Па сцяжынках роднай Свіслаччыны




НазваПа сцяжынках роднай Свіслаччыны
Дата канвертавання24.02.2013
Памер135.84 Kb.
ТыпДокументы


Турыстычна- краязнаўчы маршрут

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны”


Выканала вучаніца 7 класа

Скібіцкая Наталля

ДУА “ Вучэбна-педагагічны

комплекс Вердаміцкі

дзіцячы сад- сярэдняя школа”


2012г.


Абгрунтаванне


Я нарадзілася, і тут жыву я

Я – беларуска,і ў гэтым гонар мой.

Люблю свій край, і свій куток люблю я,

Я захапляюся бацькоўскаю зямлёй




     Беларусь... Як шмат значыць гэтае слова для нас — яе дзяцей. Гэта і родныя, знаёмыя з дзяцінства краявіды, і прыгожыя, працавітыя, сціплыя людзі. Гэта і родны дом, у якім нарадзіўся, і мілагучная матуліна мова, і сцяжынка, па якой прайшоў упершыню, і клёкат буслоў... Усё гэта — «Беларусь мая сінявокая». 

Беларусь багата не проста прыгожымі, а вельмі прыгожымі, чароўнымі мясцінамі. Беларусь – гэта край блакітных азер. І гэта не проста словы. Калі мы паглядзім на карту нашай краіны, то ўбачым, якімі чароўнымі блакітнымі “вачыма” яна пазірае на нас. На Беларусі шмат цудоўных краявідаў, шкада толькі, што не кожны заўважае гэтае хараство. Я, напрыклад, магу гадзінамі ўглядацца ў блакіт неба і зеляніну пушчы. А колькі прыгожых рознакаляровых кветак вясной у полі! Увогуле, усе гэта хараство немагчыма апісаць, яго можна толькі ўбачыць.

Я нарадзілася на Свіслаччыне, у вёсцы Вердамічы. Гэта чароўная, багатая на падзеі і імёны зямля. Аб гістарычнай і культурнай спадчыне я даведалася яшчэ на занятках для важатых акцябрацкіх аб’яднанняў “Гістарычныя помнікі нашай малой радзімы”. Сваімі ведамі дзялілася з маленькімі сябрамі (вось ужо два гады як я з’яўляюся важатай акцябрацкага аб’яднання “Сонейка”). Але што там толькі пачуць, вось бы гэта ўсё ўбачыць? Так у мяне і з’явілася ідэя распрацаваць турыстычна- краязнаўчы маршрут “Па сцяжынках роднай Свіслаччыны”, уключыць у яго самыя прыгожыя і багатыя на гісторыю мясціны: г.Свіслач, в.Дабраволя, в.Жаркаўшчына, в.Якушоўка, Белавежская пушча.



Мэта :

  • пазнаёміцца з гістарычнымі мясцінамі Свіслаччыны


Задачы:



  • скласці схему маршрута;

  • распрацаваць план правядзення экскурсіі;

  • падрыхтаваць гістарычны матэрыял аб прапанаваных мясцінах Свіслаччыны;

  • правесці агітацыю сярод малодшых школьнікаў турыстычна- краязнаўчага маршрута



План правядзення


Экскурсійны маршрут " Па сцяжынках роднай Свіслаччыны "

Вердамічы - Свіслач - Якушоўка - Жаркаўшчына - Дабраволя - Ціхаволя ( экалагічная сцежка )


I.

ВЕРДАМІЧЫ



Палац у Вердамічах( http://foto.volkovysk.by/ )

Вердаміцкая сядзіба была закладзена на месцы ляснога масіва. Сядзіба займае амаль роўную, месцамі паніжаную, тэрыторыю плошчай больш за 12 га. Кампазіцыйным цэнтрам яе з'яўляецца сядзібны дом, пабудаваны Юльянам Талочка каля 1830г. на штучным ўзвышшы. У сярэдзіне ХІХ ст. да яго былі прыбудаваны крылы, злучаныя верандай, якая абапіралася на чатыры калоны, з лесвіцай, якая вяла ў парк. У 1905 г. Па праекце Тадэвуша Стрыенскага з Кракава да будынка была прыбудавана квадратная двухпавярховая вежа. У выніку дабудовак сядзібны дом прыняў аблічча палаца. Інтэр'ер фарміравала мэбля эпохі Рэнесансу, магчыма, з Гродзенскага замка, вялікая калекцыя карцін, узораў, партрэтаў. Будынак ў 1915 годзе згарэў.

Перад домам (з паўднёвага боку) размешчаны вялікі парк з традыцыйным кругам. У парку раслі стары, да двух метраў у дыяметры, вяз, ліпа, рабіна звычайная, елка калючая, каштан конскі, хвоя веймутава. Парк ўтвараўся ў некалькі этапаў. У яго паўднёвай частцы размяшчаўся круг для выгулу коней. Недалёка была стайня. У аснову паркавых кампазіцый пакладзена складаная водная сістэма замкнёнага тыпу. Яна ўключала ручай, канал, сістэму вадаёмаў рознай велічыні, злучаных пратокамі паміж сабой і р. Рось. Вялікія і малыя сажалкі выцягнутыя ў выглядзе ланцуга ўздоўж усходняй мяжы парку. Самая вялікая сажалка займае цэнтральнае месца ў кампазіцыі, каля яго берага размешчана вежа. Водная роўнядзь плошчай больш за 1 га ўтварае сярэдні план перспектывы. Яе акцэнтам з'яўляецца востраў, да якога вёў перакідны мост на 4 парах паль. Паўднёвая частка сажалкі была купальняй. Сажалка і зараз паўнаводная, тут жыве лебядзіная сям'я.

Асноўная пейзажная частка парку размешчана на паўночны захад ад сажалак. Па перыметры яе ідзе ліпавая алея. Асаблівасць кампазіцыі - раскрыццё пейзажаў з шпацырнага шляху па перыметры парку. Групы дрэў, якія чаргуюцца з невялікімі палянамі, удала размешчаны і добра бачныя з розных пунктаў на шляху праходжання. У склад гэтых груп ўключаны віды з улікам дэкаратыўнасці на працягу ўсяго сезона. У дрэвостоі ліпа, бяроза, белая акацыя, клён чырвоны, хвоя веймутова, дуб черешчатый, клён серабрысты, дуб балотны.

Ад партэру, які перасякае парк у паўночным кірунку, праходзіць ліпавая алея. Мяркуючы па ўзросту, гэта першая алея парку. Тут дрэвы разрасліся, амаль датыкаюцца адно да аднаго стваламі, дасягаючы ў вышыню больш за 30 м. Гэтая «цёмная вуліца» за паркам пераходзіць у больш рэдкастойную алею з ліпы буйналіставой шырынёй 35 м, закладзеную значна пазней, у пачатку ХХ ст. Яна вядзе ўздоўж саду да капліцы, пабудаванай у 1905. на ўзвышшы за сядзібай па праекце Тадэвуша Стриенского ў стылі неаготыкі

 На фасадзе толькі адно слова «Sinowi». Тут пахаваны сын Станіслава Талочка, які трагічна загінуў ва ўзросце 12 гадоў. У парку ў памяць аб ім быў усталяваны помнік у форме крыжа на гранітным пастаменце. Капліца адноўлена ў 1998 годзе.


II.

СВІСЛАЧ

Помнік-мемарыял абаронцам Айчыны «Асілак» адкрыты ў 1989 годзе, у 45-ю гадавіну вызвалення Свіслачы ад гітлераўскай акупацыі, у памяць пра жыхароў раёна, якія загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Размешчаныён у 1,5 км ад цэнтра Свіслачы каля дарогі, якая вядзе на кальцавую Белавежскуюдарогу. Апынуўшыся побач з мемарыялам, можна прачытаць прозвішчы 1162 жыхароў раёна, якія загінулі ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 


На вуліцы 17 верасня, якая ідзе ад цэнтральнай плошчы да парку, размешчаная Алея Герояў, адкрывае якую помнік савецкім воінам, вызваліцелям Свіслачы ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Тут пахавана 398 воінаў 190-га стралковага палка 5-й стралковай дывізіі 3-й арміі 2-га Беларускага фронту, а таксама воіны 336-га стралковага палка і партызаны, якія загінулі пры вызваленні нашага горада ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 17 ліп 1944 . Сярод пахаваных тут Герой Савецкага Саюза, камандзір 217-й Унечскай стралковай дывізіі, вызваляў наш населены пункт тройчы - у 1920, 1939 і ў 1944 годзе, палкоўнік М.П.Масонаў.


   

 Закрывае Алею Герояў у цэнтральным скверы па вул.17 верасня помнік Рамуальду Траугуту. Уражэнец м. Шастакова Пружанскага павета, ён з сярэбраным медалём скончыў Свіслацкаю гімназію ў 1842г., на пяць гадоў раней паступлення ў гімназію свайго будучага паплечніка па рэвалюцыйнай барацьбе К. Каліноўскага. Пасля паўстання Р. Траугут, як і К.Каліноўскі, быў пакараны і пахаваны ў Вільні. Але імя мужнага змагара за свабоду ўвекавечана ў нашым горадзе.


III.

ЯКУШОЎКА



З назвай гэтай вёскі звязаны лёс нашага слаўнага земляка. У 1849 годзе сюды, у слаўны куток Свіслацкага краю пераехала сям'я К. Каліноўскага. Яго бацька Сямён Сцяпанавіч у сядзібу перавёз і ткацкую фабрыку, дзе выраблялася сталовая бялізна і палотны рознага гатунку. Сядзіба страчана. У 1988 годзе тут праводзіліся археалагічныя раскопкі групай студэнтаў на чале з беларускім археолагам М. А. Ткачовым. У выніку чаго была праведзена кансервацыя руін сядзібнага дома. На месцы сядзібы быў усталяваны каменны валун з надпісам на мемарыяльнай дошцы: «Тут знаходзіўся маёнтак, у якім жыў з 1849 па 1855 гг. рэвалюцыянер-дэмакрат, кіраўнік паўстання 1863 - 1864 гг. ў Беларусі і Літве, выдавец беларускай нелегальнай рэвалюцыйна-дэмакратычнай газеты «Мужыцкая праўда» наш зямляк Канстанцін Сямёнавіч Каліноўскі (Кастусь Каліноўскі)

IV.

Дабраволя

Назва вёскі паходзіць ад слоў «добрая» і «воля » , дзе

«воля» разумеецца ў значэнні «свабада » - паселішча, жыхары якога вызваляліся ад некаторых павіннасцей .

Першы ўспамін пра в. Дабраволю адносіцца да 1538 года.

У 1840 г. у вёсцы была пабудавана царква святога Яна. сёння - Успення Найсвяцейшай Багародзіцы - помнік драўлянага дойлідства XIX ст.

У 1897 г. у в Дабраволя - 171 двор , 1180 жыхароў. На 2007 г. - 271 гаспадарка , 547 жыхароў.


У вёсцы маюцца: Дабравольскі ВПК «дзіцячы сад - сярэдняя школа", Дом культуры, магазін, паштовае аддзяленне, медыцынская амбулаторыя . У цэнтры Дабраволі ўсталяваны помнік землякам, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

У Дабравольскім ВПК «Дзіцячы сад - сярэдняя школа " створаны Музей лесу. Музей з'яўляецца цэнтрам экалагічнага выхавання школьнікаў; у ім сабраны калекцыі лекавых раслін Белавежскай пушчы, калекцыя камянёў.

На праваслаўных могілках населенага пункта, побач з царквой, устаноўлены помнікі землякам, якія загінулі за межамі Рэспублікі Беларусь .


V.

Жаркаўшчына. Дом - сядзіба графа Тышкевіча

У вёсцы Жаркаўшчына Дабравольскага сельскага Савета на тэрыторыіСвіслацкага лясніцтва ГПУ «ДНП «Белавежская пушча» размешчаны старадаўні маёнтак генерала і сенатара Польшчы Тадэвуша Тышкевіча. Да нашых дзён захаваліся драўляны трохпавярховы асабняк, невялікі парк і ўсталяваны ў ім мармуровы пастамент з надмагіллі былога гаспадара. Надпіс на надмагіллі зроблена на французскай мове. Вядома, што Тышкевіч быў пахаваны ў Парыжы, дзе правёў апошнія 20 гадоў жыцця. Сам будынак пабудаваны ў 1936 годзе пасля вяртання дачы сваякам Тышкевіча. Але архітэктурны стыль ўласцівы менавіта тых часах, калі падобнымі дачамі абзаводзіліся многія саноўныя асобы. Выключэнне складае толькі дах з ацынкаванага жалеза, зроблены ўжо пазней замест драніцы. Тры паверхі дома выкананы ў розных стылях, не паўтараючы, а толькі дапаўняючы адзін аднаго. Усярэдзіне асабняка можна ўбачыць шмат цікавага. Не менш прывабная і тэрыторыя, прылеглая да хаты. У рукотворным дэндрары ёсць некалькі відаў раслін, якія не ўласцівыя для пушчы (завозные): хвоя Веймутова, чырвоны дуб і інш.

У гэтым будынку любяць спыняцца замежныя паляўнічыя, якія прыязджаюць у пушчу. Хатка ў Жаркаўшчыне была любімым месцам адпачынку П.М. Машэрава. Род Тышкевічаў быў слаўны яшчэ ў часы Вялікага княства Літоўскага. Адзін з яго вядомых прадстаўнікоў, генерал і сенатар Рэчы Паспалітай , уладальнік Свіслачы, Тадэвуш Тышкевіч валодаў шырокімі надзеламі пушчы , званай Свіслацкай дачай. Самы першы будынак дома-сядзібы, натуральна, не захаваўся. Цяперашняе аднаўленне ў адбылося ў 1936 годзе нашчадкамі арыстакрата.


VI.

Ціхаволя

Назва вёскі - тапонім, утвораны зліццём двух слоў - «ціхая» і «воля». Паводле перапісу 1897 г., у вёсцы знаходзілася 77 двароў і пражывала 537 жыхароў. На 2007 г. у в Ціхаволя - 89 гаспадарак , 225 жыхароў. У населенным пункце маюцца: Ціхавольская базавая школа, сельскі клуб, крама, паштовае аддзяленне, фельчарска-акушэрскі пункт (ФАП).

У некалькіх кіламетрах ад вескі пачынае свае валоданні Белавежская пушча. На знакамітай экалагічнай сцежцы знаходзіцца камень яцвягаў, які захаваўся да нашых часоў. Унікальны помнік старажытнай культуры - рытуальны камень яцвягаў. 

Мясцовыя жыхары доўгі час хавалі яго існаванне. Па павер'і, вільгаць, якая ляжыць на ім, вылечвае ад любых хвароб.

Дарога да святога месца праходзіць у глыб Белавежскай пушчы, міма шматвяковых дубоў. Месцазнаходжанне камяня ведаюць выключна жыхары мясцовых вёсак. Іван Замулко, мясцовы жыхар, распавядае: «Гэта месца было ўшанаванае людзьмі ў старажытнасціі да нашых дзён. Сам выгляд камня ... Перад ім толькі схіляцца можна! Згодна з паданняў, тут запасіцца вада, і нашы продкі тут лячыліся». Сам камень - звычайны. Дары і ахвяраванні тут не патрэбныя. Самае галоўнае - прыйсці з чыстым сумленнем. Яго незвычайнасць - у форме і змесце. Ён нагадвае чалавечую постаць, а месца да гэтага часу захоўвае сваё рытуальнае значэнне. Старажылы мясцовых вёсак распавядаюць 2 легенды з нагоды гэтага каменя. Першая з легенд кажа пра царкву, якая стаяла на гэтым месцы і сышла пад зямлю. А другая распавядае, што на гэты камень спусцілася Божая Маці ў час вялікага патопу. Гэтая западзіна і ёсць след ад яе ступні. На месцы знаходжання камня ўжо працавалі мясцовыя навукоўцы. Праводзілі замеры, хімічнае даследаванне вадкасці ў паглыбленні. Яны ўпэўненыя, гэта месца ставіцца да дахрысціянскай эпохі. Прыкладна ў 5-6 стагоддзі славянскія плямёны яцвягаў тут праводзілі свае рытуалы. Тады яны пакланяліся язычніцкім багам. Вольга Трафімік, дырэктар Свіслацкага краязнаўчага музея кажа: «З пакалення ў пакаленне, не гледзячы на ​​тое, што потым было прынята хрысціянства, некаторыя паганскія рэліквіі і фетышы перайшлі ў хрысціянства і шануюцца да нашых дзён. Гэтым самым мы шануем памяць сваіх продкаў». Паганскім багам тут ужо не пакланяюцца, але прыходзяць у надзеі вылечыцца. У Свіслацкім раёне ўпэўнены: гэта месца пуставаць ніколі не будзе. Унікальны камень ўваходзіць у спіс славутасцяў Белавежскай пушчы. Сам камень акружаны шматвяковымі дубамі, «сынамі» аднаго з самых старажытных дубоў Белавежскайпушчы.

СХЕМА МАРШРУТА





Дадатак





Помнік воінам –інтэрнацыяналістам





Помнік загінуўшым

воінам “Асілак”





В.Якушоўка Сядзіба , дзе жыў К.Каліноўскі


В. Якушоўка Памятны камень


В.Дабраволя, сельскі дом культуры, бібліятэка







Музей “Сялянская хатка” сельскі дом культуры





Дом- сядзіба графа Тышкевіча
















в . Ціхаволя. Белавежская пушчаЭ





Э\


Экалагічная сцежка






Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны icon21 лютага – Міжнародны дзень роднай мовы
Міжнародны дзень роднай мовы. Ён быў абвешчаны unesco 6 гадоў таму. З ініцыятывай увесці такі дзень выступіў Бангладэш. 21 лютага...

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconПраграма тыдня беларускай мовы І літаратурнага чытання ў пачатковых класах Гезгалаўскай гімназіі Мэта
Мэта: павышаць матывацыю да вывучэння мовы, развіваць творчае мысленне, пазнавальны інтарэс, узбагачаць слоўнікавы запас, выхоўваць...

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconРаспрацоўка мерапрыемства, прысвечанага Дню роднай мовы
Адны з ІХ вабяць сваёй прыгажосцю І непаўторнасцю, другія – мілагучнасцю. Але ў кожнага чалавека ёсць толькі адна родная мова, якая...

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconБо гліна была зь пяском, дрэнна ляпілася Пачатковую школу скончыў у роднай вёсцы, а потым, як надзвычай адоранае дзіця, Генадзя прынялі ў Рэспубліканскую
Пачатковую школу скончыў у роднай вёсцы, а потым, як надзвычай адоранае дзіця, Генадзя прынялі ў Рэспубліканскую школу-інтэрнат па...

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconСтаніслаў Суднік нарадзіўся ў вёсцы Сейлавічы Нясвіскага раёна Менскай вобласьці 21 верасьня 1954 года. Пасьля сканчэньня сярэдняй школы ў роднай вёсцы паступіў
Сейлавічы Нясвіскага раёна Менскай вобласьці 21 верасьня 1954 года. Пасьля сканчэньня сярэдняй школы ў роднай вёсцы паступіў на вучобу...

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconКонкурс «Знаўцы роднай мовы»
Навасёл, надзея, наркотыкi, наблытаў, навiна, назапасiць, надрукаваць, надзвычайны

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconЯкому дню па рашэнню юнэска нададзены ў 2000 годзе міжнародны статус Дня роднай мовы?

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconПраект Прыгажосць роднай
Удзельнікі праекта: выхаванцы групы падоўжанага дня, бібліятэкар, вучні пачатковых класаў, бацькі

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconГ. Т. Мазура з зямлёю роднай паяднаны
Дзяржаўная ўстанова адукацыі “Навучальна-педагагічны комплекс Кемелішкаўскі яслі-сад сярэдняя школа”

Па сцяжынках роднай Свіслаччыны iconРазмалёўкі І вітражу. Работы вылучаюцца жанравай І тэматычнай разнастайнасцю, роздумам над актуальнымі праблемамі часу І мінуўшчынай роднай зямлі, патрыятызмам

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка