"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны"




Назва"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны"
старонка1/10
Дата канвертавання10.02.2013
Памер1.28 Mb.
ТыпДокументы
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Установа адукацыі

“Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны”





ЗАЦВЯРДЖАЮ

Прарэктар па вучэбнай рабоце

УА “ГДУ ім. Ф. Скарыны”,

________________ І.В. Семчанка

“____”____________ 20 г.,

Рэгістрацыйны № УД- ________/р.



ГІСТОРЫЯ БЕЛАРУСІ

Вучэбная праграма дысцыплины абавязковага кампанента

для спецыяльнасці


1- 21 03 01-01 Гісторыя айчынная і усеагульная


Факультэт гістарычны


Кафедра гісторыі Беларусі


Курс (курсы) 1 - 3


Семестр (семестры) 1 - 6


Лекцыі 178 гадз.


Экзамен – 1 - 6


Семінарскія заняткі 148 гадз.


Курсавая работа – 2, 4


Самастойная кіруемая работа студэнтаў 52 гадз.




Разам аудыторных гадзін

па дысцыпліне 378 гадз.


Форма атрымання

вышэйшай адукацыі дзённая


Разам гадзін

па дысцыпліне 822 гадз.





Составили: В.И.Сычев, В.А.Михедько, М.Н.Мурашко, В.П.Пичуков, М.И.Старовойтов.


2010


Вучэбная праграма дысцыпліны абавязковага кампанента “Гісторыя Беларусі” складзена на аснове Тыпавой вучэбнай праграмы для вышэйшых навучальных устаноў па спецыяльнасцях: 1-21 03 01 “Гісторыя (па накірунках)”; 1-21 03 01-01 “Гісторыя айчынная і усеагульная”, зацверджанай 3.4.2009 г. рэгістрацыйны №ТД- Д 076 / тып.


Разгледжана і рэкамендавана да зацвярджэння на пасяджэнні кафедры гісторыі Беларусі

___ _______ 2010г., пратакол № __

Загадчык кафедрай

Дацэнт____________ А.Р.Яшчанка


Адобрана і рэкамендавана да зацвярджэння метадычным саветам гістарычныгы факультэта

__ ________ 2010 г., пратакол №____

Старшыня

Дацэнт ___________ Аляксейчанка Г.А.


ТЛУМАЧАЛЬНАЯ ЗАПІСКА


Дысцыпліна Гісторыя Беларусі з'яўляецца нарматыўнай і адной з вядучых у навучальным плане спецыяльнасці «Гісторыя» ВНУ Рэспублікі Беларусь. Вучэбная праграма дысцыпліны Гісторыя Беларусі распрацавана ў адпаведнасці з тыпавой вучэбнай праграмы для вышэйшых навучальных устаноў па спецыяльнасцях: 1-21 03 01 “Гісторыя (па накірунках)”; 1-21 03 01-01 “Гісторыя айчынная і усеагульная”, зацверджанай 3.4.2009 г. рэгістрацыйны №ТД- Д 076 / тып.

Мэта вывучэння дысцыпліны - ў набыцці студэнтамі ведаў аб асноўных этапах, з'явах і падзеях і імёнах айчыннай гісторыі; разуменні яе месца ў сістэме сацыяльна-гуманітарных ведаў; у дакладным уяўленні імі ўзаемапранікненняў і ўзаемаўплываў народаў, што адбываліся на сумежжы цывілізацый Захаду і Усходу; у фарміраванні творчай і гарманічнай, з навукова-гуманістычным светапоглядам, сацыяльна завостранай асобы.

Для рэалізацыі вызначаных мэт прадугледжваецца вырашэнненаступных задач:

- навучыць студэнтаў знаходзіць прычынна-выніковыя сувязі гістарычных працэсаў і падзей;

- прывіць ім навыкі ў вызначэнні фактараў, якія абумовілі змест, характар і асаблівасці рэгіянальнага развіцця;

- сфарміраваць крытычны падыход да аналізу мінулага і правядзення яго сувязі з сучаснасцю;

- садзейнічаць фарміраванню ў выпускніка вышэйшай школы актыўнай грамадзянскай пазіцыі.

У выніку вывучэння дысцыпліны студэнт павінен:

ведаць:

- асноўныя тэорыі грамадскага развіцця ў адпаведнасці з фармацыйным і цывілізацыйным падыходамі да разгляду гісторыі Беларусі;

- асноўныя этапы фарміравання беларускага этнасу ў розныя гістарычныя перыяды;

- сутнасныя характарыстыкі еўрапейскага, расійскага, савецкага і сучаснага шляхоў мадэрнізацыі ў сацыяльна-эканамічнай, ідэйна-палітычнай, культурнай і духоўнай сферах;

- асноўныя дасягненні ў развіцці матэрыяльнай і духоўнай культуры, культурна-гістарычную спадчыну беларускага грамадства;

- асноўныя этапы станаўлення дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі, беларускай дзяржаўнасці і дзяржаўнага суверэнітэта Рэспублікі Беларусь;

- месца і ролю беларускіх зямель у геапалітычных працэсах у розныя гістарычныя перыяды, месца і ролю суверэннай Рэспублікі Беларусь у працэсах інтэграцыі і глабалізацыі.

умець:

- прыменяць фармацыйны і цывілізацыйны падыходы да вывучэння гісторыі пры характарыстыцы заканамернасцяў і асаблівасцяў гістарычнага развіцця беларускага соцыума;

- тлумачыць уплыў розных культурна-цывілізацыйных фактараў на сацыяльна-эканамічнае, дзяржаўна-палітычнае, этнаканфесійнае і культурнае развіццё Беларусі ў розныя гістарычныя перыяды;

- ажыццяўляць параўнальны аналіз рэформ і рэвалюцый у працэсе мадэрнізацыі беларускага грамадства, ацэньваць вынікі дзейнасці савецкай грамадска-палітычнай і сацыяльна-эканамічнай сістэмы ў БССР, вызначаць сутнасныя характарыстыкі сучаснай беларускай мадэлі сацыяльна-эканамічнага развіцця;

- ацэньваць асноўныя дасягненні матэрыяльнай і духоўнай культуры Беларусі ў кантэксце гістарычнага развіцця і выкарыстоўваць культурна-гістарычную спадчыну ў сваёй прафесійнай дзейнасці;

- аналізаваць працэс станаўлення беларускай дзяржаўнасці, афармлення і ўмацавання суверэнітэта Рэспублікі Беларусь у аспекце фарміравання прававой дзяржавы.

Структура праграмы грунтуецца на вызначэнні і адборы галоўных паняццяў, ідэй, тэндэнцый, фактаў, дат, імён і іншых элементаў гістарычных ведаў, накіравана на тое, каб раскрыць сутнасныя элементы развіцця эканамічных адносін і важнейшыя рысы ў Беларусі; дэмаграфічную характарыстыку і сацыяльную стратыфікацыю грамадства; асноўныя палітычныя падзеі і іх уплыў на дзяржаўна-прававую эвалюцыю Беларусі; канфесійнае і этнакультурнае развіццё; найкаштоўнейшыя здабыткі духоўнага жыцця народа.Змест праграмы адпавядае сучасным дасягненням гістарычнай навукі. Дысцыпліна разлічана на 822 гадзіны, з іх 378 гадзін аудыторных заняткаў (178 гадзін лекцый, 148 гадзін семінарскіх заняткаў, 52 гадзіны СКРС). У якасці формы справаздачнасці праводзяцца экзамены.


ЗМЕСТ ВУЧЭБНАГА МАТЭРЫЯЛУ


1. БЕЛАРУСКІЯ ЗЕМЛІ СА СТАРАЖЫТНАСЦІ

ДА СЯРЭДЗІНЫ XIII ст.


1.1. Уводзіны ў гісторыю Беларусі. Першабытная эпоха на тэрыторыі Беларусі (100 — 35 тыс. гг. да н. э. — VIII ст. н. э.)


Гісторыя Беларусі як навучальная дысцыпліна. Змест і структура курса. Характарыстыка вучэбнай літаратуры. Асаблівасці гістарычнага шляху беларускага народа. Тэрыторыя і прыродныя ўмовы. Эвалюцыя назваў краю і насельнікаў. Перыядызацыя гісторыі Беларусі. Гісторыя як памяць народа. Важнейшыя крыніцы па гісторыі Беларусі. Навуковыя і вучэбныя выданні крыніц. Асэнсаванне гістарычнага лёсу беларусаў. Канцэпцыі польскіх і расійскіхгісторыкаў. Зараджэнне і развіццё беларускай нацыянальнай гістарыяграфіі.Вывучэнне гісторыі Беларусі ў савецкай гістарычнай навуцы. Дасягненні замежных вучоных. Сучасны стан беларускай гістарыяграфіі і гістарычнайсвядомасці грамадства. Роля гістарычных ведаў у нацыянальна-культурнымадраджэнні народа і станаўленні суверэннай дзяржавы — Рэспублікі Беларусь.

Першапачатковае засяленне. Сляды знаходжання першых пасяленцаў, старажытныя стаянкі. Неандэртальцы і краманьёнцы. Умовы жыцця, прылады працы і зброя, асноўныя заняткі. Крэмнездабываючая справа. Мацярынская радавая абшчына як сацыяльная арганізацыя. Плямёны і археалагічныякультуры каменнага веку, меркаванні аб іх этнічнай прыналежнасці. Рэлігійныя вераванні і абрады. Першабытнае мастацтва.

Насельніцтва тэрыторыі Беларусі ў эпоху бронзы і раннім жалезнымвеку. З'яўленне індаеўрапейцаў, іх балцкая галіна на беларускіх землях. Узаемадзеянне з даіндаеўрапейскім насельніцтвам. Узнікненне і развіццё вы-творчых формаў гаспадарання. Плаўка і апрацоўка металаў. Зараджэнне гра-мадскага падзелу працы. Першапачатковы абмен. Бацькоўскі (патрыярхальны) род. Матэрыяльная і духоўная культура плямён бронзавага і жалезнагавякоў.

Рассяленне славян. Генезіс усходнеславянскіх плямён і шляхі іх расся-лення па тэрыторыі Беларусі. Узаемаадносіны з балтамі. Праблема паходжання беларусаў. Далейшае развіццё і індывідуалізацыя вытворчасці. Сельская абшчына («мір»). Паселішчы і гарадзішчы. Разлажэнне першабытна-абшчынных адносін. Узнікненне класавага грамадства. Саюзы плямён («княжанні»). Рэлігія і культура крывічоў, дрыгавічоў і радзімічаў.


1.2. Раннефеадальныя дзяржаўныя ўтварэнні на беларускіх землях(IX — першая палова XIII ст.)


Крыніцы і гістарыяграфія.

Першыя княствы-дзяржавы. Вытокі дзяржаўнасці Беларусі. Узнікненнекнястваў. Старажытнабеларускія землі і Кіеўская Русь. Дзяржаўнасць Полацкай зямлі. Узаемаадносіны Полацка з Кіевам і Ноўгарадам. Рагвалод і Рагнеда. Усталяванне дынастыі Ізяславічаў. Княствапры Брачыславе. Усяслаў Полацкі. Бітва на Нямізе. Барацьба Уладзіміра Манамаха з Усяславам. Значэнне дзейнасці Уладзіміра Манамаха. Утварэнне Тураўскага княства. Княжанне Святаполка Уладзіміравіча. Адносіны Турава з Кіевам. Паступовае ўзвышэнне Пінска. Беларускія землі ў Смаленскім, Чарнігаўскім, Кіеўскім, Уладзіміра-Валынскім княствах.

Феадальная раздробленасць. Прычыны і наступствы феадальнайраздробленасці. Княжацкія ўдзелы. Усобіцы. Драбленне Полацкай зямлі. Узвышэнне Мінска ў час праўлення князя Глеба. Барацьба полацкіх і кіеўскіх князёў. Падзел Тураўскай зямлі, князь Юрый Тураўскі. Княствы ў беларускім Пабужжы і Панямонні, воласці ў Пасожжы. Арганізацыя кіравання і дзяржаўны лад у землях-княствах. Звычаёвае і пісьмовае права. Пачаткі судаводства.

Сацыяльна-эканамічнае развіццё. Шматукладнасць эканомікі. Стансельскай гаспадаркі, асноўныя прылады апрацоўкі глебы і вытворчасці сель-скагаспадарчых прадуктаў. Узнікненне гарадоў, іх знешні выгляд, колькасць ігеаграфічнае размяшчэнне. Гарадское рамяство. Унутраны і знешні гандаль. Дагавор Смаленска, Полацка і Віцебска з Рыгай у 1229 г. Развіццё феадальных адносін на землях Беларусі. Пашырэнне зямельнайуласнасці свецкіх і царкоўных феадалаў, узмацненне іх улады на месцах. Шляхі закабалення свабодных сялян-абшчыннікаў. Формы феадальнай эксплуатацыі. Сацыяльнае расслаенне грамадства.

Барацьба з крыжацкай агрэсіяй і нашэсцем мангола-татараў. Знешнепалітычнае становішча беларускіх зямель у пачатку XIII ст. Напад нямецкіх феадалаў на Усходнюю Прыбалтыку і Полацкую зямлю. Кукенойскі князь Вячка, герцыкскі князь Усевалад, полацкі князь Уладзімір — арганізатары змагання супраць крыжакоў. Удзел палачан у разгроме шведскіх захопнікаў у бітве на Няве (1240). Роля насельніцтва беларускіх зямель у стрымліванні нямецкага прасоўвання на ўсход у XIII ст. Легендарныязвесткі аб сутыкненнях з войскамі мангола-татараў на землях Беларусі ўсярэдзіне XIII ст. Бітва каля Магільна. Роля беларускага народа ў барацьбе змангола-татарамі.

Рэлігія і культура. Перадумовы хрысціянізацыі. Першыя хрысціяне набеларускіх землях. Заснаванне Полацкай і Тураўскай епархій. Праблемы распаўсюджвання новай веры. Дваяверства. Вынікі і значэнне прыняцця хрысціянства. Вусная народная творчасць. Паданні пра Рагнеду і Усяслава Чарадзея. Узнікненне школ, бібліятэк. Пісьменнасць і навуковыя веды. Перакладная іарыгінальная літаратура. Гістарычная проза. «Троя», «Александрыя». Летапісы. Полацкая асветніца Ефрасіння. Літаратурная дзейнасць Кірылы Тураўскага. Клімент Смаляціч. Аўрамій Смаленскі. Архітэктура. Жывапіс. Прыкладное мастацтва. Вытокі беларускага этнасу.


1.3. Утварэнне і станаўленне Вялікага княства Літоўскага (другая палова XIII—XIV ст.)


Асноўныя падыходы да праблемы ўтварэння Вялікага княства Літоўскага ўгістарыяграфіі. Агляд асноўных крыніц.

Утварэнне Вялікага княства Літоўскага. Першыя звесткі пра Літву. Аб'яднаўчыя працэсы ў балта-ўсходнеславянскім рэгіёне ў пачатку XIII ст. Уплыў знешнепалітычнай сітуацыі на ўтварэнне дзяржавы ў верхнім і сярэднім Панямонні. Сацыяльна-эканамічныя перадумовы фарміравання ВКЛ. Роля Навагрудка ў заснаванні дзяржавы. Міндоўг і яго палітыка. КняжаннеВойшалка, Трайдзеня, Віценя, Гедзіміна і Альгерда. Уключэнне ў склад ВКЛ Полацкага, Віцебскага, Менскага княстваў і падняпроўскіх зямель. Супрацьстаянне з Ордэнам. Давыд Гарадзенскі. Бітва на Сініх Водах. ЗначэннеВялікага княства Літоўскага ў гісторыі беларускага народа.

Дзяржаўны лад Вялікага княства Літоўскага. Сталіцы, герб і мовадзяржаўнага справаводства. Органы дзяржаўнай улады і кіравання. Вялікікнязь. Гаспадарская рада. Узнікненне вялікага «вальнага» сойма і сфера ягокампетэнцыі. Вышэйшыя службовыя асобы: маршалак земскі, канцлер, пад-канцлер, падскарбій земскі, гетманы. Дворныя ўраднікі. Сістэма мясцовагакіраўніцтва дзяржавай: удзельныя князі, ваяводы, кашталяны, старосты ідзяржаўцы. Судовая сістэма і асаблівасці яе існавання ў XIV — XV ст.

Эканамічнае развіццё і сацыяльныя адносіны. Развіццё прадукцыйныхсіл у сельскай гаспадарцы. Феадальнае землеўладанне: дзяржаўнае, свецкае іцаркоўнае. Магнаты, шляхта, баяры, зямяне. Сялянская гаспадарка іпавіннасці сялян, іх юрыдычны стан. «Дымы» і «дворышчы». Вёскі, сёлы іволасці. Мясцовая адміністрацыя. Гарады і замкі. Склад гарадскога насельніцтва. Рамяство і гандаль. Магдэбургскае права і яго роля ў эканамічным і грамадска-палітычным жыццігарадоў.


2. БЕЛАРУСЬ У КАНЦЫ ХІV-ПЕРШАЙ ПАЛОВЕ XVII СТ.


2.1. Абвастрэнне ўнутраных супярэчнасцей у Вялікім княстве Літоўскім у канцы XIV ст.


Дынастычная барацьба ў 70-я гг. XIV ст. Кейстут, Ягайла, Андрэй Полацкі, Вітаўт. Умовы пагаднення паміж вялікім князем маскоўскім ДзмітрыемІванавічам Данскім і маці Ягайлы Ульянай Цвярской. Падрыхтоўка, заключэнне, змест і вынікі Крэўскай уніі. Агульназемскі прывілей 1387 г. і яго сутнасць. Пачатак распаўсюджвання каталіцтва ў Беларусі. Узмацненне палітычных супярэчнасцяў паміж феадаламі каталіцкага і праваслаўнага веравызнанняў. Польска-ліцвінскія канфлікты і практычнае скасаванне Крэўскай уніі. Востраўскае пагадненне.


2.2. Княжанне Вітаўта, яго ўнутраная і знешняя палітыка. Казімір IV.


Ліквідацыя буйных княстваў і ўмацаванне пазіцый цэнтральнай улады. Абласныя прывілеі і іх значэнне. Бітва на рацэ Ворскла і яе значэнне. Пашы-рэнне агрэсіі нямецкіх феадалаў на ўсход. Чарговае збліжэнне Вялікага кня-ства Літоўскага з Польскай Каронай. «Вялікая вайна». Разгром крыжакоў пад Грунвальдам. Гарадзельскі прывілей 1413 г. Рэлігійная палітыка Вітаўта. Барацьба феадальных груповак за ўладу ў 30-я гг. XV ст. і змены ўкіраўніцтве дзяржавай. Прывілеі вялікіх князёў літоўскіх праваслаўнай знаці1432 і 1434 гг. Абранне Казіміра вялікім князем. Паўстанне «чорных людзей» у Смален-ску, хваляванні ў Віцебску, Полацку, на Валыні, Жмудскай зямлі. Агульназемскі прывілей 1447 г. і яго значэнне. Пачатак юрыдычнага афарм-лення прыгоннага права. «Судзебнік» Казіміра IV 1468 г. Адносіны Вялікагакняства Літоўскага з Польшчай. Усходняя палітыка Казіміра. «Змова князёў» 1480—1481 гг. Спробы аддзялення ад Вялікага княства Літоўскага часткі беларускіх зямель.

2.3. Культура Беларусі ў XIV—XV ст.


Этнічныя працэсы на беларускіх землях, складванне адметных рыс белару-скага народа (мова, звычаі, традыцыі, характар). Этнічная самасвядомасць. Пытанне аб паходжанні назвы «Белая Русь». Асаблівасці матэрыяльнай і духоўнай культуры. Дойлідства, жывапіс, скульптура. Кніжная справа. Летапісанне. Арыгінальная і перакладная літаратура.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь установа адукацыі "Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны" Філалагічны факультэт гісторыя мовазнаўства
Рэкамендавана да выдання навукова-метадычным саветам Установы адукацыі “Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны” 26...

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" iconМіністэрства адукацыі рэспублікі беларусь установа адукацыі "Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны" Філалагічны факультэт тэсты па гісторыі мовазнаўства практычны дапаможнік для студэнтаў філалагічнага факультэта гомель 2003
Рэкамендавана да выдання навукова-метадычным саветам Установы адукацыі “Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны”26...

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" iconГомель уа "гду імя Францыска Скарыны", 2010 Мимиміністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Рэкамендаваны да выдання навукова-метадычным саветам установы адукацыі “Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны”

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" iconФранцыска Скарыны" Святлана Вяргеенка "
Рэдактар: В. С. Новак, д-р філал навук, заг кафедры беларускай культуры І фалькларыстыкі уа «Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя...

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" icon«Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны» зацвярджаю
В. М. Лебедзева – старшы выкладчык кафедры беларускай культуры І фалькларыстыкі уа “гду імя Ф. Скарыны”

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" icon«Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны» зацвярджаю прарэктар па вучэбнай рабоце
А. А. Кастрыца – дацэнт кафедры беларускай культуры І фалькларыстыкі уа “гду імя Ф. Скарыны”

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" iconГомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" icon«Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны» зацвярджаю

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" icon«Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны» зацвярджаю

\"Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны\" icon«Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Францыска Скарыны» зацвярджаю

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка