Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт




НазваНік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт
старонка2/3
Дата канвертавання28.10.2012
Памер337.83 Kb.
ТыпДокументы
1   2   3
!

На апошнім слове Уладзімір Міка­лаевіч нечакана прыпыніў мяне: ка-рэктары не зразумелі — не «афіцый­на», а хваліла «афіцына», г. зн. кан­тора, для якой герой гэты выжыльваўся. Я ведаў перасцярогу, якую паэт выказаў у прадмове да паэмы: «Некаторыя пачнуць шукаць: «А хто такі пасажыр? А хто такі чорт? А хто та­кі...» Будуць прышпіляць мне тое, пра што я не думаў, зробяць мяне вінаватым за пасажыра, за чорта, за д`ябла». I ўсё ж мне карцела запытацца, ці ёсць канкрэтнае дастасаванне ў гэтага алегарычнага падтэксту. Уладзі­мір Мікалаевіч не ўтойваў.

Перш чым звярнуцца да некаторых сведчанняў паэта, мушу адзначыць такую акалічнасць: спадзеючыся на сустрэчу з Дубоўкам, я прыхапіў у дарогу два томікі выбраных твораў паэта, падараваных мне роўна дзесяць гадоў назад. 3 дазволу аўтара я тут жа, на палях кнігі, супроць твораў, пра якія заходзіла размова, алоўкам рабіў беглыя занатоўкі, паметы, кароткія (для памяці!) запісы гісторый з «нагоды». Уладзімір Мікалаевіч даставаў з пісьмовага стала, з шафы рукапісы, машынапісныя копіі, старыя часопісы — мы звяралі строфы, рабілі ўстаўкі. Поле кніжных старонак густа засейвалася запісамі, якія мне сёння дужа дарагія як жывая памяць сустрэчы, як крыніца.

Каго ж мела на ўвазе вышэй згаданая сатырычная абмалёўка? Перад намі ў непрыглядным святле Алесь Гародня, сын былога гродзенскага віцэ-губернатара, памешчыка, барона Функа. Функ-малодшы з'явіўся ў Мінск з пухлым празаічным рукапісам. Празаік з яго выйшаў страшэнна пасрэдны, але ці толькі ў тым справа. Дубоў­ка адхіліў яго рукапіс ад друкавання ва «Узвышшы» і, дарэчы, параіў яму паказваць свае творы ў рэдакцыі з аўтарскім подпісам не Функа, а хаця б Гародні. Яго асоба невыпадкова выклікала з'едлівую алегарычнасць — такога высмейвання ён варты быў, як і некаторыя іншыя «дзеячы» літаратуры. I ўсе яны, вядома, адразу ж сябе распазналі ў сатырычных увасабленнях. Не толькі Гародня, але і, скажам, А.Сянкевіч (казачны персанаж Глухога), і А.Дудар, ды і іншыя «дударцы»...

Уладзімір Мікалаевіч заглядае ў падтэкст паэмы, у гісторыю стварэння алегарычных вобразаў ужо без асаблівай зласлівасці, хоць у прынцыпе нічуць не рэабілітуе нягоднасці іх тагачасных паводзін і ўчынкаў. Падседж-ванні, нагаворы на блізкіх таварышаў, паклёпы... Не! Чалавек заўсёды мае магчымасці, бадай, у любых умовах, захаваць элементарную чалавечую год-наець, каб не апусціцца да жывёліны, а то і горш. Дубоўка з горыччу кру-ціць галавой. Не, далека не ўсё можна апраўдаць абставінамі, маўляў, такі быў час. I алегорыя перадачы д'яблу чароўнай скрыпкі з яе душой мае таму незвычайна балючы падтэкст. На шчасце, народны музыка знайшоў вытрасеную са скрыпкі «душу». Гэта было галоўнае. Калі ж чэрці, намучыўшы скрыпку, зацягнулі музы­ку ў пекла весяліць іх, то ён, вяр-нуўшы цішком скрыпцы «душу», зайграў так, што са струн грымнулі перу­ны:

А музыка грае, грае,

перуны усе склікае.

А яны бесперастання

б`юць пякельнае шайтанне.

Паэт хоць нярэдка і адмяжоўваўся ад сваіх герояў, аднак не мог і сапраў-ды заставацца пабочным гледачом іх занятых сутыкненняў. Хіба Лірык у спрэчцы з Матэматыкам не трымае моцна пазіцыю самога аўтара — у абароне «самацветаў народнай душы»? Лірык узнёсла сцвярджае: «Цудоўны скарб у творчасці народнай для нас сабраны мудрымі дзядамі», ён адстой-вае гістарычныя скарбы назапашанай культуры, імкнецца ўратаваць іх ад няўвагі і бяздумнага забыцця. Яго ж апанент Матэматык агаляе сябе, пера-сыпаючы свае павучанні іранічным гучнаслоўем: «Табе даволі поркацца ў старызне! У нашы дні руін, і будаўніцтва, і электрычнасці, і фізкультуры...» («I пурпуровых ветразей узвівы...»). Зрок гэтага персанажа проста не здольны бачыць тое «зіхценне перлаў, праменне самацветаў незлічоных», што выяўляюць глыбіню душы народ­най. Лірыку за яго пранікнёнае ясна-бачанне інкрымінуецца не менш як «ліквідатарства» і « смутнаглядства» («Ты адыходзіш ад жыцця, змагання, ты хутка станеш ворагам працоўных»). Насоўвалася няўмольна жахлівасць самых дзікіх і бязглуздых інкрыміна-цый. Аднак Лірык пакуль што не дужа палохаецца падобных «упікаў», ён свята верыць у правамоцную мудрасць народа: «Затым мяне і не трывожаць дужа твае ўпікі і твае асуды. Народ наш ведае даўно пра гэта, і свайго сына ён не занядбае». Вось дзе трагізм рамантычнай чыстай веры! Прававая паўнамоцнасць была ўжо адабрана сталіншчынай — у народа, у грамадства. Але ў такім выпадку, як жа сябе тады паводзіць, калі не спадзявацца на народнае заступніцтва? Свайго героя (а ў ім жа таілася ўвасабленне і асобы аўтара!) паэт проста не мог уявіць у брыдотным атачэнні розных гадзічаў і поўзалаў.

Дубоўка да канца нязрушна стаяў на пазіцыі выхавання высокай духоў-насці ў чалавеку новага грамадства — гэта праблема стала, калі казаць азна-чэннем паэта, «акавітай» усяго сэнсу яго творчага жыцця, яго палемік, не-ўтаймаванага бушавання, усёй грамадзянскай і паэтычнай дзейнасці. 3 го­рыччу сказаліся дужа надзённыя і для нашага часу радкі:

А дух трымаем на галоднай

норме,

а дух скарынкай эпігоннай сыты.

Яго суседзі, мабыць, не

накормяць,

затым патрэбна духу акавіта

I пурпуровых ветразёй узвівы..

Дарэчы, у слове «акавіта» люструецца таксама народна-крынічны выток, «жывая вада», «вада жыцця», тоячы ў сабе глыбокі сэнс. Духоўнасць разу-мелася паэтам шырока. Апрача фальклорнага вытоку, Дубоўка бачыў бяз-мерны абсяг самай высокай сусветнай творчай культуры, што магутна ўздымалася і грунтавалася на аснове народнай творчасці. Невыпадкова ж дзеля паўнаты арыентацый паэт уводзіў у свае паэмы ўрыўкі ўласных пе-ракладаў з твораў Пушкіна, Байрана, ды і многія высокія сведчанні свайго захаплення спадчынным набыткам усечалавечай культуры.

У свае няпоўныя трыццаць год, у той час, калі пісалася апошняя з паэм та-го перыяду, У. Дубоўка ўжо валодаў здзіўляючым, усебакова развітым інтэлектам. За яго плячыма ўжо былі — Вышэйшы літаратурна-мастацкі інстытут імя Брусава, лектарская практыка ў Камуністычным універсітэце народаў Захаду, аўтарытэтная праца рэдактара беларускага тэксту Збору законаў Саюза ССР. А таксама — асабістыя знаёмствы і сустрэчы з Маякоўскім, Ясеніным, Каменскім, Асеевым, Тычынам, Рыльскім, Сасюрам... Творчасць Дубоўкі была насцеж адкрыта для ўдумнага спасціжэння і засваення ўсяго лепшага, чаго дасягнула чалавечая культура.

За бяседным сталом паэта таксама ўсплыла закранутая ім тэма калекты-візацыі («Штурмуйце будучы­ні аванпосты!»). Нельга не падзівіцца сапраўднай мужнасці і рызыкоўнай смеласці паэта на поўны голас загаварыць аб крутых і паспешлівых мерах і спосабах вырашэння гэтай най-вастрэйшай у той час праблемы. Асэнсаванне вядзецца праз аб'ектывізава-ную спрэчку Кандуктара з Пасажырам. Дасціпна ўкліняецца ў іх вострыя дыялогі казачнае іншасказанне пра тое, як аднойчы, трапіўшы на Палессе на паляванне, міфічны Салімон «пажадаў знішчыць усё ліха адным ма­хам». Аднак ужо старажытны вопыт падказвае: не так проста — «адным махам»! Пасажыр слушна разважае, ахоплены прыкметнай скрухай:

Здалёку даваць парады,

бадай, і не дужа цяжка.

I праўда здаецца, як казна,

і казка здаецца, як праўда.

Бліжэй падыдзі, чалавеча,

да гэтай вясковай сядзібы...

За радкамі чуюцца ноткі глыбокага аўтарскага разумення становішча селяніна, спачуванне яму, заклапочаны роздум аб шляхах і сродках крутога, аўральнага «пералому». Паэт эмацыянальна ўкладвае сваю душэўную далучанасць у кожную рэпліку, дасціпны ўсмех і ўнутраны рух Пасажыра: цямноты і нядолі ў сялянскім жыцці хапала — і хіба яе адстойвае селянін? Пасажыр не такі ўжо несвядомы, каб неразумна чапляцца за старыя ўзмежкі спрадвечнай нядолі ды непасільнага выдаткавання сябе самога. Неаб-ходнасць культурнага абнаўлення гаспадарання ён добра разумее. Але ж хі­ба спосабам крутых і марнатраўных ломак? Жорсткая крутасць у такой справе не можа не паласнуць па самым дарагім, тым, «што ў стагоддзях збі-рана»! А было «збірана» мы ведаем што: гаспадарская турбота да коленага загона і кожнай раслінкі на ім, дбайная і цягавітая працавітасць, сумленнасць і маральнае адзінства з роднай зямлёй. Не слепа да ўсяго гэтага душа. «Не выганіш гэтага клінам, бо будуць няўгойныя раны» — вось тыя залатыя словы, да якіх глухаватым аказаўся слых розных «кандуктараў». Яны былі схільны толькі на пустыя рытарычныя заклікі і павучэнні ды на крутыя загады {«Ты рыеш, як крот, сваю норку», «узыйдзі і з узгорку пабачыш яснейшую мэту», «стань вольны» і г, д.) («I пурпуро­вых ветразей узвівы...»).

Вульгарызатары і аглабельшчыкі вышуквалі адзнакі: за каго ж аўтар — за Пасажыра ці за Кандуктара? Паэт спрабаваў ухіліцца ад наскокаў, пака-зваючы на аб'ектывізаванасць сваіх герояў. Аднак пазіцыю яго няцяжка было ўчуць — у ёй крычма крычаў голас праўдалюбца! Паэта неўзабаве ў Маскве выклікалі ў «асобы» аддзел для растлумачэнняў. Разгарнулі паэму, тыцкалі ў радкі:

Ты уважаеш, што культура

ходзіць

у портках ката слаўнае Камуны

Парыжскае, у портках Галіфэ?

Або у марынарцы ходзіць

Фрэнча,

другого, ката, ката нашых дзён?

I пурпуровых ветразей узвівы...

Дапытваліся пра апошні радок — каго ж ён мае на ўвазе? Выразную асацыяцыю з крывавым дэспатам, што хаваўся пад маскай «бацькі народаў», паэту не маглі дараваць. «Што было далей са мною, пачынаючы ад 20 ліпе-ня 1930 года да 1958 года, я казаць не буду, бо гэта заняло б многа папе-ры»,— напісаў У. Дубоўка ў «Маім жыццяпісе», уключаным у кнігу пісьменніцкіх аўтабіяграфій «Пяцьдзесят чатыры дарогі» (1963). I гэтая поў-ная горычы адгаворка («заняло б мно­га паперы»!) тоіць у сабе невымерныя пакутныя выпрабаванні. Паэту не суджана было дачакацца сапраўды спрыяльных умоў, якія б дазволілі перанесці ўсё трагічна спазнанае на паперу. Толькі лічаным з нашых рэпрэсіраваных пісьменнікаў выпала да-жыць да нашых дзён і данесці да нас жывыя жахлівыя сведчанні ў сваіх творах — С. Грахоўскаму, А. Звонаку, П. Пруднікаву, С. Шушкевічу... 3 іх балючых споведзяў можна сёння ўявіць тыя шляхі, якімі разам з імі, поплеч, часам праз тыя ж «лагпункты» і завейныя драты, давялося ісці і У. Дубоўку.

Вось чаму трэба мець на ўвазе, што многія дубоўкаўскія нізкі вершаў, якія з'явіліся пасля рэабілітацыі паэта, не маглі змяшчаць у сабе ўсю праўду («Чакае ля берагу човен мяне», «Пасля вандравання»). У «Таёжнай нізцы» ў паасобных радках праступае, як кроў праз бінты, праўда суровых сведчанняў: «усё адбывалася ў тую пару, якую ніхто не згадае дабром: за тым, за апошнім кры­вавым царом...». Ва ўспаміны ўрываецца мінорная танальнасць, і таму няхай не ўводзіць у зман як бы агульны мажорны лад, на які знарок настройваецца паэт, адпаведна вымогам часу.

Ёсць у мажорнай настроенасці паэта вартыя ўвагі і нават захаплення дзве рэчы. Адна з іх ужо закраналася: прыроджаная здольнасць да ўспрымання красы. Другая ж у моцнай повязі з ёй: жыццядайная моц працоўнай загартоўкі, якая засвойвалася яшчэ з маленства, перадавалася ад бацькі, ста-ляра, вопытнага інструментальшчыка. Уладзімір Мікалаевіч пацвярджаў, што вытрымаць неверагодныя фізічныя нагрузкі і напасці жыцця і «застацца працаздольным да сённяшняга дня мне дапамагло працоўнае выхаванне, гартоўка, якую я атрымаў у сваёй сям’і ў малыя гады» («Пяцьдзесят чатыры дарогі»). I як потым ратавала бацькава вывучка, прыроджаная цягавітасць, калі на будоўлях Сібіры і ў «пасёлках лясных» (так паэт называе лагеры зняволеных) яму давялося авалодаць многімі спецыяльнасцямі. «Але найбольш доўгі час працаваў тынкавальшчыкам, мулярам, маляром, сталяром. На апошняй спецыяльнасці, сталярнай гадоў дзесяць»,— пацвярджае Уладзімір Мікалаевіч тую пагудку пра дубоўкаўскае майстэрства ў вырабе бочак... Дамо слова мажорнаму ўспамі-ну, пераведзенаму на мову паэзіі:

Трывалыя рукі адводзяць, вядуць

надзейны, слухмяны фуганак.

За дзень з ім багата я метраў

прайду,

а колькі ж брускоў зрыхтавана!

Прытуліцца шчыльна брусок да

бруска,

правушкі сашчэпяць абоймы.

I вокны паставіць на месца рука,

і дзверы навесім з табой мы.

Пасля абыду, перагледжу ізноў

работу сваю у задуменні.

Самому не верыцца: гэта ж было

спачатку звычайным бярвеннем.

Усё як належыць спрадвеку для зім...

Я шкадую, што падчас сустрэчы ма­ла і недастаткова настойліва выпытваў і распытваў у Уладзіміра Мікалаевіча пра той перажыты час невымерных вы-прабаванняў. Старэйшына паэтычнага і будаўнічага цэху, здаецца, нічога не таіў ад мяне. Нават рэчаў прыкрых, ад якіх скаланаешся. Аднойчы, скажам, ён адмовіў крымінальнікам, прадчуваючы штось нядобрае, якія прапанавалі яму, трэцяму, сумесныя ўцёкі. Потым адзін з іх зласліва кінуў: я б тваё сырое сцягно на кавалкі рэзаў і жэр бы, а ты б карміў нас... Не лягчэйшым быў і паўторны арышт, калі паэта кінулі ў Краснаярскі край амаль на дзесятак год (1949—1958), зведаны былі зыбкія ледзяныя крыгі Аны-Біру-сы, зноў дымныя кастры лесапавалаў, абрывіста-крутая скалістасць узбярэжнага Пачэта, лагерныя вахты. Але ж і ў тых умовах прагла раскаванасці, як кажа паэт, «творчая думка», яна не дасягала да паперы, яна жыла ў душы як сімвалічнае ўвасабленне:

Узлётаў яе не стрымалі кастры

і самыя моцныя краты,

калі над народам сядзелі цары,

сядзеў з бізуном прыганяты...

А я, пераплыўшы Ану-Бірусу,..

Калі б мне і ўдалося занатаваць тое, што з нагоды, з уздыхам і пахмурнай засяроджанасцю распавядаў Ула­дзімір Мікалаевіч, гэта была кропля ў моры, моры спазнаных пакут, усяго перажытага. Пра ўсё тое ён мог толькі напісаць сам, калі б крыху больш спагадныя акалічнасці ды здароўе.

Напаўзала сутонне. Уладзімір Міка­лаевіч святла не запальваў: пры самым стале на канапе, закалыханая нашымі размовамі, у чуйным забыцці адпачы-вала Марыля Пятроўна, нязменная сяброўка яго жыццёва-трывожных ванд-раванняў, яго нястомных шуканняў праўды і красы. Яна — жывая памяць. Кожны раз яна чуйна прахоплівалася, калі патрэбна была нейкая «пад-казка», дапаўненне з жыццёвых успамінаў паэта. Яна знае ўсё. Гасцінная і ўважлівая, яна ні разу і знаку не падала, што «госць», магчыма, заседзеўся...

А ў нас з Уладзімірам Мікалаевічам — ледзь не дэбаты ўсё яшчэ пра сутнасць сапраўдных наватарскіх шуканняў. Дзе творчасць, мастацкая прак-тыка, а дзе яшчэ толькі эксперымент? Ёсць жа эксперыменты формы, выпра-баванні розных жанравых мадыфікацый на працаёмкасць. Нават выпраба-ванні самога слова, першаснага інструмента вобраза. Бясспрэчна, тут дужа патрэбны моўныя вышукі, словатворчасць, ды не ў меншай меры — і ад-чуванне стыхіі роднай мовы, каларыту народнага слоўца, кідкага, сакаўнога, рэчыўна-густога і звонкага, сцішанага і мілагучнага. Зрэшты, адчуваць кра­су роднай мовы — гэта тое ж, што кра­су ў прыродзе і ў чалавеку. Тут як бы ў адным фокусе ўся праграма эстэтычнага.

Уладзімір Мікалаевіч кажа, што некаторыя дзівяцца: «Вы ніколі не вучыліся ў беларускіх школах, пражылі бадай усё жыццё за межамі Беларусь, а мову ведаеце». Як жа яе не ведаць, калі яна родная! Як жа яе не любіць, калі яе стваралі на працягу вякоў твае продкі, гаварылі на ёй, перадалі табе ў спадчыну, як самы вялікі скарб свой...» (3 прадмовы да паэмы «Штурмуйце будучыні аванпосты!»).

Такая пажыццёвая ўлюбёнасць у родную мову, нягледзячы на неспагад-насць жыццёвых акалічнасцяў, у нечым, ці не праўда, збліжае Уладзіміра Дубоўку з Максімам Багдановічам. I мы пачынаем разумець, чаму — на падзіўленне такая густая, каларытная фактура Дубоўкавай паэтычнай мовы. Тут люструюцца ва ўзаемных падсветах наватворы і народныя выслоўі, уратаваныя ад забыцця моўныя дыяменты: «акавіта», «вадаваданіца», «сукрыстасць кужалю», «каб шкадункі не ўразілі», «ушчамлёткі сэрца пача-ло сціскацца», «дэсань», «узрочыста», «зелле-непатрэб'е», «шуміць шыгаллём і лістамі», «лятуць пад ногі пахаджанам», «бадзяцца нейкім дзеньдзівірам», «кунегай апавіты», «выстарчыць слоў» і безліч іншых.

Многія ж з крытыкаў бачаць у паэзіі У. Дубоўкі, асабліва ў яго паэмах канца 20-х гг., ледзь не засілле эксперыментальнасці. Але ж смелыя твор-чыя шуканні хіба могуць абысціся без пэўнага элементу эксперыментальнас-ці — той долі рызыкі наватарскага новаўвядзення, якія трэба творча праве-рыць, вынесці на суд грамадскасці, замацаваць у эстэтычнай свядомасці чытачоў?

Напрыклад, спрэчкі пра Дубоўкава жанравае абазначэнне — паэма кам-байн. Гаворачы пра такую жанравую разнавіднасць, наша крытыка звычайна
1   2   3

Падобныя:

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconКаб падрыхтаваць настаўнікаў І выкладчыкаў беларускай мовы да ўвядзення ў дзеянне закона Рэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Ан беларусі, доктар філалагічных навук, прафесар Аляксандр Лукашанец, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута мовы І літаратуры...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconПрацы членаў кафедры тэорыі літаратуры Белдзяржуніверсітэта Пад рэдакцыяй прафесара В. П. Рагойшы Мінск Бестпрынт 2009
М. А. Тычына, доктар філалагічных навук, прафесар, загадчык аддзела тэорыі літаратуры Інстытута мовы І літаратуры імя Якуба Коласа...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconПраекта Савета маладых вучоных філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага універсітэта
Беларускага дзяржаўнага універсітэта адбыўся майстар-клас «Даўняя літаратура ў культурным працэсе сучаснасці» кандыдата філалагічных...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconМинистерство образования республики беларусь международная ассоциация преподавателей
Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь; дырэктар Інстытута мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І янкі Купалы Нацыянальнай...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconМинистерство образования республики беларусь международная ассоциация преподавателей
Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь; дырэктар Інстытута мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І янкі Купалы Нацыянальнай...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconБеларускі дзяржаўны ўніверсітэт зацвярджаю
Т. Д. Арлова, доктар філалагічных навук, прафесар кафедры літаратурна-мастацкай крытыкі Інстытута журналістыкі Беларускага дзяржаўнага...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconТ. М. Дасаева, загадчык кафедры замежнай журналістыкі І літаратуры факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага універсітэта, доктар філалагічных навук
Т. М. Дасаева, загадчык кафедры замежнай журналістыкі І літаратуры факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага універсітэта,...

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconІ. В. Казакова доктар філалагічных навук
Н723 “Каляндарна-абрадавы фальклор Гомельшчыны” [Тэкст] / В. С. Но­вак. – Гомель “гду імя Ф. Скарыны”, 2009. – 252 с

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconЯ імёны ў тэрмінах І фразеалагізмах практычны дапаможнік для студэнтаў нефілалагічных спецыяльнасцей вну гомель уа "гду імя Ф. Скарыны" 2010
В. А. Ляшчынская, доктар філалагічных навук, прафесар кафедры беларускай мовы уа “гду імя Ф. Скарыны

Нік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы ан бсср, доктар філалагічных навук, паэт iconГісторыя беларускай літаратуры XX стагодцзя: у 4 т. Т. 1 / Нац акад навук Беларусі. Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. Мн.: Беларуская навука, 1999. 583 с
Гісторыя беларускай літаратуры XX стагодцзя: у 4 т. Т. 1 / Нац акад навук Беларусі. Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. — Мн.: Беларуская...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка