Академия министерства внутренних дел республики беларусь




НазваАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
Дата канвертавання14.12.2012
Памер67.36 Kb.
ТыпДокументы
УЧРЕЖДЕНИЕ ОБРАЗОВАНИЯ «АКАДЕМИЯ

МИНИСТЕРСТВА ВНУТРЕННИХ ДЕЛ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ»

СЛЕДСТВЕННО-ЭКСПЕРТНЫЙ ФАКУЛЬТЕТ


Индивидуальный зачет


ТЕОРИЯ И ИСТОРИЯ ГОСУДАРСТВА И ПРАВА

ИНТЕРЕСЫ В ПРАВЕ


УГОЛОВНОЕ ПРАВО И ПРОЦЕСС

ВОССТАНОВЛЕНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ СПРАВЕДЛИВОСТИ ПРИ РЕАЛИЗАЦИИ УГОЛОВНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ


БОРИСОВА ЖАННА АНДРЕЕВНА, 3 курс дневное отделение

8 029 162 33 10


МИНСК, 2008

Інтарэсы ў праве

Інтарэсы з’яўляюцца магутным фактарам жыццядзейнасці людзей, стварэння і функцыянавання дзяржаўных і грамадскіх інстытутаў. Інтарэс у праве выконвае ролю стымула. У праватворчасці ён выяўляе грамадскія імкненні да ўдзелу у стварэнні прававых актаў, у праваўжыванні – адлюстроўвае стаўленне да закона і ацэнку яго рознымі суб'ектамі права. Інтарэсы па-рознаму адлюстроўваюцца ў праве: то проціборнічаюць паміж сабою, то дапасоўваюцца адзін да аднаго. Дадзеная з'ява вельмі востра ўплывае на прыняцце і рэалізацыю дзяржаўных рашэнняў, на ход сацыяльна-эканамічных працэсаў.

Пытанне аб асноўных рысах, уласцівых катэгорыі "інтарэс" носіць дыскусійны характар. Навукоўцы па-рознаму вызначаюць сутнасць гэтага паняцця. Так, напрыклад, І. С. Кон, карыстаючыся філосафічным падыходам да гэтага пытання, вызначае інтарэс у якасці “мэтанакіраванага стаўлення суб'екта да аб'екта сваёй патрэбнасці” [1, ст. 102]. Сацыёлагі атаясамляюць яго са “скіраванасцю суб'екта на значныя для яго аб'екты, звязаныя з задавальненнем патрэбнасцяў” [2, ст. 110]. З пункту гледжання палітолагаў, інтарэс выконвае дваістую функцыю: з аднаго боку, “прадстаўляе суб'екту новую свабоду дзеянняў у параўнанні з тымі правіламі, што ўсталяваны традыцыямі”, а з іншага – “усталёўвае новыя абмежаванні” [3, ст. 332 – 333]. Псіхолагі даволі шырока тлумачаць сутнасць інтарэсу, разглядаючы яго як “увагу, цікаўнасць, заклапочанасць, мэтанакіраванасць, дасведчанасць, жаданне” [4, ст. 321], альбо “як патрэбнаснае стаўленне да свету” [5, ст. 138].

Сярод юрыстаў таксама няма адзінства меркаванняў наконт зместу катэгорыі “інтарэс”. З развіццём прававых навук, удасканаленнем дзеючых парадыгм у праве змянялася і разуменне інтарэсу. І. Г. Смірнова, якая займалася доследам дадзенай праблемы, адзначае наступнае: “У свой час А. Квачэўскі вызначаў інтарэс як выгоды, неабходныя для жыцця і яго патрэб. Яго сучаснік І. Бентам разглядаў інтарэс як імкненне да павелічэння задавальненняў і памяншэння пакут. Ф. А. Брокгаўз разумеў інтарэс як удзел ў якіой-небудзь падзеі або факце, выкліканы як уласцівасцямі факту, так і схільнасцямі самога суб'екта. Рудольф фон-Ерынг сцвярджаў, што набыццё правоў, іх ажыццяўленне і ўжыванне ёсць пытанне інтарэсу, а інтарэс ёсць практычнае ядро права” [6, ст. 14].

С. І. Ожыгаў дае некалькі тлумаченняў інтарэсу: “1. Увага, якая ўзбуджаецца чым-небудзь значным, прывабным. 2. Займальнасць, значнасць. 3. Патрэбы, запатрабаванні. 4. Выгода (гутарковае)” [7, ст. 245].

Такое шырокае выкарыстанне катэгорыі “інтарэс” указвае на актуальнасць пастаўленай праблемы. Разам з тым, адсутнасць адзінага падыходу да разумення дадзенага паняцця не спрыяе аднастайнай практыцы яго ўжывання.

У літаратуры досыць распаўсюджана выкарыстанне паняцця законнага інтарэсу асобы, які ужываецца ў значэнні інтарэсу, прызнанага дзяржавай і які выказвае волю грамадства, альбо інтарэсу, які супадае з публічным.

Зыходзячы з рознай прыроды дзяржаўных і грамадскіх інтарэсаў, варта сказаць, што, дзяржаўны інтарэс – гэта інтарэс, задавальненне якога забяспечвае функцыянаванне і развіццё самой дзяржавы. Яго ўдасканаленне або змена адпавядае сістэме эканамічных, палітычных, фінансавых і іншых адносін, якія склаліся на дадзеным этапе развіцця. Дзяржаўны інтарэс атрымоўвае сваю першапачатковую праяву ў выглядзе нарматыўна ўсталяваных сродкаў яго дасягнення.

Грамадскія і прыватныя інтарэсы таксама не супадаюць па сваім змесце. У савецкі перыяд панавала меркаванне аб іх адзінстве і гарманічным спалучэнні [8, ст. 35], якое дасягалася шляхам удасканалення маральнай свядомасці асобы, накіраванай на разуменне свайго грамадскага абавязку, г. зн. на фарміраванне пэўнага менталітэту. Так, напрыклад. У. Ц. Ганжын у сувязі з гэтым сцвярджаў, што “узнікае момант, калі суб'ект павінен заняць пазіцыю грамадскай выгоды” [9, ст. 92]. У сучасны перыяд развіцця сацыяльных адносін інтарэс грамадства і асобных грамадзян супадае толькі ў той частцы, у якой “і грамадзянін, і грамадства не столькі прагнуць барацьбы... колькі абароны” [10, ст. 26].

Ва ўмовах рэалізацыі канстытуцыйнага прынцыпу прыярытэтнасці правоў і свабод асобы, праблема волевыяўлення асобы і наогул праблема прыватнага пачатку набывае выключна важнае значэнне. Паміж тым у Беларусі і сучасным свеце існуе супрацьборства інтарэсаў, набываючы як прававыя, так і неправавыя формы выраза.

Прагрэс грамадства звязаны з імкненнем людзей да больш поўнага задавальнення сваіх інтарэсаў. Аднак ні адна дзяржава не можа даць чалавеку бязмежную свабоду, паколькі гэта прывяло бы да праявы эгаістычнага сваволля і анархізму, да бясконцых сутыкненняў і канфліктаў індывідуальных інтарэсаў, да дэстабілізацыі грамадскага жыцця. Таму найгалоўнай задачай дзяржавы з'яўляецца вырашэнне супярэчнасцяў, якія ўзнікаюць пры сутыкненні розных інтарэсаў у грамадстве і суправаджаюцца канфліктамі.

Як адзначае А. Ю. Краўчанка: “Канфлікт інтарэсаў асабліва востра выяўляецца ў праваўжывальнай дзейнасці. Таму інтарэс можа разглядацца як фактар адхілення ад ужывання нормы. У выніку права становіцца фармальным. Наступствы дысбалансу публічных і прыватных інтарэсаў выяўляюцца ў падзенні прэстыжу прававой сістэмы, паслабленні дзяржаўных інстытутаў, праяве прававога нігілізму, дэфармацыі правасвядомасці і г.д.” [11, ст. 8 – 9]

Для забеспячэння надзейнай абароны інтарэсаў асобы і гарантавання ўсяго комплексу правоў, якія ёй належаць, грамадскія і дзяржаўныя інтарэсы не павінны ставіцца ніжэй першых. Інакш парушыцца баланс грамадскіх адносін і інтарэсаў, што прывядзе як да неэфектыўнасці функцыянавання механізму прававога рэгулявання, так і да ўшчамлення інтарэсаў асобы.

У дзяржаўна-прававым механізме назіраецца шчыльнае спляценне інтарэсаў як індывіда, асобнага чалавека, так і груп асоб, калектыўных утварэнняў і структур, органаў дзяржаўнай улады, якія, выкарыстоўваючы наяўныя ў іх метады ўздзеяння на грамадскія адносіны, выступаюць не толькі арбітрам правамерных паводзін, але і рэгулятарам самых разнастайных працэсаў. Феномен права таксама па сваёй сутнасці заснаваны, першым чынам, на дыялектычным адзінстве, спляценні і ўзаемазалежнасці інтарэсаў асобы, грамадства і дзяржавы.

Інтарэс дзяржавы складаецца ў найболей рацыянальным спалучэнні інтарэсаў асобы і іх суадносінах з інтарэсамі грамадства, якое далёка не заўсёды бывае адназначным і несупярэчлівым.

Для таго, каб рэгуляваць сацыяльныя працэсы, а не ўносіць у іх яшчэ большы дысбаланс, трэба ўлічваць супярэчлівыя і рознаўзроўневыя інтарэсы. Рэгуляваць грамадскія адносіны трэба, зыходзячы з тых рэалій і пэўных фактараў, якія сфарміравалі патрэбнасці чалавека (сацыяльных, матэрыяльных і г. д.) і тых матываў, якія фарміруюць пэўны спосаб рэалізацыі інтарэсаў і само іх ажыццяўленне.

Зыходзячы з гэтага, “дзяржава, усведамляючы ў ідэальным варыянце інтарэсы кожнага, селекцыянуе іх і, бачачы несупярэчнасць апошніх з прыярытэтамі развіцця грамадства, бярэ гэтыя інтарэсы пад сваю абарону, замацоўваючы ў нормах, якія санкцыянуюцца і ахоўваюцца ёю” [11, ст. 17].

Такім чынам, тэрмін “інтарэс” ужываецца для азначэння двух розных, хоць і ўзаемазлучаных з'яў: інтарэсу як з'явы грамадскага жыцця (аб'ектыўны інтарэс) і інтарэсу як з'явы усведамлення кожнага чалавека (суб'ектыўны інтарэс).

Інтарэс як аб'ектыўная катэгорыя выяўляе тое, што аб'ектыўна спрыяе ўмацаванню і пазітыўнай змене сацыяльнага становішча суб'екта грамадскіх адносін. Гэта адбываецца ў тых выпадках, калі закон прызнае інтарэс аб'ектам прававой аховы і крытэрыем правамернасці дзеянняў суб'ектаў.

Інтарэс як з'ява усведамлення выяўляецца ў стане свядомасці суб'екта, якая характарызуецца выбіральнасцю, валявой скіраванасцю на сацыяльнае самасцвярджэнне і г. д.

У канстытуцыйным праве прыватны інтарэс прызнаецца публічна. Публічны інтарэс рэалізуецца шляхам яго ўсведамлення прыватнымі асобамі і можа ператварацца ў прыватны інтарэс універсальнага характару. Універсальны інтарэс – гэта аб'яднанне прыватнага і публічнага інтарэсу, які інакш азначаецца тэрмінам “агульнае выгода”. Яна прадугледжвае, што ў выніку абмежаванняў інтарэсаў адной асобы дасягаецца выгода для ўсіх, у тым ліку і для асоб, чыё права абмежавана. Аднак такое абмежаванне павінна мець межы і рэалізоўвацца строга ў рамках, усталяваных законам, з прытрымліваннем усіх канстытуцыйных прынцыпаў, паколькі права – гэта такі грамадска-дзяржаўны феномен, які, не гледзячы·на сваю ўладна-рэгулятыўную прыроду, закліканы, першым чынам, служыць людзям і забяспечваць найболей прымальны баланс рэалізацыі інтарэсаў у грамадстве.

Спіс літаратуры:

1. Слоўнік па этыцы / Пад рэд. Кона, І. З. - М., 1981. - ст. 102.

2. Сацыялагічны энцыклапедычны слоўнік. - М., 1998. - ст. 110.

3. Даніленка, У. І. Сучасны паліталагічны слоўнік. - М., 2000. - ст. 332 - 333.

4. Вялікі тлумачальны псіхалагічны слоўнік. Т. 1 - М., 2000. - ст. 321.

5. Псіхалагічны слоўнік. - М., 1983. - стар. 138.

6. Смірнова, І. Г. Інтарэс - паняцце крымінальна-працэсуальнае. // Дзяржава і права. - 2008. - № 8. - стар. 14 - 18.

7. Ожыгаў, З. І. Слоўнік рускай мовы. - М., 1960. - стар. 245.

8. Гардзінец, Ф. М. Прафесіяналізм і прававая культура супрацоўнікаў міліцыі // Органы ўнутраных спраў на шляхі да прававой дзяржавы. Зборнік прац ад'юнктаў і сушукальнікаў. Вып. 1. - Спб., 1993. - стар. 35.

9. Сацыялістычная маральнасць як сістэма: праблемы, працэсы, адносіны. - М., 1987. - стар. 92.

10. Гаўрыл, З.. Ці трэба з злачыннасцю "дужацца"? // Расійская юстыцыя. - 1996. - № 3. - стар. 26.

11. Краўчанка, А. Ю. Публічныя і дзелі інтарэсы ў праве: палітыка-прававое даследаванне. - Казань, 2004. - стар. 8 - 9; 17.

Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconГосударственный пограничный комитет республики беларусь министрерство внутренних дел республики беларусь
О внесении изменений и дополнения в постановление Государственного пограничного комитета Республики Беларусь, Министерства внутренних...

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
...

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
Соотношение принципа публичности и принципа диспозитивности в республике беларусь

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconСписок авторов работ первой, второй и третьей категорий
Учреждение образования «Академия Министерства внутренних дел Республики Беларусь»

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconУказ Президента Республики Казахстан от 20 ноября 1996 г. N 3228
О воинских символах Пограничной службы Комитета национальной безопасности Республики Казахстан, Министерства внутренних дел Республики...

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
...

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
Парламента Рэспублікі Беларусь у сучаснай сістэме вышэйшых органаў дзяржаўнай улады. Акрамя таго, неабходна не забываць, что толькі...

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
...

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
Нпз мае права па сканчэнні звычайнага пры дадзеных абставінах тэрмiну захавання патрабаваць ад таа «Рось» узяць назад бензін, даўшы...

Академия министерства внутренних дел республики беларусь iconАкадемия министерства внутренних дел республики беларусь
Жамойцкага у складзе Рэчы Паспалітай абодвух народаў (далей вкл). Аўтар паспрабуе акрэсліць кампетэнцыю І дзейнасць павятовых соймікаў...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка