Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі




НазваГісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі
Дата канвертавання05.11.2012
Памер49.95 Kb.
ТыпДокументы
ГІСТОРЫКА-ПРАВАВАЯ НАВУКА БЕЛАРУСІ Ў XX СТАГОДДЗІ


Прававая рэчаіснасць, прававыя працэсы ставяцца да ліку найскладаных і найважных грамадскіх сфер, ад якіх шмат у чым залежыць жыццядзейнасць грамадства ў цэлым. Дзяржава і права, іх шматпланавае і актыўнае функцыянаванне - гэта грамадска-палітычная рэальная практыка, а не ідэі і паняцці. Прычым гэта такая рэальнасць, з якой змушаныя лічыцца ўсе грамадскія сілы незалежна ад іх сацыяльна-палітычнай скіраванасці. Эканоміка, сацыяльная сфера, навукова-тэхнічны прагрэс, абарона краіны, ахова навакольнага асяроддзя, забеспячэнне грамадскага парадку - вось далёка не поўны пералік найважных аб'ектаў практычнай дзейнасці дзяржавы і прававога рэгулявання.

Гісторыя дзяржавы і правы вывучае ў пэўным выглядзе вялікае мноства дзяржаў і сістэм права - ад існавалых у далёкім і не занадта далёкім мінулым да існых у цяперашні час.

Ігнараванне навукі ў дзяржаўна-прававым будаўніцтве ў XX стагоддзі спараджала масу негатыўных наступстваў. Вывучаючы і абагульняючы практыку, гісторыя дзяржавы і правы дапамагае фармуляваць паняцці і азначэнні дзяржаўна-прававых з'яў, выпрацоўваць навуковыя рэкамендацыі і высновы, генераваць новыя ідэі, якія дазваляюць не толькі зразумець сутнасць, утрыманне і формы дзяржавы і права, але і ўмела выкарыстаць іх у мэтах прагрэсіўнага развіцця грамадства.

Практыка ў ХХ стагоддзі прад'яўляла павышаныя патрабаванні да якасці і абгрунтаванасці навуковых распрацовак. Само жыццё высоўвала новыя аб'екты спазнання, адпрэчвала аджылыя. Традыцыйная праблематыка гісторыі дзяржавы і правы дапаўнялася новымі кірункамі даследаванняў. Так паступова развівалася інтэграцыя розных навук, з'яўляліся комплексныя даследаванні, плённа якія ўплываюць на прагрэс навукі ў цэлым.

Гісторыя дзяржавы і права Рэспублікі Беларусь - гэта гісторыка-прававая навука, бо вывучае толькі гісторыю дзяржаўна-прававой надбудовы, не дакранаючыся гісторыі культуры, гаспадаркі і іншых бакоў грамадскага жыцця народа. Уразуменне агульных заканамернасцяў і тэндэнцый развіцця дзяржавы і правы дапамагае пазбегнуць памылак і навукова прагназаваць наступнае развіццё дзяржаўна-прававой надбудовы.

У нашай навуцы шматлікія дзесяцігоддзі панаваў маністычны - марксісцка-ленінскі - падыход да вывучэння дзяржаўна-прававых з'яў. Марксісцка-ленінская тэорыя дзяржавы і правы прызнавалася адзіна праўдзівай, г.зн. правільна якая адлюстроўвае аб'ектыўную рэчаіснасць. Усе іншыя тэорыі і дактрыны лічыліся (у той або іншай меры) ілжывымі і падвяргаліся крытыцы. Гэта збядняла вучэнне аб дзяржаве і праве, не дазваляла ў поўнай меры выкарыстаць сусветныя дасягненні палітычнай і прававой культуры.

Аднак навука не можа ўпадаць у крайнасці. Спрэчцы няма, у марксізме нямала ўтапічнага і састарэлага, але ёсць у ім становішчы і высновы, мелыя непераходзячае значэнне. Ідэі аб калектывізме, народаўладдзі, сацыяльнай справядлівасці, працоўнай маралі невынішчальныя, пакуль існуюць чалавек і мір.

У нашай краіне існавала і існуе воля выбару метадаў, спосабаў, падыходаў да вывучэння гісторыі дзяржавы і правы, плюралізм вучэнняў і меркаванняў, ідэалагічная шматстатнасць. Хоць дакладна і тое, што аб дзяржаве і праве нельга сказаць амаль нічога такога, што бы прама або ўскосна не закранала інтэрасаў розных сацыяльных груп, класаў, партый і палітычных плыняў. Але навуцы належыць дыстанцавацца ад групавых, класавых, нацыяналістычных інтэрасаў у імя ісціны і праўды.

Гісторыя дзяржавы і правы Рэспублікі Беларусь - гэты не збор вызначаных фактаў і падзей аб мінулым. Гэта стала якая развіваецца навука з уласцівымі ёй і разам з ёй што развіваюцца і якія абнаўляюцца метадамі спазнання. У сувязі з гэтым азначальны, што метаду гісторыі дзяржавы і правы - гэта прыёмы, падыходы, спосабы, якія выкарыстоўваюцца ёю для спазнання свайго прадмета і атрыманні навуковых вынікаў.

Гісторыка-прававой навукай назапашаны значны арсенал розных метадычных прыёмаў і сродкаў, якія дазваляюць з розных пунктаў гледжання тлумачыць і тлумачыць працэсы развіцця дзяржавы і правы.

Пачынальна з канца ХХ стагоддзі, у літаратуры па гісторыі дзяржавы і правы Рэспубліцы Беларусь сустракаюцца розныя канцэпцыі, па сваім якія тлумачаць шэраг праблемных пытанняў гісторыі беларускай дзяржавы і правы, сярод іх такія як паходжанне беларускага этнаса, фармаванне нацыянальнай дзяржавы і яго наступная эвалюцыя.

Навуковае спазнанне ў вобласці гісторыі дзяржавы і правы не зводзіцца да апісання фактаў і падзей гістарычнага мінулага. Яно мяркуе канцэптуальнае і тэарэтычнае асэнсаванне матэрыялу, што ў сваю чаргу патрабуе выкарыстанні разнастайных навуковых прыёмаў.

У гісторыі дзяржавы і правы Рэспублікі Беларусь, як і ў іншых гісторыка-прававых навуках, нараўне з агульнанавуковымі метадамі, якія выпрацоўваюцца грамадскімі і натуральнымі навукамі асабліва важнае значэнне мае выкарыстанне адмысловых метадаў: пэўна-гістарычнага, параўнальнага, крытычнага і іншых.

Гісторыя дзяржавы і правы распрацоўвае ўласныя метады даследавання дзяржаўна-прававых з'яў і ў той жа час актыўна выкарыстае агульныя метады, выпрацаваныя грамадскімі і натуральнымі навукамі.

На працягу ХХ стагоддзі ў навуцы супрацьборнічаюць ідэалістычны і матэрыялістычны метады спазнання, метафізіка і дыялектыка. Нашай айчыннай навуцы таго перыяду была ўласцівая арыентацыя на матэрыялістычны падыход, паводле якога глыбінныя, сутнасныя бакі дзяржавы і правы прадвызначаюцца ў канчатковым рахунку эканомікай. Матэрыялістычны падыход дазваляе прасачыць сувязь дзяржавы і правы з рэальнымі працэсамі, выяўляць і даследаваць іх магчымасці для ўмацавання матэрыяльных асноў і павелічэнні эканамічнага патэнцыялу грамадства.

Наша навука даследавала дзяржаву і права не ў статыцы, яна не разглядала іх як нешта раз і назаўжды дадзенае, нязменнае. Наадварот, яна зыходзіла з таго, што аналізаваныя з'явы гістарычныя, дынамічныя, зменлівыя разам з грамадствам, якія ўбіраюць у сябе дасягненні цывілізацыі, сусветнай палітычнай і прававой культуры. Рухаючыся па шляху сацыяльнага прагрэсу, дзяржава і права ўзбагачаюць сваё ўтрыманне гуманізмам і дэмакратызмам, агульначалавечымі каштоўнасцямі, становяцца ўсё больш сацыяльна арыентаванымі. Акрамя таго, навука абавязаная ўлічваць гістарычныя традыцыі, сацыякультурныя карані дзяржавы і правы.

У наш час, калі заканамерна ўзмацняюцца інтэграцыйныя працэсы, узрастае ролю метаду параўнальнага дзяржавазнаўства і правазнаўства, які мае сваім аб'ектам падобныя дзяржаўна-прававыя інстытуты розных краін. З лагічнага пункта гледжання, названы метад засноўваецца на паслядоўным вывучэнні і супастаўленні вялікага ліку падобных аб'ектаў. Напрыклад, вартасці і недахопы дзяржаўных і прававых інстытутаў нашай краіны цяжка ўсталяваць без параўнання іх з аналагічнымі інстытутамі іншых краін. Значэнне дадзенага метаду ўзрастае, калі ўзнікае неабходнасць у палітычных і прававых рэформах. Разам з тым параўнальнае дзяржавазнаўства і правазнаўства не мае нічога агульнага з бяздумным запазычаннем іншаземнага досведу і механічным пераносам яго ў нашы спецыфічныя гістарычныя, нацыянальныя і сацыяльна-культурныя ўмовы.

Тэарэтычнае асэнсаванне гэтых праблем гісторыі дзяржавы і правы з'яўляецца аб'ектыўным запатрабаваннем і неабходнай умовай навуковага кіравання грамадскімі працэсамі. Сама жыццё высунула гісторыю дзяржавы і правы ў лік фундаментальных навук. На першы план сёння выйшла яе гуманістычная і культурна-творчая місія, якая ярчэй усяго выяўляецца ў задавальненні духоўных запытаў людзей, у забеспячэнні мае рацыю і воляў чалавека і грамадзяніна. Сталы пошук новых даследчых прыёмаў, спосабаў, метадаў забяспечвае прырост навуковых ведаў, паглыбленне паданняў аб уласцівых прадмету заканамернасцях.

Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconПытанні да экзамену па курсу "гісторыя беларусі"
Гісторыя Беларусі як навука І вучэбная дысцыпліна. Роля гісторыі ў сучасным грамадстве

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі icon1. 1 Грамадскае аб’яднанне «Гісторыка культурнае аб’яднанне моладзі «Рубон» (надалей па тэксту завецца «Рубон») добраахвотнае аб’яднанне грамадзян гісторыка
Заходняй Беларусі; выхавання маладога пакалення ў духу патрыятызму, любові да роднай зямлі, беларускага традыцыяналізму

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconПытанні па курсе «гісторыя дзяржавы І права беларусі»
Гістарыяграфія гісторыі дзяржавы І права Беларусі. Праблемы айчыннай гісторыка-прававой навукі (прычыны І перыяд узнікнення дзяржаўнасці...

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconГісторыя філасофскай І грамадска-палітычнай думкі беларусі
Элементы філасофскай культуры ў раннім беларускім сярэднявеччы: 10 – 13 стагоддзі

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconГісторыя беларускай літаратуры XX стагодцзя: у 4 т. Т. 1 / Нац акад навук Беларусі. Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. Мн.: Беларуская навука, 1999. 583 с
Гісторыя беларускай літаратуры XX стагодцзя: у 4 т. Т. 1 / Нац акад навук Беларусі. Ін-т літаратуры імя Я. Купалы. — Мн.: Беларуская...

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconС.І. Санько І інш; нанб, Інстытут філасофіі. Мінск: Беларусая навука, 2010. 840 с у выдавецтве «Беларуская навука»
Гісторыя філасофскай І грамадска-палітычный думкі. У 6 т. Т. Протарэнесанс І адраджэнне / С.І. Санько І інш; нанб, Інстытут філасофіі....

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconIнструкцыя аб парадку вырабу І ўстаноўкі ахоўнай дошкі на матэрыяльнай нерухомай гісторыка-культурнай каштоўнасці
«Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь» (Национальный реестр правовых актов Республики Беларусь, 2006 г., №9,...

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconУліковая картка гісторыка-культурнай каштоўнасці
Назва (згодна з Дзяржаўным спісам гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь)

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconМатэрыяльныя гісторыка-культурныя каштоўнасці Докшыцкага раена, занесеныя ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь

Гісторыка-прававая навука беларусі ў XX стагоддзі iconАлесь Бяляцкі, праваааронца
Скончыў гісторыка-філялягічны факультэт Гомельскага ўнівэрсытэта, асьпірантуру Інстытута літаратуры Акадэміі навук Беларусі

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка