Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі




НазваМіністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі
Дата канвертавання12.11.2012
Памер192.72 Kb.
ТыпДокументы


Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь

Дзяржаўная ўстанова адукацыі

"Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы"


ЗАЦВЯРДЖАЮ

Першы намеснік Міністра

адукацыі Рэспублікі Беларусь

__________________А.І. Жук

15.06.2006

Рэгістрацыйны № ТД-6-054/тып.


САЦЫЯЛЬНА-ЭКАНАМІЧНАЯ ГЕАГРАФІЯ БЕЛАРУСІ

Вучэбная праграма для геаграфічных спецыяльнасцей

вышэйшых навучальных устаноў


УЗГОДНЕНА

Старшыня Вучэбна-метадычнага аб’яднання вну Рэспублікі Беларусь па прыродазнаўчанавуковай адукацыі

_____________В.В. Самахвал

_____________2006 г


Начальнік упраўлення вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь

______________Ю. І. Міксюк

______________2006 г


Першы прарэктар Дзяржаўнай установы адукацыі "Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы"

_____________В.І. Дыніч

_____________2006 г


Эксперт

_____________Н. П. Машэрава

_____________2006 г


МІНСК

2006


Складальнік:


Л.В.Казлоўская - прафесар кафедры эканамічнай геаграфіі Беларусі і дзяржаў Садружнасці Беларускага дзяржаўнага універсітэта, доктар эканамічных навук, прафесар.


Рэцэнзенты:


Кафедра эканамічнай і сацыяльнай геаграфіі Установы адукацыі "Брэсцкі дзяржаўны універсітэт ім. А.С. Пушкіна";

У.С. Фацееў – загадчык кафедрай рэгіянальнага кіравання Установы адукацыі "Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт", доктар эканамічных навук, старэйшы навуковы супрацоўнік.

Г.У. Рыдзеўскі – дацэнт кафедры геаграфіі і аховы прыроды Установы адукацыі “Магілёўскі дзяржаўны універсітэт ім. А.А. Куляшова”, кандыдат геаграфічных навук, дацэнт.


Рэкамендавана

да зацвярджэння ў якасці тыпавой:


Кафедрай эканамічнай геаграфіі Беларусі і дзяржаў Садружнасці Беларускага дзяржаўнага універсітэта (пратакол № 7 ад 17студзеня 2006г.);

Навукова-метадычным саветам Беларускага дзяржаўнага універсітэта (пратакол № 3 ад 13 красавіка 2006 г.);

Навукова-метадычным саветам па спецыяльнасці 1-31 02 01 "Геаграфія" Вучэбна-метадычнага аб’яднання вну Рэспублікі Беларусь па прыродазнаўчанавуковай адукацыі (пратакол № 2 ад 6 лютага 2006 г.)


Тлумачальная запіска

Курс "Сацыяльна-эканамічная геаграфія Беларусі" з'яўляецца адной з асноўных дысцыплін у падрыхтоўцы айчынных прафесійных географаў: навукоўцаў, спецыялістаў прыкладной геаграфіі ў розных галінах гаспадаркі, педагагічных кадраў.

Мэта і задачы курса - даць студэнтам-географам сістэмныя веды: аб месцы Беларусі ў сусветным супольніцтве; аб яе прыродна-рэсурсным, сацыяльна-дэмаграфічным, вытворчым патэнцыялах; аб асаблівасцях сучаснай спецыялізацыі, структуры і тэрытарыяльнай арганізацыі гаспадаркі, развіцці і размяшчэнні вядучых міжгаліновых комплексаў і галін вытворчай і невытворчай сферы, дасягненнях і праблемах у сферы забеспячэння дабрабыту насельніцтва і якасці жыццевага асяроддзя; аб тэрытарыяльных адрозненнях у сацыяльна-эканамічным развіцці рэгіенаў, праблемах і перспектывах тэрытарыяльнай арганізацыі краіны.

Змест курса выкладаецца ў трох частках:

  • умовы і фактары сацыяльна-эканамічнага развіцця і тэрытарыяльнай арганізацыі гаспадаркі краіны;

  • эканоміка-геаграфічная характарыстыка міжгаліновых комплексаў;

  • эканоміка-геаграфічнае раянаванне і характарыстыка рэгіёнаў Беларусі.

Вывучэнне курса грунтуецца на ведах па фізічнай геаграфіі Беларусі, а таксама па фундаментальных дысцыплінах сацыяльна-эканамічнага цыкла - "Тэорыя сацыяльна-эканамічнай геаграфіі", "Вучэнне аб ТВК" і інш.

У выніку вывучэння курса студэнт павінен валодаць сучасным фактычным матэрыялам па сацыяльна-эканамічнай геаграфіі Беларусі, а таксама ведаць крыніцы інфармацыі і ўмець іх выкарыстоўваць для аналізу сучаснага стану і прагназіравання развіцця і размяшчэння гаспадаркі краіны, распрацоўкі стратэгіі сацыяльна-эканамічнай і экалагічнай устойлівасці рэспублікі.

Агульная колькасць аудыторных гадзін па дысцыпліне – 55.


ЧАСТКА 1. УМОВЫ І ФАКТАРЫ САЦЫЯЛЬНА-ЭКАНАМІЧНАГА РАЗВІЦЦЯ І ТЭРЫТАРЫЯЛЬНАЙ АРГАНІ3АЦЫІ ГАСПАДАРКІ КРАІНЫ


Агульная палітыка-геаграфічная і эканоміка-геаграфічная характарыстыка Рэспублікі Беларусь. Беларусь - новая незалежная дзяржава з пераходнай эканомікай у цэнтральнай частцы Еурапейскага кантыненту. Тэрыторыя. Насельніцтва. Геапалітычнае і эканоміка-геаграфічнае становішча. Месца ў міжнародным супольніцтве. Стварэнне Саюзнай дэяржавы Беларусі і Расіі, удзел у іншых інтэграцыйных супольнасцях.

Фарміраванне сучаснай тэрыторыі Беларусі і шлях да ўтварэння суверэннай дзяржавы. Сучасны адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел і напрамкі яго удасканалення.

Асноўныя напрамкі рэфармавання эканомікі у 1990-х гадах. Беларуская мадэль сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі. Сучасная сацыяльна-эканамічная сітуацыя. Узровень сацыяльна-эканамічнага развіцця ў параўнанні з іншымі краінамі свету. Нацыянальная знешнеэканамічная палітыка ў эпоху глабалізацыі і рэгіяналізацыі. Нацыянальная стратэгія ўстойлівага развіцця.

Прыродна-рэсурсны патэнцыял. Паняцце аб прыродна-рэсурсным патэнцыяле і яго складзе. Ацэнка прыродных умоу як фактара гаспадарчай дзейнасці і якасці жыццевага асяроддзя насельніцтва. Уплыў на гаспадарчую дзейнасць і ўмовы жыцця насельніцтва рэльефа і клімата.

Колькасная і якасная характарыстыка прыродных рэсурсаў. Зямельныя рэсурсы. Класіфікацыя па мэтаваму прызначэнню. Сельскагаспадарчыя землі, іх натуральная, штучная і эканамічная ўрадлівасць. Зямельны кадастр. Банітыроўка глебаў. Комплексная эканоміка-геаграфічная ацэнка зямельных рэсурсаў.

Мінеральныя паліўна-энергетычныя і сыравінныя рэсурсы, ступень забяспечанасці імі гаспадаркі рэспублікі. Колькасная і якасная характарыстыка рэсурсаў нафты, бурага вугалю, гаручых сланцаў, торфу, калійных солей, каменнай солі, фасфарытаў, жалезнай руды, содавай, алюмініевай і іншай сыравіны. Забяспечанасць сыравінай для вытворчасці будаўнічых матэрыялаў. Радовішчы арганічных і мінеральных угнаенняў. Праблемы рацыянальнага выкарыстання мінеральна-сыравінных рэсурсаў.

Водныя рэсурсы. Забяспечанасць імі патрэб гаспадаркі і насельніцтва. Ступень і рацыянальнасць выкарыстання.

Лясныя рэсурсы. Гаспадарчае і прыродаахоўчае значэнне, асаблівасці структуры і забяспечанасць патрэб краіны ў драўніне. Напрамкі рацыянальнага лесакарыстання.

Рэкрэацыйныя рэсурсы. Ацэнка кліматычных фактараў, ландшафтаў, мінеральных вод і гразяў для развіцця курортнай, аздараўленчай, спартыўнай і экскурсійнай галін. Фонд ахоўваемых прырод­ных аб'ектаў як фактар развіцця экалагічнага турызму.

Экалагічная сітуацыя ў краіне. Агульная характарыстыка стану навакольнага асяроддзя і яго дынамікі. Здольнасць прыродных комплексаў супрацьстаяць тэхнагеннаму ўздзеянню. Экалагічнае раянаванне.

Канцэпцыя ўстойлівага развіцця Беларусі і асноўныя напрамкі прыродаахоўнай дзейнасці. Экалагічная інфраструктура, яе склад і роля ў павышэнні якасці навакольнага асяроддзя. Дынаміка і структура прыродаахоўных капіталаўкладанняў. Напрамкі аптымізацыі маштабаў, структуры і тэмпаў развіцця экалагічнай інфраструктуры, зыходзячы з неабходнасці вырашэння асноўных экалагічных праблем рэспублікі.

Сацыяльна-дэмаграфічны патэнцыял. Паняцце аб сацыяльна-дэмаграфічным патэнцыяле, працоўна-рэсурсным патэнцыяле, узроўні і якасці жыцця насельніцтва.

Фарміраванне насельніцтва і яго дынаміка. Гісторыка-геаграфічныя асаблівасці асваення тэрыторыі. Этнагенез і этнічныя асаблівасці беларусаў. Фактары дынамікі насельніцтва Беларусі: нату­ральны рух, міграцыйны рух і страты ад войнаў. Уздзеянне на дынаміку насельніцтва чарнобыльскай катастрофы.

Асаблівасці працэсу ўзнаўлення насельніцтва краіны. Полаўзроставая і сямейная структура, яе тэрытарыяльная дыферэнцыяцыя.

Міграцыйная рухомасць насельніцтва. Формы і напрамкі знешніх і ўнутраных міграцый. Сучасныя экалагічныя міграцыі. Інтэлектуальныя страты ў выніку павялічэння эміграцыі.

Працоўныя рэсурсы і працоўны патэнцыял. Колькасць, дынаміка і геаграфія насельніцтва працаздольнага ўзросту. Адукацыйны узровень. Занятасць насельніцтва. Узровень беспрацоўя.

Размяшчэнне насельніцтва і ўзровень заселенасці тэрыторыі. 3рухі ў шчыльнасці насельніцтва па абласцях і раёнах краіны. Тыпалогія раёнау Беларусі па суадносінах тэрыторыі і колькасці пражываючага насельніцтва, па ступені гаспадарчай асвоенасці.

Характар рассялення. Гарадскія і сельскія населеныя пункты, іх размяшчэнне. Размеркаванне насельніцтва паміж гарадамі рознай велічыні. Дробнасяленны і буйнасяленны тыпы рассялення. Узмацненне дыферэнцыяцыі ў сістэме гарадскіх і сельскіх населеных пунктаў. Уздзеянне на геаграфію населеных пунктаў чарнобыльскай катастрофы.

Канцэпцыя ўстойлівага развіцця населеных пунктаў. Схема рассялення Беларусі і яе роля ў аптымізацыі развіцця сістэмы населеных пунктаў.

Узровень жыцця насельніцтва і развіццё сацыяльнай сферы. Асноўныя паказчыкі ўзроўню і якасці жыцця, іх дынаміка і тэрытарыяльная дыферэнцыяцыя: даходы на душу насельніцтва, доля насельніцтва з даходамі ніжэй бюджэту пражытковага мінімуму, захворваемасць, злачыннасць, працягласць жыцця і інш. Індэкс развіцця чалавечага патэнцыялу і яго дынаміка.

Узровень развіцця сацыяльнай інфраструктуры і тэрытарыяльная дыферэнцыяцыя забяспечанасці яе аб'ектамі як паказчыкі ўмоў жыццядзейнасці насельніцтва. Сацыяльныя нарматывы. Забяспечанасць паслугамі жыллёва-камунальнай гаспадаркі, пасажырскага транспарту, устаноў бытавога абслугоўвання насельніцтва, гандлю і грамадскага харчавання, аховы здароўя, адукацыі, культуры. Праблемы развіцця і тэрытарыяльнай арганізацыі сацыяльнай інфраструктуры ва ўмовах пераходу да сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі. Праграма адраджэння вёскі і роля ў гэтым працэсе фарміравання аграгарадкоў.

Вытворча-эканамічны патэнцыял. Паняцце аб вытворча-эканамічным патэнцыяле. Узровень эканамічнага развіцця краіны. Паказчыкі для яго характарыстыкі і іх дынаміка: вытворчасць валавога ўнутранага прадукта (ВУП), колькасць занятых у гаспадарцы, велічыня нацыянальнага багацця, аб'ем ВУП ў разліку на душу насельніцтва. Параўнанне гэтых паказчыкаў з паказчыкамі краін свету і СНД. Структура валавага ўнутранага прадукта і яе дынаміка. Суадносіны паміж сферамі вытвочасці тавараў і паслуг, іх роля ў эканамічным патэнцыяле краіны.


Прамысловасць - вядучая галіна эканомікі краіны. Дынаміка аб'емаў і структуры прамысловай вытворчасці. Важнейшыя віды прамысловай прадукцыі Беларусі. Праблемы рэфармавання і развіцця прамысловага комплексу.

Сельская гаспадарка як другая па значнасці галіна вытворчага комплексу. Праблемы рэфармавання і развіцця сельскай гаспадаркі.

Месца і роля у вытворчым комплексе будаўніцтва, вытворчай інфраструктуры (транспарту, сувязі, гандлю, матэрыяльна-тэхнічнага абслугоўвання) і працэсы іх рэфармавання.

Узровень тэхнікі і тэхналогіі вытворчага комплексу. Удзельная вага навукаемістай і высокатэхналагічнай прадукцыі ў розных галінах прамысловасці і сельскай гаспадаркі. Тэхнічны ўзровень будаўнічага і транспартнага комплексаў.

Навукова-тэхнічны, інавацыйны патэнцыял краіны. Характарыстыка развіцця і размяшчэння арганізацый навукова-тэхнічнага профілю, колькасць і структура навукоўцаў. Фінансаванне навукова-даследчых і эксперыментальна-канструктарскіх работ. Прыярытэтныя напрамкі навукова-даследчых і даследча-канструктарскіх распрацовак. Мэтанакіраванае фарміраванне тэхнаполісаў, тэхнапаркаў, інавацыйных цэнтраў і інш.

Спецыялізацыя і комплекснасць развіцця гаспадаркі як фактары павышэння вытворча-эканамічнага патэнцыялу і канкурэнтаздольнасці краіны. Залежнасць эканомікі Беларусі ад эфектыўнасці знешнеэканамічных сувязей. Эканамічная бяспека дзяржавы.

Спецыялізацыя Беларусі ў падзеле працы ў межах СНД, месца і роля ў сусветнай гаспадарцы.

Комплекснасць развіцця гаспадаркі і трансфармацыя сутнасці гэтага паняцця. Комплекснасць як збалансаванасць (устойлівасць) эканамічнага, сацыяльнага і экалагічнага развіцця краіны ў мэтах забеспячэння сацыяльна і экалагічна камфортных умоў жыццядзейнасці насельніцтва.

Тэрытарыяльная структура вытворчасці і яе роля як фактара эфектыўнасці эканомікі. Узровень тэрытарыяльнай канцэнтрацыі прамысловасці. Найбольш буйныя прамысловыя цэнтры і іх размяшчэнне. Асаблівасці размяшчэння сельскай гаспадаркі. Паняцце аб эканамічным каркасе краіны. Канцэнтрацыя гаспадарчай дзейнасці ў высокаўрбанізаваных зонах уздоўж магістральнай інфраструктуры (чыгуначных, аўтамабільных і водных шляхоў зносінаў, інжынерных камунікацый). Эканамічныя восі. Праблемы ўдасканальвання тэрытарыяльнай структуры вытворчасці. Канцэпцыя "палярнасці" тэрытарыяльнай арганізацыі Беларусі, функцыянальная тыпалогія адміністрацыйных раёнаў рэспублікі.


ЧАСТКА 2. ЭКАНОМІКА-ГЕАГРАФІЧНАЯ ХАРАКТАРЫТЫКА МІЖГАЛІНОВЫХ КОМПЛЕКСАЎ


Міжгаліновыя комплексы як кампаненты структуры гаспадаркі. Паняцце аб міжгаліновых комплексах. Прынцыпы іх фарміравання. Склад і асаблівасці фарміравання міжгаліновых комплексаў у Беларусі.

Паліўна-энергетычны комплекс. Структура комплексу. Роля ў гаспадарцы. Дынаміка развіцця.

Ступень задавальнення патрэб краіны ўласнымі крыніцамі паліва. Характарыстыка нафтаздабываючай і нафтаперапрацоўчай, тарфяной галін. Дынаміка структуры паліўнага балансу. Газіфікацыя гаспадаркі.


Электраэнергетыка. Дынаміка развіцця. Найбольш буйныя электрастанцыі - ДРЭС і ЦЭЦ. Сучасная роля і перспектывы ГЭС. Структура паліўнага балансу электрастанцый. Электрабаланс Беларусі. Праблемы і перспектывы развіцця электраэнергетыкі. Меры па энергазберажэнню, выкарыстанню нетрадыцыйных крыніц энергіі. Праблема будаўніцтва АЭС.

Энергетычная інфраструктура: лініі электраперадач, трансфарматарныя падстанцыі, сеткі магістральных і размеркавальных газапровадаў, цеплатрасы і інш. аб,екты. Сістэмы электра-, газа- і цеплазабеспячэння.

Металурга-машынабудаўнічы комплекс. Асаблівасці металургіі Беларусі. Аб'ем спажывання чорных і каляровых металаў. Металургічныя прадпрыемствы, іх сыравінная ба­за і спажыўцы прадукцыі.

Машынабудаванне - вядучая галіна прамысловасці Беларусі. Фактары фарміравання машынабудаўнічага комплексу, сучасная структура і спецыялізацыя. Характарыстыка развіцця і размяшчэння асобных галін машынабудавання: аўтамабілебудавання, трактарнага і сельскагаспадарчага машынабудавання, станкабудавання, прыладабудавання і радыеэлектронікі, электратэхнічнай прамысловасці і інш.

Праблемы развіцця комплексу, рэструктурызацыі, тэхнічнага пераўзбраення прадпрыемстваў у пераходны перыяд.

Хімічны комплекс. Структура і роля ў гаспадарцы краіны. Фактары і дынаміка развіцця хімічнай і нафтахімічнай, хіміка-фармацэўтычнай і мікрабіялагічнай прамысловасці. Уздзеянне экалагічнага фактара.


Характарыстыка развіцця і размяшчэння вытворчасці мінеральных угнаенняў, хімічных валокнаў і нітак, пластмас і сінтэтычных смол, шын і гумава-тэхнічных вырабаў, лакаў і фарбаў, тавараў бытавой хіміі, лекавых прэпаратаў.

Асноўныя напрамкі ўдасканалення структуры комплексу, тэхнічнага пераўзбраення прадпрыемстваў, экалагізацыі вытворчасці.

Лесапрамысловы комплекс. Структура і роля комплексу ў гаспадарцы Беларусі. Фактары і дынаміка развіцця.


Характарыстыка развіцця і размяшчэння лясной гаспадаркі, лесанарыхтовак, дрэваапрацоўкі, цэлюлозна-папяровай вытворчасці, лесахіміі. Канцэнтрацыя, камбінаванне і фарміраванне буйных цэнтраў дрэваапрацоўкі. Праблемы забеспячэння вытворчасці сыравінай і рацыянальнага выкарыстання лясных рэсурсаў; удасканалення тэхнікі і тэхналогіі ў мэтах павышэння канкурэнтаздольнасці прадукцыі.

Будаўніча-прамысловы комплекс. Структура комплексу, узаемасувязь галін і вытворчасцей. Роля комплексу ў эканоміцы рэспублікі.

Характарыстыка развіцця і размяшчэння будаўніцтва, вытворчасці будаўнічых канструкцый і дэталяў, прамысловасці будаўнічых матэрыялаў (цэментнай, сценавых матэрыялаў, здабычы нярудных будаўнічых матэрыялаў, будаўнічых шкляных вырабаў і інш.). Забяспечанасць сыравінай і экалагічныя праблемы прамысло­васці будматэрыялаў.

Комплекс галін па вытворчасці тавараў народнага спажывання. Склад комплексу і роля ў сацыяльна-эканамічным развіцці. Эканоміка-геаграфічная характарыстыка легкай прамысловасці.

Асаблівасці развіцця і размяшчэння тэкстыльнай, швейнай, скураной, абутковай і другіх галін легкай прамысловасці. Праблемы рынкаў сыравіны і збыту ў пераходны перыяд. Вытворчасць тавараў культурна-бытавога і гаспадарчага прызначэння ў розных галінах прамысловасці. Праблемы і перспектывы выпуску канкурэнтаздольных тавараў народнага спажывання.

Аграпрамысловы комплекс. Структура комплексу, яго месца ў гаспадарцы краіны. Вядучыя галіны комплексу - сельская гаспадарка і прамысловасць па перапрацоўцы сельгаспрадукцыі. Паняцце аб харчовай бяспецы краіны.


Узровень развіцця і формы арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці. Рэфармаванне сельскагаспадарчых арганізацый. Станаўленне фермерскіх гаспадарак. Суадносіны ў развіцці грамадскага і індывідуальнага сектараў.

Сельскагаспадарчыя землі Беларусі, іх размяшчэнне і структура. Тэрытарыяльныя адрозненні ў ступені сельскагаспадарчай асвоенасці тэрыторыі. Меліярыраваныя землі. Меліярацыйны фонд.

Суадносіны паміж раслінаводствам і жывелагадоўляй, іх дынаміка. Раслінаводства. Структура пасяўных плошчаў і яе дынаміка. Збожжавая гаспадарка - галоўная галіна раслінаводства. Збожжавыя і зернебабовыя культуры. Структура пасеваў, валавыя зборы і ўраджайнасць збожжавых культур. Забяспечанасць збожжам на харчовыя і фуражныя мэты. Дзяржаўная праграма "Збожжа".

Бульбаводства. Пасяўныя плошчы бульбы і іх размяшчэнне. Валавы збор і ўраджайнасць. Суадносіны ў напрамках выкарыстання ўраджаю.

Тэхнічныя культуры. Дынаміка і размяшчэнне пасеваў. Валавы збор і ўраджайнасць ільну-даўгунцу. Размяшчэнне ільнозаводаў. Дзяржаўная праграма "Лён". Геаграфія пасеваў цукровых буракоў. Цукровыя заводы і ступень забяспечанасці іх сыравінай. Дзяржаўная праграма "Цукар". Рапс як тэхнічная культура і яе роля ў дзяржаўнай праграме "Алей".

Агародніцтва. Найбольш пашыраныя культуры, асаблівасці іх размяшчэння, валавы збор. Пладаводства. Структура і геаграфія пладова-ягадных насаджэнняў. Валавыя зборы пладоў і ягад.

Кармавытворчасць. Натуральныя кармавыя ўгоддзі, іх размяшчэнне і прадукцыйнасць. Пасяўныя плошчы і ўраджайнасць кармавых культур. Выкарыстанне зерня і бульбы на корм жывеле. Камбікормавая прамысловасць.

Жывелагадоўля як галіна спецыялізацыі сельскай гаспадаркі краіны. Сучасны ўзровень і праблемы развіцця жывелагадоўлі. Канцэнтрацыя жывелагадоўлі. Жывелагадоўчыя комплексы. Праблемы іх кармазабеспячэння і экалагізацыі.

Развядзенне буйной рагатай жывелы. Тэрытарыяльныя адрозненні ў шчыльнасці пагалоўя на 100 га сельгасугоддзяў, прадукцыйнасці, напрамках гадавання буйной рагатай жывелы. Свінагадоўля, размяшчэнне буйных свінагадоўчых комплексаў. Птушкагадоўля, авечкагадоўля і інш. галіны жывелагадоўлі. Узровень забяспечанасці патрэб у прадукцыі жывелагадоўлі, экспартны патэнцыял, праблемы рэалізацыі прадукцыі і яе канкурэнтаздольнасці.

Прамысловасць на перапрацоўцы сельскагаспадарчай сыравіны. Фарміраванне інтэграцыйных аграпрамысловых арганізацый. Структура харчовай прамысловасці. Групоўка галін харчовай прамысловасці. Асаблівасці размяшчэння мясной і малочнай прамысловасці, галін харчасмакавай прамысловасці: хлебапякарнай, макароннай, цукровай, кандытарскай, спіртавой, крухмала-патачнай, пладова-агародніннакансервавай, алейнатлушчавай, дражджавой і інш.

Інфраструктурны комплекс. Структура комплексу, яго роля ў гаспадарцы краіны. Характарыстыка вытворчай інфраструктуры; яе прызначэнне, склад, асаблівасці функцыянавання.

Транспартная сістэма - найважнейшая складаючая ў інфраструктурным комплексе. Забяспечанасць патрэб Беларусі ў розных відах транспарту з улікам яе "транзітнага" геаграфічнага становішча. Транс'еўрапейскія калідоры. Тэхніка-эканамічныя асаблівасці відаў транспарту і іх узаемадзеянне. Паказчыкі работы транспарту. Чыгуначны транспарт і яго роля ў транспартнай сістэме.

Фарміраванне чыгуначнай сеткі краіны. Галоўныя чыгуначныя магістралі. Напрамкі перавозак грузаў і пасажыраў. Чыгуначныя вузлы.

Аўтамабільны транспарт і яго роля ў транспартнай сістэме. Галоўныя аўтамабільныя магістралі, іх транзітнае значэнне. Дзяржаўная праграма "Дарогі Беларусі" аб напрамках удасканалення аўтадарожнай сеткі.

Рачны і марскі транспарт. Трубаправодны транспарт і яго значанне для эканомікі Беларусі. Галоўныя магістральныя нафта-, газа- і прадуктаправоды. Паветраны транспарт. Праблемы і перспектывы развіцця.

Матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне, месца ў інфраструктурным комплексе. Сучасныя тэндэнцыі развіцця сістэмы забеспячальна-збытавых арганізацый, роля таварных біржаў.

Камунікацыйная інфраструктура. Развіцце матэрыяльна-тэхнічнай базы паслуг сувязі: паштовай, тэлеграфнай, тэлефоннай і інш. Развіцце прагрэсіўных сродкаў сувязі.

Фінансава-банкаўская сістэма як інфраструктурная галіна эканомікі. Размяшчэнне банкаўска-крэдытных устаноў, банкаўскага капітала, інвестыцыйных інстытутаў. Бізнес-інфраструктура.

Знешнеэканамічныя сувязі. Знешні гандаль Беларусі. Аб,ем экспарту і імпарту тавараў, сальда знешняга гандлю. Таварная структура экспарту і імпарту. Экспарт важнейшых відаў прадукцыі. Імпарт важнейшых відаў прадукцыі.


Геаграфія знешняга гандлю. Гандаль з Расіяй, краінамі СНД, краінамі па-за СНД.

Экспарт паслуг (транспартных, будаўнічых, камунікацыйных і інш.) і яго роля ў плацежным балансе краіны.

Замежныя інвестыцыі і іх роля ў развіцці краіны. Свабодныя эканамічныя зоны, сумесныя і замежныя прадпрыемствы на тэрыторыі Беларусі. Міжнародныя фінансава-прамысловыя групы і іх значэнне для развіцця прамысловасці Беларусі.

ЧАСТКА 3. ЭКАНОМІКА-ГЕАГРАФІЧНАЕ РАЯНАВАННЕ І ХАРАКТАРЫСТЫКА РЭГІЕНАЎ БЕЛАРУСІ


Канцэпцыі эканоміка-геаграфічнага раянавання Беларусі. Падыходы да эканамічнага раянавання Беларусі ў 1920-х гадах, у працах па эканамічнай геаграфіі Беларусі 1930-х і 1950-х гадоў.

Эканамічнае раянаванне Беларусі А.Р. Ліса ў 1970-х гадах. Крытэрыі вылучэння эканамічных раенаў (Цэнтральнага, Паўднева-Усходняга, Паўночна-Усходняга і Заходняга) і іх характарыстыка. Выдзяленне ў кожным раене ўнутраных гаспадарчых падраенаў. Канструктыўная накіраванасць раянавання. Яго сучасная ацэнка.

Эканамічнае раянаванне на аснове адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу. Вылучэнне 6 абласных эканамічных раенаў і 19 падраенаў, аб,ядноўваючых па некалькі адміністрацыйных раенаў у межах абласцей.

Прыродна-гаспадарчае раянаванне. Яго сутнасць. Крытэрыі вылучэння на тэрыторыі Беларусі прыродна-гаспадарчых Паўночнага, Цэнтральнага і Паўдневага раенаў. Кароткая характарыстыка асаблівасцей прыродна-гаспадарчых раенаў.

Сацыяльна-эканамічнае раянаванне. Яго сутнасць, мэты і прынцыпы. Сацыяльна-эканамічнае раянаванне Беларусі ў схемах развіцця і размяшчэння прадукцыйных сіл БССР (1970-ыя гады) у Генеральнай схеме комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі Беларусі, распрацаванай у БелНДіП горадабудаўніцтва ў канцы 1980-х гадоў. Мэты і задачы, прынцыпы вылучэння мясцовых тэрытарыяльна-гаспадарчых сістэм. Іх тыпы. Вылучэнне тэрытарыяльных камплексаў (ТК) і ўвязка ў іх межах мясцовых сістэм. Комплекснае сацыяльна-эколага-эканамічнае раянараванне Беларусі на аснове канцэпцыі забеспячэння іх устойлівага развіцця.

Селектыўнае (праблемнае) раянаванне. Неабходнасць тыпалогіі рэгіенаў (абласцей, раёнаў, гарадоў) па праблемах іх развіцця для абгрунтавання аптымальнай рэгіянальнай палітыкі дзяржавы і эфектыўнага кіравання і самакіравання на ўзроўні рэгіёнаў. Крытэрыі выдзялення праблемных рэгіёнаў. Тыпалогія рэгіёнаў Беларусі па праблемнасці развіцця. Роля навукова-абгрунтаванага эканоміка-геаграфічнага раянавання ў вырашэнні праблемы ўдасканалення адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Беларусі, забеспячэння збалансаванага (устойлівага) развіцця яе рэгіенаў, стварэння па ўсей тэрыторыі спрыяльных умоў жыццядзейнасці насельніцтву.

Эканоміка-геаграфічная характарыстыка сучасных адміністрацыйна-тэрытарыяльных рэгіёнаў Беларусі: Брэсцкай, Віцебскай, Гомельскай, Гродзенскай, Магілеўскай, Мінскай абласцей і Мінскага гарадскога сталічнага рэгіёна. Па кожнаму з іх даецца ацэнка асаблівасцей эканоміка-геаграфічнага становішча, прыродна-рэсурснага патэнцыялу і экалагічнай сітуацыі, сацыяльна-дэмаграфічнага і вытворча-эканамічнага патэнцыялу, унутрыабласных эканоміка-геаграфічных адрозненняў, праблем і перспектыў развіцця.

Заключэнне. Праблемы і перспектывы сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі. Сістэма дзяржаўных і рэгіянальных сацыльна-эканамічных і экалагічных прагнозаў і праграм.


ЛІТАРАТУРА

Асноўная

  1. Козловская, Л.В. Социально-экономическая география Беларуси: курс лекций. В 3 ч. Ч.1. Условия и факторы социально-экономического развития и территориальной организации хозяйства Беларуси / Л.В. Козловская.- Мн.: БГУ, 2002.- 107 с.

  2. Козловская, Л.В. Социально-экономическая география Беларуси: курс лекций. В 3 ч. Ч. 2. Экономико-географическая характеристика межотраслевых комплексов / Л.В. Козловская.- Мн.: БГУ, 2004.- 99 с.

  3. Козловская, Л.В. Социально-экономическая география Беларуси: курс лекций. В 3 ч. Ч.3. Экономико-географическое районирование и характеристика регионов Беларуси / Л.В. Козловская.- Мн.: БГУ, 2005.- 113 с.

  4. Национальная стратегия устойчивого социально-экономического развития Республики Беларусь на период до 2020 г. – Мн.: Юнипак, 2004. – 202 с.

  5. Национальная экономика Беларуси: Потенциалы. Хозяйственные комплексы. Направления развития. Механизмы управления: Учеб. пособие / В.Н. Шимов, Я.М. Александрович, А.В. Богданович и др. Под общ. ред. В.М. Шимова. – Мн.: БГЭУ, 2005. – 844 с.

  6. Нацыянальны атлас Беларусі. – Мн.: Камітэт па зямельных рэсурсах, геадэзіі і картаграфіі пры Савете Міністраў Рэспублікі Беларусь, 2002. – 299 с.

Дадаткавая

    1. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн.2: Рэспубліка Беларусь / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў і інш. – Мн.: БелЭн, 2004. – 760 с.

    2. Геаграфія Брэсцкай вобласці: Дапам. для студэнтаў геаграф. спецыяльнасцей ВНУ / С.В. Арцёменка, А.У. Грыбко, В.К. Карпук і інш.; Пад рэд. С.В. Арцёменкі, А.У. Грыбко.- Мн.: Выд. Цэнтр БДУ, 2002. – 388 с.

    3. География Могилевской области: Монография / Под общ. ред. И.И. Пирожника, И.Н. Шарухо.- Могилев: МГУ им. А.А. Кулешова, 2004. 420 с.

    4. Государственная схема комплексной территориальной организации Республики Беларусь: Основные положения. – Мн.: Министерство архитектуры и строительства Республики Беларусь, 2001. – 70 с.

    5. Киреенко Е.Г. Социально-экономическая география Республики Беларусь: Учеб. пособие.- Мн.: Аверсэв, 2003. -400 с.

    6. Рогач П.И., Сосновский В.Н. Размещение производительных сил: Учеб.пособие. - Мн.: “Экоперспектива”, 2000. – 244 с.

    7. Статистический ежегодник Республики Беларусь, 2005 (стат.сб.) Минстат Республики Беларусь – Минск, 2005. – 609 с.

    8. Статистический сборник “Регионы Республики Беларусь”, 2005 (стат.сб.) Минстат Республики Беларусь – Минск, 2005. – 783 с.

    9. Фатеев В.С. Региональная политика: теория и практика.- Мн.: ЕГУ, 2004.- 480 с.

    10. Экономика и общество Беларуси: диспропорции и перспективы развития. Национальный отчет о человеческом развитии 2004 – 2005. Мн.: “Альтиора – Живые краски”, 2005. – 95 с.



Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconДзяржаўная ўстанова адукацыі "Сярэдняя агульнаадукацыйная школа №6 г. Смаргонь" (далей Установа) з'яўляецца юрыдычнай асобай І ажыццяўляе сваю дзейнасць у
Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, Законам Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі», Законам Рэспублікі Беларусь «Аб агульнай сярэдняй адукацыі»,...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconПраект умовы
Арганізатарамі конкурсу з’яўляюцца Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь І установа адукацыі ”Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconАб зацвярджэнні Інструкцыі аб парадку прадстаўлення да ўзнагароджання нагрудным знакам Міністэрства адукацыі «Выдатнік адукацыі»
Я 2002 г. №238 «Об учреждении нагрудного знака Министерства образования «Выдатнік адукацыі» І палажэннем аб Міністэрстве адукацыі...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconАб зацвярджэнні Інструкцыі аб парадку прадстаўлення да ўзнагароджання нагрудным знакам Міністэрства адукацыі «Выдатнік адукацыі»
Я 2002 г. №238 «Об учреждении нагрудного знака Министерства образования «Выдатнік адукацыі» І палажэннем аб Міністэрстве адукацыі...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь пастанова
На падставе падпункта 6 пункта 4 Палажэння аб Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджанага пастановай Савета Міністраў...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь
На падставе падпункта 6 пункта 4 Палажэння аб Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджанага пастановай Савета Міністраў...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь
На падставе падпункта 6 пункта 4 Палажэння аб Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджанага пастановай Савета Міністраў...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь
На падставе падпункта 6 пункта 4 Палажэння аб Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджанага пастановай Савета Міністраў...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь
На падставе падпункта 6 пункта 4 Палажэння аб Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджанага пастановай Савета Міністраў...

Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова адукацыі iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь
На падставе падпункта 6 пункта 4 Палажэння аб Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь, зацверджанага пастановай Савета Міністраў...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка