Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі




НазваБеларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі
старонка6/6
Дата канвертавання15.11.2012
Памер0.92 Mb.
ТыпДокументы
1   2   3   4   5   6

ЗАКЛЮЧЭННЕ

На прыкладзе магічных рэчаў магчыма пацвердзіць існаванне асаблівасцей жанру чарадзейнай казкі, што мы і імкнуліся зрабіць у прадстаўленай рабоце. Як бачым, асаблівасці, звязаныя з вобразамі магічных рэчаў, іх функцыянаваннем, лексемамі, якімі яны выражаны, з’яўляюцца як бы канкрэтнымі прыкладамі агульнай адметнасці чарадзейнай казкі. Напрыклад, адсутнасць апісання знешняга вобліку рэчаў, умоўны дэнатат назоўнікаў, якімі выражаны іх назвы, аманімія ці полісемія ў сістэме гэтых назоўнікаў звязаны з цьмянасцю вобразаў, уласцівай казцы. Асаблівасці прызначэння магічнай рэчы ў сюжэце паходзяць ад схематычнай мадэлі, па якой пабудавана казка, і г.д. Пры дапамозе параўнання чарадзейных казак з творамі мастацкай літаратуры вылучаюцца яшчэ некаторыя цікавыя асаблівасці казкі. Напрыклад тое, што функцыі магічных рэчаў у казцы, якімі б незвычайнымі яны не здаваліся на першы погляд, на самой справе заўсёды адлюстроўваюць рэальныя працэсы, звязаныя з найважнейшымі з’явамі ў існаванні Сусвету і жыцці чалавека, у той час як у літаратуры функцыі могуць быць насамрэч фантастычнымі. Ці тое, што вялікая разнастайнасць магічных рэчаў у казках прызвана забяспечыць характарыстыку іншасвету як месца містычнага, у якім пануюць законы магіі.

Што тычыцца мовы чарадзейнай казкі, то можна сказаць, што ідэя аб існаванні своеасаблівай казачнай моўнай прасторы мае сэнс. Гэта можна параўнаць з наяўнасцю ў літаратурнай мове розных функцыянальных стыляў, але ў выпадку казкі адрозненні ад іншых сфер выкарыстання мовы больш глыбокія. Сапраўды, функцыянальныя стылі літаратурнай мовы адрозніваюцца адзін ад другога разнастайнымі моўнымі сродкамі. Ёсць лексемы, значэнні лексем і сінтаксічныя канструкцыі, якія характэрны для аднаго са стыляў, а для іншых амаль ці зусім не характэрны. Напрыклад, у размоўным стылі шырока ўжываюцца размоўныя словы і фразеалагізмы, у той час як у афіцыйна-дзелавым стылі выкарыстанне такіх сродкаў недапушчальна. Ці, напрыклад, для навуковага і афіцыйна-справавога стылю характэрна вялікая колькасць лічэбнікаў, у той час як у мастацкім стылі яны ўжываюцца значна радзей. Падобныя адрозненні ад усіх іншых сфер выкарыстання мовы, як вынікае з разгледжанага матэрыялу, можна знайсці і ў мове чарадзейнай казкі.

Акрамя таго, для кожнага з функцыянальных стыляў літаратурнай мовы можна назваць асноўныя стылістычныя рысы. Напрыклад, для навуковага стылю такімі асноўнымі рысамі будуць: абагульнена-адцягнены характар, строгая лагічнасць, дакладнасць і зразумеласць, нявобразнасць, лаканічнасць, сухасць. Для размоўна-гутарковага стылю характэрны: эмацыянальнасць і экспрэсіўнасць, вобразнасць, сінанімічнае багацце сродкаў, нагляднасць, неафіцыйны характар зносін. Калі параўнаць з гэтым мову чарадзейнай казкі, то можна сказаць, што яе асноўнымі рысамі з’яўляюцца: сімвалічнасць і метафарычнасць, архетыповасць структуры твораў і вобразаў, пэўная нелагічнасць, незразумеласць і цьмянасць, вобразнасць, выразнасць, багацце сродкаў. Тэматыкай гаворкі ў чарадзейных казках з’яўляецца усё чарадзейнае. Маўленчая асоба таксама спецыфічная – казачнік. Што тычыцца арыентацыі маўлення на пэўнага слухача і мэты камунікацыі, то першапачаткова, як лічуць многія даследчыкі, слухачамі казак былі людзі перад праходжаннем ініцыяцыі, а мэты камунікацыі былі інфарматыўна-дыдактычныя, пазней жа казка пачала арыентавацца на слухачоў-дзяцей, а мэты расказвання казак сталі эстэтычна-геданістычнымі. Для казак характэрны адразу два спосабы камунікацыі: кантактна-акустычны (калі прафесійны казачнік ці іншая асоба распавядаюць казку слухачам) і дыстантна-візуальны (калі мы чытаем тэксты казак, запісаных са слоў казачнікаў, у кніжках).

Усё вышэйназванае гаворыць аб тым, што мова чарадзейнай казкі – не простая дыялектная мова, а своеасаблівы пласт мовы, спецыфічная сфера яе выкарыстання са сваімі асаблівасцямі. Тое ж можна сказаць і адносна іншых фальклорных жанраў. Іншыя жанры таксама маюць пэўныя моўныя асаблівасці, але чарадзейная казка – твор найбольш спецыфічны (разам з самымі старажытнымі жанрамі, тыпу замовы і загадкі), таму ён і мае, відавочна, самую вялікаю колькасць асаблівасцецей – у тым ліку і моўных.

Фальклорна-мастацкія і моўныя асаблівасці чарадзейнай казкі, як мы ўжо падкрэслівалі вышэй, цесна ўзаемазвязаны паміж сабой. Па-першае, яны з’яўляюцца канкрэтнымі ўвасабленнямі зместу і формы казкі. Па-другое, адметнасць мовы абапіраецца на агульную адметнасць казачнай семантыкі. Можна назваць і больш дробныя ўзаемасувязі. Прадметна-тэматычная класіфікацыя грунтуецца цалкам на лінгвістычнай аснове, бо магічныя рэчы ў казках адрозніваюцца адна ад другой перш за ўсё лексемамі, якімі яны абазначаны, іншымі словамі – сваімі назвамі. Унутрыказачная сінанімія звязана з семантыкай вобразаў рэчаў, іх функцыямі. Назвы комплексаў магічных рэчаў, якія функцыянальна непадзельныя, дзейнічаюць толькі разам, у адпаведнасці з гэтым з’яўляюцца сінтаксічна непадзельнымі спалучэннямі (а ў мастацкай літаратуры, дзе кожная рэч комплекса мае асобную функцыю, такія комплексы сінтаксічна непадзельнымі словазлучэннямі не з’яўляюцца). Рэчыўны свет чарадзейнай казкі з’яўляецца сістэмай, і назвы магічных рэчаў з’яўляюцца тэрміналагічнай сістэмай на адной галоўнай падставе – аднесенасці вобразаў чароўных рэчаў і іх назваў да адной сістэмы ведаў – магіі. І многае іншае.

Разгляд змястоўнай і моўнай спецыфікі розных жанраў фальклору з’яўляецца, бясспрэчна, вельмі перспектыўным напрамкам даследавання, таму што фальклор да нашых часоў застаецца з’явай малавывучанай і загадкавай, якая хавае ў сабе яшчэ шмат таямніц. А чарадзейная казка – адзін з самых незвычайных, яскравых і таямнічых жанраў фальклору.


Спіс выкарыстаных крыніц


  1. Андерсен Г.Х. Сказки и истории. В 2-х т. Т.1. Пер. с датск. Вступ. Статья Т. Сильман. – Л., Худож. лит., 1977.

  2. Асприн Р. Ещё один великолепный МИФ. МИФОтолкования. МИФОуказания: Романы / Пер. с англ. О.Колесникова. – М.: АСТ, 1998.

  3. Бараг Л.Р. Казка // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. У 5-ці т. Т.2. Г-К. – Мн., 1985.

  4. Белянин А.О. Меч Без Имени: Фантастический роман. – М., АРМАДА: «Альфа-книга», 2001.

  5. Бигл П. Последний единорог. Фантастические произведения. – М.:ЭКСМО-Пресс, 2000.

  6. Веселовский А.Н. Историческая поэтика / Вступ. ст. И.К. Гронского – М.: Высшая школа, 1989. – (Классика литературной науки).

  7. Волков А. Урфин Джюс и его деревянные солдаты. – М., 1991.

  8. Гудкайнд Т. Второе правило волшебника, или Камень Слёз: Роман в 2-х книгах / Пер. с англ. К.Е.Россинского. – М.: АСТ, 2000.

  9. Гудкайнд Т. Первое правило волшебника: Роман в 2-х кн. / Пер. с англ. – М.: АСТ, 1995.

  10. Джордан Р. Великая охота: Фантаст.роман / Пер. с англ. Т.Велимеева, А.Сизикова. – М.: АСТ; СПб.: Terra Fantastica, 2002.

  11. Джордан Р. Восходящая тень: Роман / Пер. с англ. С.Бережного, Т.Велимеева, М. Кононова, В. Волконского. – М.: АСТ; СПб.: Азбука, 2002.

  12. Дрозд Е. Фэнтэзи: пробуждение спящих богов // Всемирная литература. - № 11. – 1997.

  13. Еремина В.И. Книга В.Я. Проппа “Исторические корни волшебной сказки” и её значение для современного исследования сказки // В.Я.Пропп. Исторические корни волшебной сказки. – Л., 1986.

  14. Желязны Р. Хроники Амбера. Т.1: Фантаст. Романы / Пер. с англ. – М.: ЭКСМО, 2003.

  15. Историческая поэтика. Итоги и перспективы изучения: Сборник. – М.: Наука, 1986.

  16. Кабашнікаў К.П. Народная проза / К.П.Кабашнікаў, А.С.Фядосік, А.В.Цітавец; Навук. рэд. А.С.Ліс. – Мн.: Бел. навука, 2002.

  17. Карскі Я. Беларусы / Я. Карскі; Уклад. і камент. С. Гараніна і Л.Ляўшун; Навук.рэд. А. Мальдзіс; Прадм. Я. Янушкевіча і К. Цвіркі. – Мн.: “Беларускі кнігазбор”, 2001.

  18. Кэрролл Л. Приключения Алисы в Стране Чудес. Сквозь зеркало и что там увидела Алиса, или Алиса в Зазеркалье / Пер. с англ. Н.Демуровой. – М.: Правда, 1982.

  19. Льюис К.С. Хроники Нарнии. Лев, Колдунья и платяной шкаф. Пер. с англ. – М.: Сов.композитор, 1992.

  20. Льюис К.С. Хроники Нарнии. Племянник чародея. Пер. с англ. – М.: Сов.композитор, 1992.

  21. Льюис К.С. Хроники Нарнии. “Покоритель зари”, или Плавание на край света. Пер. с англ. – М.: Сов.композитор, 1992.

  22. Мечковская Н.Б. Язык и религия. – М.: Агенство «ФАИР», 1998.

  23. Олди Г.Л. Восставшие из рая: Романы. – Харьков: Фолио; Донецк: МКФ “Сталкер”, 1996.

  24. Олди Г.Л. Иди куда хочешь: Роман. – М.: ЭКСМО-Пресс, 1998.

  25. Олди Г.Л. Путь меча: Роман. – М.: ЭКСМО, 1996.

  26. Олди Г.Л. Сумерки мира: Романы. – М.: ЭКСМО, 1996.

  27. Плотнікаў Б.А., Антанюк Л.А. Беларуская мова. Лінгвістычны кампендыум. – Мн.: Інтэрпрэссервіс, Кніжны дом, 2003.

  28. Пропп В.Я. Исторические корни волшебной сказки. – Ленинград: Издательство Ленинградского университета, 1986.

  29. Пропп В.Я. Русская сказка (Собрание трудов В.Я. Проппа.) / Научная редакция, комментарии Ю.С. Рассказова. – М.: “Лабиринт”, 2000.

  30. Пушкин А.С. Сказки. – М.: Детская литература, 1987.

  31. Религиоведение. Учеб. пособие / М.Я. Ленсу, Я.С. Яскевич, В.В.Кудрявцев и др.; под ред. М.Я. Ленсу и др. – Мн.: Новое знание, 2003.

  32. Ролинг Дж.К. Гарри Поттер и Орден Феникса: Роман / Пер. с англ. В.Бабкова, В.Голышева, Л.Мотылёва. – М.: РОСМЭН-ПРЕСС, 2004.

  33. Ролинг Дж.К. Гарри Поттер и философский камень: Роман / Пер. с англ. И.В.Оранского. – М.: РОСМЭН-ПРЕСС, 2001.

  34. Сосновская И.В. Актуализация вещного мира художественного произведения на уроках в средних классах // Литература в школе. – 2003. - №8.

  35. Стругацкий А., Стругацкий Б. Понедельник начинается в субботу. – Мн.: Юнацтва, 1986.

  36. Тлумачальны слоўнік беларускай мовы: Больш за 65 000 слоў / Пад рэд. М.Р. Судніка, М.Н. Крыўко. – Мн.: БелЭн, 1996.

  37. Толкин Дж.Р.Р. Сильмариллион. Эпос нолдоров / Пер. с англ. – М.: Гиль-Эстель, 1992.

  38. Толкиен Дж.Р.Р. Собрание сочинений: В 4-х т. Т.2, 3, 4. Властелин Колец: Роман / Пер. с англ. В.Муравьёва. – Тула: Филин, 1994.

  39. Толкин Дж.Р.Р. Хоббит, или Туда и обратно: Повести-сказки / Пер. с англ. – Мн.: Выш. школа., 1992.

  40. Уэйс М., Хикмэн Т. Драконы Осенних Сумерек: Роман / Пер. с англ. Гали Трубицыной. – М.: ИЦ “Максима”, 2003.

  41. Фрай М. Болтливый мертвец: Повести. – Спб.: Азбука, 1999.

  42. Фрай М. Лабиринт: Повести. – СПб.: Терра-Азбука, 1997.

  43. Фрай М. Лабиринт Мёнина: Повести. – СПб.: Азбука; М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2000.

  44. Фрай М. Наваждения: Повести. – СПб.: Азбука; М.: ОЛМА-ПРЕСС, 1999.

  45. Шамякіна С.В. Verbo tenus (У прасторы слова): Філалагічныя эцюды. – Мн.: РІВШ БДУ, 2003. – 146 с.

  46. Чарадзейныя казкі, ч.1. Рэд. В.К. Бандарчык. – Мн.: “Навука і тэхніка, 1973. – 648 с. (АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Беларуская народная творчасць).

  47. Чарадзейныя казкі, ч.2. Рэд. В.К. Бандарчык. – Мн.: “Навука і тэхніка”, 1978. – 696 с. (АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Беларуская народная творчасць).


1   2   3   4   5   6

Падобныя:

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconБеларускі дзяржаўны універсітэт
Абарона адбудзецца 14 лістапада 2003 г у 14. 00 на пасяджэнні савета па абароне дысертацый д 02. 01. 12 у Беларускім дзяржаўным універсітэце...

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconШамякіна Славяна рэчыўны свет чарадзейнай казкі як сістэма
У. Я. Проп. Неабходна працягваць сістэмнае даследаванне чарадзейнай казкі. У дадзенай працы мы абралі ў якасці прадмета даследавання...

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconШамякіна Славяна напрамкі І падыходы ў даследаванні чарадзейнай казкі
Сказанае вышэй асабліва тычыцца даследавання чарадзейнай казкі. Гэта можа быць абумоўлена наступнымі прычынамі

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь установа адукацыі "Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны" Філалагічны факультэт гісторыя мовазнаўства
Рэкамендавана да выдання навукова-метадычным саветам Установы адукацыі “Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны” 26...

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconБеларускі дзяржаўны ўніверсітэт на правах рукапісу
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, загадчык кафедры гісторыі паўднёвых І заходніх славян

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь установа адукацыі "Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны" Філалагічны факультэт тэсты па гісторыі мовазнаўства практычны дапаможнік для студэнтаў філалагічнага факультэта гомель 2003
Рэкамендавана да выдання навукова-метадычным саветам Установы адукацыі “Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны”26...

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconУстанова адукацыі "Беларускі дзяржаўны педагагічны універсітэт імя Максіма Танка" Факультэт псіхалогіі Графік вучэбнага працэсу на
Установа адукацыі “Беларускі дзяржаўны педагагічны універсітэт імя Максіма Танка”

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconБеларускі дзяржаўны ўніверсітэт Філалагічны факультэт Савет маладых навукоўцаў
У заяўцы неабходна ўказаць прозвішча, імя, імя па бацьку, навуковую ступень, пасаду І месца працы альбо вучобы, для студэнтаў – таксама...

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconБеларускі дзяржаўны ўніверсітэт Філалагічны факультэт Савет маладых навукоўцаў
У заяўцы неабходна ўказаць прозвішча, імя, імя па бацьку, навуковую ступень, пасаду І месца працы альбо вучобы, для студэнтаў – таксама...

Беларускі дзяржаўны універсітэт філалагічны факультэт змястоўна – фармальная адметнасць чарадзейнай казкі iconБеларускі дзяржаўны універсітэт гістарычны факультэт
Іі. Польшча І русь. Ад барацьбы за Чэрвенскія гарады да войн за галіцка-валынскую спадчыну

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка