Рэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"




НазваРэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Дата канвертавання02.12.2012
Памер45.58 Kb.
ТыпДокументы
З 1 верасня 2010 г. уступіў у сілу Закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі”. Матэрыя, прапанаваны ў выглядзе табліц, дапаможа вучням больш паспяхова засвоіць новае ў беларускім правапісе.

Важным, неабходным у святле новага ў беларускай арфаграфіі будзе выкананне заданняў з арфаграфічных хвілінак, якія дадуць магчымасць вучням праверыць свае веды па арфаграфіі , дапамогуць больш паспяхова падрыхтавацца да выпускных экзаменаў і ЦТ.

Тэарэтычны матэрыял па арфаграфіі беларускай мовы

Правапіс галосных о, э – а ў словах простых па структуры

Літара о Літара э

Толькі пад націскам галосных: мора, кіно, адажыа, капрыа, Токіа, трыа, опера, оптыка, ордэн;


Пішацца

  • у пачатку некаторых слоў: этнас, эра, экскаватар;

  • пасля зацвярдзелых, [д] і [т]: цэлы, шчэпка , чэрствы, ветэран, ацэнка (у запазычаных словах напісанне э,а не пад націскам пасля іншых зычных рэгулюецца слоўнікам: панэль тунэль;але: шынель, Зеўс );

  • на канцы запазычаных слоў пасля зычных, акрамя л,к: купэ, кафэ, галіфэ,Душанбэ; але: філе, піке;



Літара а

Пішацца

  • на месцы [о] [э] у ненаціскным становішчы : прсьба – прасіць, чырвоны- - чырвань, жэмчуг-жамчужына, майстэрня – майстар;

  • не пад націскам незалежна ад паходжання слова: балота, рамонт, адрас, літара, сальфеджыа, Ватэрлоа;



Канцаыя –эль, -эр у запазычаных словах перадаюцца як – аль, -ар: шніцаль, камп’ютар, карцар, світар, але: Юпітэр, Одэр (уласныя імёны неславянскага паходжання).



Памятай!

1. У некаторых словах іншамоўнага паходжання пад уплывам вымаўлення замест этымалагічнага [э] замацавалася напісанне літары ы: інжынер, дрызіна, цырымонія, рысора,канцылярыя, арышт, марыва, зарыва..

2. У некаторых словах са спалучэннямі [ро], [ло] адбыўся пераход галоснага [о] ў ненаціскны [ы]: дрогнуць – дрыжаць, дрогкі – дрыгва, кроў – крывавы, глотка –глытаць,блохі – блыха, дровы – дрывотня.



Пішы правільна: ордэн, ордар, Чарнышэўскі, Чалюскін, характар, Зэльва,цырыманіял, крапасны, крамлёўскі.


Правапіс галосных е, ё, я ў словах простых па структуры

Літара ё

Пішацца толькі пад націскам :

Лёгкі, сёлета, вёсны, сёстры, вёдры, цвёрды, вёска;



Літара е

Пішацца пасля мяккіх зычных:

1. Упершым складзе перад націскам у словах неславянскага паходжання: лексічны, метровы, Еўропа, Апеніны, Германія, кедроўнік, герой, калектыў, перон, мелодыя, сезон, легенда, медаль, абеліск.

2. У другім, трэцім, і г.д. складах перад націскам або пасля націску: леснічыха, колер, зеленаваты, цецерукі, лісцевы, ленавацца, недаспелы.



Літара я

Пішацца пасля мяккіх зычных:

У першым складзе перад націскам

  • у словах славянскага паходжання: бяроза, цецярук, вясёлка, бязмежны, вяроўка, ляснік, асцярожна, спякота,дзявяты, дзясяты, сямнаццаць, васямнаццаць;

  • у даўно запазычаных словах іншамоўнага паходжання: каляндар, сяржант, дзяжурны, яфрэйтар, янот, яхідны.

  • няпершым пераднаціскным складзе,калі гук [а] этымалагічны (г.зн. калі гук [а] ёсць у аднакаранёвых словах пад націскам): прывязь – вязка, цяжкавата – цяжка, лямантаваць – лямант;

  • у паслянаціскных складах у неекаторых суфіксах назоўнікаў (роўнядзь, боязь, дробязь) і дзеясловаў (лаяць, веяць, сеяць) , у аддзеяслоўных назоўніках (веялка, сеялка)



Заўвага! У некаторых спрадвечна беларускіх словах націскное е чаргуецца з ненаціскным і: дзеці – дзіцячы, светлы – світаць, кветкі – квітнець.


Пішы правільна: раніца, кіламетровы, лебедзі, лебядзіны, лякарства.

Правільнасць маўлення

Радыё- -першая частка складаных слоў у значэнні ‘які мае адносіны да радыё’ : рыдыёвузел, радыётэхніка, радыёперадача.

Радые- - першая частка складаных слоў у значэнні ‘які адносіцца да радыю, радыяцыі’: радыеізатопы, радыеактыўнасць, радыетэрапія. У першым складзе перад націскам у гэтым выпадку пішацца я: радыялогія, радыяхімія, радыяграфія.

Правапіс У, Ў

Літара у (у складовае ) пішацца


Літара ў (ў нескладовае ) пішацца

У пачатку сказа, пасля знакаў прыпынку і пасля зычных: У ціхім шолаху развяваліся сцягі, асветленыя сонцам, ярка блішчалі і звінелі медалі. Яны, мусіць, усё ж не звінелі, але яму гэтага хацелася, і ён, здаецца, чуў іхні звон.

Пасля галоснах у пачатку слова: на ўкраінскай мове, на ўзлеску, ва ўніверсітэце, царква ўніяцкая, метады ўніверсальныя

У пачатку ўласных назваў: каля Узды, ва Узбекістане, Галіна Уладзіміраўна

У сярэдзіне слова пасля галосных перад зычнымі: аўдыторыя, паўза, маўзалей, лаўрэат, саўна, фаўна, аўра, раўнд

У запазычаных словах, якія заканчваюцца на –ум, -ус: прэзідыум, радыус, соус і вытворных соус і вытворных

Пры чаргаванні [ л ] з [ ў]: чытаў, думаў, воўк, шоўк; але: памылка, сеялка, Балгарыя, Алжыр

У словах з націскным у : аул, баул, Брэсцкая унія, каля урны

Пры чаргаванні [ в ] з [ ў]: лаўка (лава), аўса (авёс), кроў (крыві), Аўстрыя, Каўказ; але: ва В’етнаме, на рацэ Влтава

У канцы запазычаных слоў не пад націскам : фрау, Шоу, ноу-хау

Пасля злучка ці двукосся, калі папярэдняе слова заканчваецца на галосны: хлопцы-ўмельцы, гучнае “ўра”




Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconРэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Прыняты 23 ліпеня 2008 г. Закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі” з'яўляецца вынікам шматгадовай...

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconРэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”, які з’яўляецца вынікам шматгадовай працы вялікага калектыву...

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconМатэрыялы для інфармацыйнага стэнда па пытаннях змен у правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі
Прыняты 23 ліпеня 2008 г закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі” з’яўляецца вынікам шматгадовай...

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconЗакон Рэспублікі Беларусь «Аб Правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі»
Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”, зацверджанага Міністрам адукацыі 17 лістапада 2009г

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconПлан мерапрыемстваў аддзела адукацыі Барысаўскага райвыканкама па рэалізацыі палажэнняў Закона Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2008 года "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі" № п/п
Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2008 года “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconЗмены ў новай рэдакцыі «Правіл беларускай арфаграфіі І пунктуацыі»
Закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”, які з’яўляецца вынікам шматгадовай працы вялікага калектыву...

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconЗ мены ў новай рэдакцыі «Правіл беларускай арфаграфіі І пунктуацыі»
Закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”, які з’яўляецца вынікам шматгадовай працы вялікага калектыву...

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconЗмены ў новай рэдакцыі "Правіл беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”, які з’яўляецца вынікам шматгадовай працы вялікага калектыву...

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconЗмены ў новай рэдакцыі "Правіл беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Закон Рэспублікі Беларусь “Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”, які з’яўляецца вынікам шматгадовай працы вялікага калектыву...

Рэспублікі Беларусь \"Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі\" iconРэспублікі Беларусь "Аб правілах беларускай арфаграфіі І пунктуацыі"
Правіл беларускай арфаграфіі І пунктуацыі”. Для якаснай арганізацыі працэсу навучання школьнікаў беларускай мове пасля увядзення...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка