Дадатак да тэматычнай школьнай газеты "след"




НазваДадатак да тэматычнай школьнай газеты "след"
Дата канвертавання21.11.2012
Памер60.05 Kb.
ТыпДокументы
С
Дадатак да тэматычнай школьнай газеты “СЛЕД”
ЛЕДаПЫТ


1 снежня 2010 г.







Мы прапануем рубрыку "Вывучаем новыя правілы беларускага правапісу", мэта якой растлумачыць тыя змены і ўдакладненні, што ўводзяцца ў беларускую пісьмовую мову законам Рэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі".


ПРАВАПІС ГАЛОСНЫХ



§ 1. Галосныя літары


  1. У беларускім алфавіце 10 галосных літар: а, о, у, ы, э, е, ё, і, ю, я.

  2. Літары а, о, э, у пішуцца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных для абазначэння адпаведных галосных гукаў. Літара і пішацца ў пачатку слова, пасля зычных пішацца ы або і ў залежнасці ад цвёрдасці або мяккасці зычных. Літары е, ё, ю, я ў пачатку слова, у сярэдзіне слова пасля галосных, ў (у нескладовага), раздзяляльнага мяккага знака і апострафа абазначаюць на пісьме спалучэнне зычнага гука [й] з галоснымі [э], [о], [у], [а]: елка - [йэ]лка, юны -[йу]ны, яма - [йа]ма; паехаў - па[йэ]хаў, паёк -па[йо]к, саюз - са[йу]з; здароўе - здароў[йэ]; льеш - ль[йэ]ш; аб'езд - аб[йэ]зд, б'ю - б[йу), сям'я - сям[йа].

  3. Літары я, ё, е, ю, і пасля зычных абазначаюць мяккасць зычных і адпаведныя галосныя гукі [а], [о], [э], [у], [і]: сяду - [с'а]ду; вязу - [в'а]зу, мёд - [м'о]д, лета - [л'э]та, люты -[л'у]ты, ліст - [л'і]ст.

  4. Кропкі над літарай ё абавязковыя. Кропка над літарай і малой абавязковая. Над літарай I вялікай у друкаваных тэкстах кропка не ставіцца, а ў рукапісных тэкстах кропка абавязковая.

Каментарыі: § 1 "Галосныя літары" рэгламентуе выкарыстанне галосных літар для абазначэння на пісьме галосных гукаў, ужыванне галосных літар я, ё, е, юу і для абазначэння спалучэнняў галосных гукаў з зычным гукам [j] у пачатку і сярэдзіне слова, а таксама для абазначэння адпаведных галосных гукаў і мяккасці папярэдніх зычных.

У гэтым правіле асаблівую ўвагу трэба звярнуць на п. 4, дзе рэгламентуецца напісанне кропак над літарамі ё і і. Асаблівасцю беларускага правапісу з'яўляецца тое, што пастаноўка кропак над ё абавязковая ва ўсіх выпадках без выключэння ва ўсіх тыпах пісьмовых тэкстаў. Адсутнасць кропкі над і дапускаецца толькі ў адным выпадку - над літарай І вялікай у друкаваных тэкстах, у тым ліку і калі ўвесь тэкст надрукаваны вялікімі літарамі (ФЕСТЫВАЛЬ МУЗЫКІ I ПЕСНІ). Адхіленне ад гэтай нормы з'яўляецца памылкай і ўплывае на ацэнку ведаў вучняў па беларускай мове.


(Працяг на стар. 2)

§ 2. Літары о, ё.


  1. Літара о пішацца толькі пад націскам: год, кот, скрозь, шоўк, колас, мова, доўга, посуд, арол, шолах, плячо, дарога, разгортваць, дапамога, дадаткова, жніво, дэпо, водар, оканне, ода, оптам, ордэн, офіс, опера, Об, Орша, Омск, Обнінск, Осла, Оксфард, Орск, Токіа, Ватэрлоа.

  2. Літара ё пішацца пад націскам: лёс, вёска, сёстры, цёмны, цёплы.

Літара ё пішацца не пад націскам у словах з коранем ёд- і ёт-: ёдапірын, ётацыя, ётаванне.

3. Літара ё пішацца ў складаных словах з першай часткай радыё-: радыёстанцыя, радыёграма, радыёантэна.

Калі першая частка складанага слова ўтво-рана ад назвы хімічнага элемента радый, то пішацца літара е, якая з'яўляецца злучальнай галоснай: радыебіялбгія, радыеактыўнасць, радыеметрычны, раЬыеізатдп і інш. У першым складзе перад націскам у гэтым выпадку пішацца я: радыямётрыя, радыяхгмія, радыялогія, радыяграфія.

Каментарыі: 1. Правіла аб напісанні літары о (п. 1) застаецца фактычна без змен, але цяпер гэтае правіла не мае выключэнняў, як у "Правілах..." 1959 г. Словы з ненаціскным канцавым о (адажыо, сальфеджыо, трыо і інш.), якія паводле дзеючых правіл 1959 г. пішуцца з о, перастаюць быць выключэннямі і будуць пісацца з канцавым а: адажыа, сальфеджыа, трыа, партфоліа, Токіа, Ватэрлоа і г. д. Такім чынам, змяншаецца колькасць выключэнняў.

2. У новай рэдакцыі "Правіл..п. 3 уведзены для таго, каб размежаваць напісанне літары ё ў складаных словах, першай часткай якіх з'яўляецца радыё-, і літар е, я ў складаных словах, першай часткай якіх з'яўляецца радый.

Слова радыё- адносіцца да разраду нескланяльных назоўнікаў, канцавое ё ў ім з'яўляецца часткай першай асновы складанага слова і пішацца нязменна. Складаныя словы з першым кампанентам радыё-, такім чынам, утвараюцца без удзелу злучальнай галоснай і з'яўляюцца чыстымі складаннямі. Літара ё ў такіх словах пішацца незалежна ад месца націску ў другой частцы: радыёабслугоўванне, радыёабсталяванне, радыёаглядальнік, радыёакустычны, радыёальтыметр, радыёаматар, радыёаматарскі, радыёантэна, радыёапавяданне, радыёапарат, радыёапаратура, радыёаператар, радыёастранамічны, радыёастраномія, радыёатэльё, радыёаўтограф, радыёаэранавігацыйны, радыёбачанне, радыёбуй, радыёвежа, радыёветрамер, радыёвузел, радыёвымяральны, радыёвыпраменьвальны, радыёвыпуск, радыёвышка, радыёвяшчанне, радыёгазета, радыёгідраакустычны, радыёгідралогія, радыёгідраметэаралагічны, радыёголас і г. д.

Слова радый у беларускай мове - зменны назоўнік з асновай на -й, таму ў складаных словах з першым кампанентам радый- галосныя е (я) з'яўляюцца злучальнымі галоснымі, напісанне якіх падпарадкоўваецца агульнаму правілу (гл. §7. Правапіс е, ё, я ў складаных словах): радыеадчувалънасцъ, радыеадчувальны, радыеактывацыйны, радыеактыўны, радыеахоўны, радыебіёлаг, радыебіялогія, радыевугляродны, радыегеалогія, радыеграфічны, радыеізатопны, радыекарбонны, радыелагічны, радыелюмінесцэнцыя, радыелячэнне, радыеметрычны, радыепратэктар, радыерэзістэнтнасць, радыесенсібілізацыя, радыетэрапія, радыеўстойлівасць, радыехімічны, радыеэкалогія; радыягенны, радыяграфія, радыялогія, радыялярыевы, радыялярыя, радыяметрыя, радыяхімія.






“СЛЕДаПЫТ”.

Дадатак да
тэматычнай школьнай газеты “СЛЕД”

Выдаецца ў ДУА
“Верхменская сярэдняя агульнаадукацыйная школа
імя В.А.Тумара” на беларускай
і рускай мовах

Наш адрас:

222228, Мінскаявобласць,
Смалявіцкіраён,
аграгарадокАлесіна, вуліца Школьная, д. 14 - А.

Тэлефоны: (01776) 41 3 48, 41 3 20

E-mail: verhmen-school@tut.by



Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconДадатак да тэматычнай школьнай газеты "след"

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconДадатак да тэматычнай школьнай газеты "след"
У пачатку запазычаных слоў літары э, е як пад націскам, так І не пад націскам пішуцца ў адпаведнасці з літаратурным вымаўленнем:...

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconДадатак да тэматычнай школьнай газеты "след"
У складаных словах можа быць адзін асноўны І адзін або некалькі пабочных націскаў. Калі ў другой частцы складанага слова націск на...

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconДадатак да тэматычнай школьнай газеты "след"
Беларуская мова – дзяржаўная мова нашай краіны І мова тытульнай нацыі – адыгрывае выключна важную ролю ў жыцці беларускага грамадства....

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconКонкурс творчых праектаў па добраўпарадкаванню школьнай тэрыторыі
Працоўная акцыя “Веснавыя клопаты” (добраўпарадкаванне школьнай тэрыторыі, парка)

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconДадатак 1 Дадатак 2
Зверху пакладзі малюнак, акуратна абвядзі малюнак алоўкам. Не націскай на аловак

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconПлан уроку па біялогіі ў 9 класе па тэме "кровазварот" Мэты
Матэрыяльнае забеспячэнне ўроку: тэсты, карты задач (Дадатак 1), карты адказаў (Дадатак 2), карткі з заданнямі, прэзентацыя па ўроку,...

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" icon«След за кормой»: Детгиз; 1960 Аннотация След за кормой… Когда впервые появился он на воде?
Кто изобрел мачту и парус и, подчинив себе буйную мощь ветра, понесся на легком суденышке, рассекая волны?

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconОбщество с ограниченной ответственностью "Редакция газеты "Центр Азии"
Государственное автономное учреждение Республики Тыва "Редакция газеты "Сылдысчыгаш"

Дадатак да тэматычнай школьнай газеты \"след\" iconТони Джуд На Дженифър Съдържание Предговор и благодарности Въведение Част първа: След войната: 1945-1953 г
Даже за краткия шейсетгодишен период на европейската история след края на Втората световна война – всъщност преди всичко за този...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка