Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры




НазваПатрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры
Дата канвертавання12.11.2012
Памер72.84 Kb.
ТыпДокументы
Даклад «Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы і літаратуры»

Як выхаваць свядомага грамадзяніна, патрыёта РБ? Праблемы ідэалагічнага выхавання падрастаючага пакалення сёння выходзяць на першы план адукацыйных устаноў, менавіта ад яе вынікаў грамадзянства ў рэшце рэшт і будзе ацэньваць дзейнасць школы. Нашай дзяржаве вельмі патрэбны не толькі добра падрыхтаваныя спецыялісты, але і патрыёты сваёй Радзімы, свядомыя грамадзяне. Як адзначыў Прэзідэнт РБ А. Р. Лукашэнка, «асобая роля ў выхаванні грамадзянскіх якасцей належыць нацыянальнай сістэме адукацыі… Калі мы хочам бачыць Беларусь моцнай дзяржавай, якая працвітае, то павінны перш за ўсё клапаціцца аб ідэалагічным фундаменце беларускага грамадзянства». Ідэя станаўлення маладога чалавека як грамадзяніна Айчыны атрымала адлюстраванне ў законах «Аб адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь», «Аб правах дзяцяці», у Кантэпцыі і Праграме выхавання дзяцей і вучнёўскай моладзі ў РБ. Прыярытэтнымі задачамі выхавання з’яўляецца фарміраванне патрыятызму і грамадзянкасці, заснаваных на любві да сваёй зямлі, мовы, народа, на павазе да гісторыі сваёй Радзімы, яе нацыянальнай культуры, традыцый і звычаяў; развіцце самасвядомасці асобы, яе здольнасці ўсведамляць сябе прадстаўніком свайго народа, сваёй краіны.

Як мы, настаўнікі беларускай мовы і літаратуры, можам зрабіць гэта сродкамі прадмета? Як вядома, працэсы навучання і выхавання ў школе ўзаемазвязаны. Безумоўна, родная мова з’яўляецца не толькі прадметам навучання, але і сродкам пазнання, развіцця і выхавання. Настаўнікам неабходна абудзіць павагу да роднага слова, працэсу пазнання, імкнення вывучаць сваю культуру і культуру іншых народаў, захапляцца дзівосным светам прыроды і ахоўваць яго.

Калі настаўнік здолее раскрыць перад дзецьмі мілагучнасць беларускай мовы, яе вобразныя і выразныя сродкі, пакажа багацце слоўніка, пазнаёміць вучняў са стройнай сістэмай часцін мовы і сінтаксічных канструкцый, то вучні будуць з цікавасцю вывучаць родную мову, пранікнуцца глыбокай любоўю да яе, а значыць і да свайго народа — творца і носьбіта гэтай мовы. Выхаваўчыя задачы на ўроках беларускай мовы вырашаюцца не толькі праз фарміраванне цікавасці да прадмета. Урокі роднай мовы павінны рашаць названыя задачы і праз адпаведны дыдактычны матэрыял. Вучні ў час працы з вучэбнымі тэкстамі, у якіх расказваецца пра Беларусь і беларусаў, далучаюцца да гісторыі, духоўнай культуры свайго народа, яго традыцый і здабыткаў. Атаясамліваючы сябе з гэтай культурай, вучні пад яе усплывамі фарміруюць свой светапогляд. У школьнікаў выхоўваецца нацыянальная самасвядомасць. Якія віды работы з тэкстам можна прапанаваць.


  1. Арфаграфічны трэнажор.


Спішыце, устаўце прапушчаныя літары.


Беларусь


Прай_сце яе дарогамі, пабывай_це ў г_радах і вёсках, падыш_це, пахамі яе лясо_, па_прабуйце сало_кага сок_ б_розы, агледз_це позіркам прасторы яе п_лёў — і вы палюбіце нашу сін_вокую Беларус_.

Чалавек, які а_нойчы пабы_ на Беларусі, ніколі не забудзе яе прыгажос_і, дзіўнай прыроды, гасці_асці яе людзей.

А_ сцен л_гендарнага Бр_ста, а_ Нарач_ і хуткаплы_ага Дняпра прывол_на ра_кінула з_мля наша.


Родная беларуская мова!


Хто з яе (не, ні) з_екваўся, хто з ёю (не, ні) ва_вад! І пачалося тое не — гора. Яе не толькі забаранялі, выж_валі з устано_, школ, не давалі ей ра_віва_а, але і зні_чалі напіса_ае на ей … Але белару­_кая мова ўсё адно ж­ыла. У размовах лю_ей, у пес_нях, ка_ках, зага_ках, пр_ка_ках, прымаўках. Не давалі ей м_сца ў лесе, у лузе. Паклонімся ні_ка, да самай з_млі, сва_му народу, які с_бярог а_ін з найдараж_йшых скарба_ с_ваіх, пкрадаў яго нам у надзеі, што мы перада_ім яго сваім дз_цям, унукам і пра_нукам.


З_мля Беларусі, з_лёныя долы!

З кр_ніц твааіх чыстых па_ шумнай в_рбой

Зач_рынулі думы Купала і Колас,

На ко_най сц_жынцы іх песня і голас

З тваею журбою і ўцехай тваёй.

З_мля Беларусі! Ты ў граях — в_снянках,

Ты ў звоне в_сёлак, ты ў гуслях в_троў;

Ты песня сама ад крыніц да заранкі,

Ад зорак паўночных да сіняга ранку,

Ты наша паэма з бурштынавых слоў!.


Заданне можна ускладніць.


Прачытайце верш; спішыце, устаўляючы прапушчаныя літары. Як аўтар адносіцца да Беларусі? Якія яшчэ вядомыя афарызмы ёсць у гэтым тэксце?


Беларусь


На кар_е в_лікага свету

Яна, як з_лёны лісток,

Песня гар_ч_га лета,

Кр_нічнай вады глыток,

А_вечная калыханка,

Душ_ запаведны куток.

Тр_печа гар_ч_м р_нкам

На др_ве н_стомны лісток,

А ў навучальніцу б’ецц_,

Н_бачны, паміж л_сця,

Як р_днае матч_на сэрца,

Што мне дар_ж_й жыцця.


З вялікім задавальненнем вучні выконваюць наступны від работы, які дазваляе ім адчуць, што яны таксама паэты: уставіць неабходныя словы ў тэкст. Неабходныя словы ўстаýляюцца ў залежнасці ад таго, якія часціны мовы вывучаюцца. Гэта заданне 5 узроўню.


Уставіць дзеясловы.


Па – беларуску


Задумана стаяць на ўзлеску хвоі,

Вятры з бярозаў лісце замянілі

Нам дорага ўсе жывое,

Што побач з намі на зямі

З дабром да роду, з ласкай да суседзяў

Ад прадзедаў, парадак на зямлі.

Шургатасці, усе памылкі, беды

Вякі даўно нам з душаў саскраблі,

І гонар свой — не трэба нам благога.

І звычай свой па – людску жыць з людзьмі,

Дабро сваё, не трэба нам чужога.

І будзе ўсе. Бо з працавітых мы.

Зжынаем хлеб. Гадуеш скібу – скварку.

Не ворагі, сябры ў нас навокал.

Умеем хораша разладзіць скварку;

  • Сядайце, госцейкі, за наш гасцінны стол.


Уставіць прыметнікі.


Зямля з блакітнымі вачамі —

Раздолле рэчак і лугоў!

Тут называюць Васількамі

На Беларусі хлапчукоў.

Звіняць крыніцы, як цымбалы,

Сцяжынкі свецяць у лясах.

Палі, узгоркі, перавалы —

Прасторны шлях, далёкі шлях!

Краіна славы партызанскай,

Краіна міру і даброт!

Ты — наша гордасць,

Наша казка,

Як сонца добры твой народ.


2. Выбарачнае пісьмо.


З прапанаванага тэксту выпісаць неабходныя часціны мовы. Выпісаць дзеясловы.


Мы — як чужынцы на вуліцах нашых.

Дзе, і ў каго, і пра што не спытай —

Па – беларуску ніхто не адкажа,

Хочаш, каб слухалі — мову мяняй.

Мы — як чужынцы. Нас не разумеюць.

Ні кіяскёры, ні культпрацаўнік,

Па – беларуску гаворыш — падзея

Для мінчука, што ад мовы адвык,

Мы — як чужынцы. Калі на праспекце

Чуеш гаворку на мове бацькоў —

Радасць такая — як быццам бы стрэціў

Недзе ў Анголе сваіх землякоў

Мы — нібы прыхадні ў нашай сталіцы

Мовай «вясковай» кляймёны наш рот

Што ж нам рабіць?

Мове роднай вучыцца!

Мова памрэ, а за ёю — народ.


Можна заўважыць, што дзесяцігоддзямі вучнямі беларускіх школ на ўроках роднай мовы прапаноўвалася пісаць сачыненні на творах жывапісу, якія сваімі формамі і зместамі былі далёкія ад нацыянальнай культуры, бо належалі духоўным здабыткам іншых народаў (у падручніках для 6 – х, 8 – 9 х класаў былі змешчаны рэпрадукцыі карцін у асноўным рускіх мастакоў — Т. Яблонскай, С. Грыгор’ева, М. Купрыянава) зараз працу з творамі нацыянальнага мастацтва на ўроках роднай мовы не толькі далучае дзяцей да беларускай культуры, але і пашырае веды вучняў пра гісторыю, традыцыю краю, знакамітых людзей Бацькаўшчыны. Напрыклад, адзін з урокаў развіцця мовы я прысвяціла творчасці нашага славутага земляка Аляксандра Ісачова.

На ўроках роднай мовы не трэба забываць і пра сваю малую радзіму.

Дзень Перамогі, дзень вызвалення нашай краіны ад нямецка – фашысцкіх захопнікаў — вялікае і радаснае свята. Дарагой цаной заплаціў беларускі народ за сваю свабоду. Памяць пра тых, хто аддаў сваё жыцце ў барацьбе з ворагам, вечна жыве ў сэрцах людзей. У залежнасці ад вывучаемай тэмы, вучням прапаноўваюцца наступныя заданні.


  • па рэпрадукцыі карцін П. Крывановага «Перамога», М. Шышко «Пераможцы 1943», В. Сафронава «Камуністы на перад» запісаць:


1–2-і ўзровень — дзеясловы, назоўнікі, прыметнікі.

3–4-ы ўзровень — словазлучэнні

5-ы узровень — скласці сказы, ужываючы неабходныя часціны мовы на пэўныя правілы.


Пераклад з рускай мовы на беларускую не толькі садзейнічае развіццю маўленчай мабільнасці, адчуванню слова, але яшчэ гэта дзейсны сродак выхавання.


Беловежская пуща


Наш родной беларусский край. Он красив и своеобразен на севере и на юге, на востоке и на западе. Там, где течет Двина, где петляет меж полей Березина, где струится, набирая силы Нёман и ширится, выбираясь из болот, Припять; где разговаривает с высокими берегами Днепр и трется волнами о лодки южно – ласковый Сож.

В зимнем наряде Беловежская пуща. Замело снегом дороги и стежки. Пушистые белые покрывала наброшены на поляны. Словно в кружевах, белостволые березы… Вековая красота — Беловежская пуща… Сколько гроз пронеслось над ней!

Владели ею в разные времена и русские князья, и польские магнаты, и литовская знать. Но никто не берег. Все грабили в меру сил. В 1627 году был убит последний тур, во второй половине 18 века уничтожен европейский благородный алень, в 1918 году — не стало трех последних медведей. Большая работа проведена по возрождению красоты и славы пущи.

Асаблівую ўвагу я лічу, трэба надаць пазакласнай працы па беларускай мове і літаратуры, якая з’яўляецца актыўным сродкам ідэалагічнага выхавання, далучае вучняў да духоўнага скарбу нашага народа. Менавіта імкненне зацікавіць вучняў сваім, родным і надхніла мяне на стварэнне ў школе беларускамоўнай вучнёвай газеты. Рэдкалегія разам з настаўнікам несла адказнасць за арфаграфічную, пунктуацыйную, стылістычную дасканадасць кожнага матэрыялу. Пры вызначэнні тэматыкі і зместу газеты найбольш браласяпад увагу сувязь пазакласных заняткаў з вучэбнымі праграмамі па беларускай мове і літаратуры. Асноўнае месца ў газеце адводзіцца пытанням паходжання беларускай мовы, гісторыі роднага краю і культуры Беларусі. Школьная газета была створана з мэтай актывізацыі творчых здольнасцей вучняў. Іх творы — гэта той матэрыял, на якім выхоўваецца любоў і павага да роднага слова.

Школьная газета — неад’емная частка навучальна – выхаваўчай сістэмы — з’яўляецца эфектным сродкам фарміравання духоўна багатай, высокамаральнай і творчай асобы. На старонках выдання важна выхоўваць грамадзянскай, адказнасць перад сабой і грамадствам, пашырыць кругагляд чытачоў. Мы ўлічваем:

  • навін ў жыцці РБ

  • значныя гістарычныя даты і падзеі

  • юбілеі землякоў

  • школьныя мерапрыемства: тыдні беларускай мовы і літаратуры.


Падрыхтоўка кожнага нумара прадугледжвае збор матэрыялаў.

  • знаёмства з навукова – папулярнымі выданнямі па пытаннях мовы і літаратуры, культуры, гісторыі

  • паездкі па гістарычных мясцінах

  • вывучэнне праблем, якія хвалююць вучняў




Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconВыхаванне грамадзянскіх якасцей вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры
Радзіму, праяўляць патрыятызм, гэта пачуццё ўласнай годнасці, дысцыплінаванасць, культура міжнацыянальных адносін. Патрыятычнае выхаване...

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconПатрыятычнае І нацыянальнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай літаратуры як асноўны аспект фарміравання дзяржаўнай ідэалогіі
Бедны той, хто не мае скарбаў вечных, скарбаў душы, такі скарб, які ніхто І ніколі адабраць ад нас не здолее, – гэта любоў да Бацькаўшчыны...

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconИз опыта работы эстэтычнае выхаванне вучняу на ўроках беларускай літаратуры. Петрашевич Тереза Ромуальдовна учитель белорусского языка и литературы первая категория
Выхаванне эстэтычных меркаванняў з'яўляецца важнай задачай літаратурнай адукацыі ( прыгожае агіднае, узнеслае- нізкае, трагічнае...

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconУступнае слова настаўніка (вядучага)
Мэты: абагульніць І пашырыць веды вучняў, набытыя на ўроках беларускай мовы І літаратуры, а таксама шляхам самаадукацыі; развіваць...

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconУступнае слова настаўніка (вядучага)
Мэты: абагульніць І пашырыць веды вучняў, набытыя на ўроках беларускай мовы І літаратуры, а таксама шляхам самаадукацыі; развіваць...

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconКурсы павышэння кваліфікацыі: 2005 г., мэтавыя курсы па беларускай мове І літаратуры Падрыхтоўка да цэнтралізаванага тэсціравання
Выкарыстанне тэхналогіі развіцця крытычнага мыслення на ўроках беларускай мовы І літаратуры

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconПрыказкі І прымаўкі для правядзення моўных хвілінак на ўроках беларускай мовы Падрыхтавала настаўнік беларускай мовы І літаратуры Камякевіч Л.І
Да пяці год пястуй дзіця, як яечка, з сямі пасі, як авечку тады выйдзе на чалавечка

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconКрылатыя выслоўі для правядзення моўных хвілінак на ўроках беларускай мовы Падрыхтавала настаўнік беларускай мовы І літаратуры Камякевіч Л.І
Мы павінны быць рабамі законаў для таго, каб мець магчымасць карыстацца свабодай

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconВ. А. Мелько Патрыятычнае І грамадзянскае выхаванне вучняў
У дадзенай рабоце змешчаны тэарэтычны матэрыял, па патрыятычнаму выхаванню на ўроках гісторыі І ў пазакласнай рабоце. Прадстаўлены...

Патрыятычнае выхаванне вучняў на ўроках беларускай мовы І літаратуры iconНавучанне тэорыі літаратуры на ўроках беларускай мовы І літаратуры
Аднак многія аспекты школьнага літаразнаўства асветлены методыкай недастаткова. Сярод ІХ, перш за ўсё, тэарэтыка-літаратурныя паняцці...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка