. Дасаева, загадчык кафедры замежнай журналістыкі І літаратуры факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага універсітэта,...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconІ. В. Казакова доктар філалагічных навук
Н723 “Каляндарна-абрадавы фальклор Гомельшчыны” [Тэкст] / В. С. Но­вак. – Гомель “гду імя Ф. Скарыны”, 2009. – 252 с

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconЯ імёны ў тэрмінах І фразеалагізмах практычны дапаможнік для студэнтаў нефілалагічных спецыяльнасцей вну гомель уа "гду імя Ф. Скарыны" 2010
В. А. Ляшчынская, доктар філалагічных навук, прафесар кафедры беларускай мовы уа “гду імя Ф. Скарыны

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconГісторыя беларускай літаратуры XX стагодцзя: у 4 т. Т. 1 / Нац акад навук Беларусі. Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. Мн.: Беларуская навука, 1999. 583 с
Гісторыя беларускай літаратуры XX стагодцзя: у 4 т. Т. 1 / Нац акад навук Беларусі. Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. — Мн.: Беларуская...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка