Варганская гора — историческое место в Докшицком районе




НазваВарганская гора — историческое место в Докшицком районе
Дата канвертавання01.11.2012
Памер35.72 Kb.
ТыпДокументы
23.10.2012 Варганская гора — историческое место в Докшицком районе


Вельмі часта пры паездках па Беларусі можна ўбачыць з трасы пагоркі правільнай формы. Не пагорачак, а сапраўдную гару бачна ўжо на выездзе з аграгарадка Порплішча Докшыцкага раёна. Яна ўзнікае на гарызонце з левага боку і суправаджае нас да самай мяжы з Глыбоцкім раёнам. Нават знешні выгляд прываблівае, кожнаму зразумела, што тут не абышлося без нейкіх таямніц і легенд. Спыняешся, напрыклад, у тых жа Варганах, і табе з радасцю выдаюць гісторыю пра тое , што некалі была вялікая бітва са шведамі ( французамі, туркамі). Было шмат забітых. Іх пахавалі. На месца пахавання салдаты шапкамі нанасілі з ваколіц зямлю. З той пары і ўзвышаецца Варганская гара.

Пачнём з паходжання. Навука звязвае фарміраванне сучаснага рэльефу Докшыцкага раёна і ўсёй Поўначы Беларусі з апошнім, Валдайскім, зледзяненнем, якое дасягнула найбольшай магутнасці 92-85 тысяч год таму назад. Затым ледавік паступова стаў таяць. Канчаткова знік каля 13 тысяч год таму. Пасля сябе ён пакінуў глыбокія ўпадзіны і ўзгоркі, што захаваліся да сучаснасці. Упадзіны паступова запоўнілі талыя воды і воды падземных крыніц. Маляўнічыя азёры — Нарач, Сэрвач — плады яго дзейнасці, Узвышшы — Сянцянская града, Варганская гара — таксама зрабіў ледавік.

Назва гары і ўзнікшага пазней на ёй і ля яе паселішча мае балцкія карані. Яе значэнне звязана з чарадзействам, варажбой, гаданнем.

Не заўсёды гэта была “Варганская гара”. У 19-м — пачатку 20 стагоддзя панавала назва “Гара Варганіца”. Іменна так яе называе мастак Драздовіч.

Варганіцы прысвечаны дзве яго гравюры, дзе гара паказана з розных пунктаў.

Гістарычная навука адносіць гарадзішчы — умацаваныя паселішчы – да ранняга жалезнага веку. Ён пачаўся на нашай тэрыторыі прыкладна за пяцьсот гадоў да нараджэння Хрыста. Людзі паступова сталі асвойваць выраб новага матэрыялу для прылад працы — жалеза. У мясцовага насельніцтва не было магчымасці карыстацца меднымі або бронзавымі прыладамі працы. Бліжэйшая медзь — у Карпатах або на Каўказе, волава – на Брытанскіх астравах. Калі што трапляла выпадкова, то гэты металічны прадмет вельмі шанаваўся і перадаваўся з пакалення ў пакаленне.

А сыравіна для вытворчасці жалеза — балотная руда — сустракаецца даволі часта. Кожны, хто восенню хадзіў па журавіны або касіў на балоце сена, заўважаў карычневыя разводы на вадзе, своеасаблівую плёнку. Старыя людзі называлі такія месцы ржаўкамі. Гэта адзін з паказчыкаў наяўнасці балотнай руды. Яе даставалі, высушвалі. Атрымліваўся парашок бурага колеру. Не кожны мог гэта рабіць. У любой мясцовасці былі свае “рудазнаўцы”. З палівам таксама праблем не было. Раней клімат быў крыху цяплейшы, хапала лісцёвых дрэў, з якіх можна было падрыхтаваць асобым спосабам драўляны вугаль, што мог даць дастатковую для спякання руды тэмпературу. Трэба падкрэсліць слова “спяканне”, бо каб атрымаць метал у вадкім выглядзе, тэмпературы ў прымітыўнай домніцы не хапала. Атрыманы “блін” даставалі, разабраўшы печку, разбівалі на некалькі частак для зручнасці апрацоўкі, зноў награвалі і кавалі каменнымі малаткамі. Атрымлівалася нешта падобнае на серп, нож або наканечнік кап’я. Паверхня атрыманай прылады была вельмі грубай, але гэта было жалеза!

Вось такім гарадзішчам жалезнага веку і з’яўляецца Варганская гара. На схілах добра прасочваюцца рэшткі абарончых валоў, ды і самі схілы вельмі крутыя. Даследваць Варганскую гару ў якасці помніка даўніны пачалі яшчэ ў канцы 19 стагоддзя. Першым гэта зрабіў расійскі археолаг Фёдар Васільевіч Пакроўскі, складальнік археалагічных карт Гродзенскай, Віленскай і Ковенскай губерняў, адзін з ініцыятараў і арганізатараў прайшоўшага ў 1893 годзе ў Вільні дзевятага археалагічнага з’езда.

Надавалі ўвагу Варганам і беларускія археолагі ў пасляваенны час. Тры разы — у 1949, 1965, 1972 гадах — наведваўся Аляксей Рыгоравіч Мітрафанаў, даследчык археалагічных культур жалезнага веку, асабліва культуры штрыхаванай керамікі і днепра-дзвінскай культуры. Суцэльных раскопак ён не праводзіў, а разведвальныя шурфы далі штрыхаваную кераміку і рэшткі ляпнога гладкасценнага посуду. Знаходкі адносяцца да 3-4 стагоддзяў нашай эры. У1997 годзе на гарадзішчы працаваў Э.М. Зайкоўскі, даследчык культавых месцаў Беларусі.

Сапраўдныя раскопкі праводзіў толькі Георгій Васільевіч Штыхаў. Ён даследаваў селішча і два курганы. Раскопкі праходзілі ў 1965 годзе. Яны выявілі сляды наземнага жылля з печкай-каменкай, жалезныя сярпы, жалезныя нажы, гліняныя формы для ліцця з медзі або бронзы, прасліцы, фрагменты глінянага посуду. Вучоны датаваў гэтыя знаходкі шостым стагоддзем. Так што Варганы маюць сталае насельніцтва не менш, чым на працягу тысячы чатырохсот год, а на ўмацаванай гары абараняліся ўжо праз трыста гадоў пасля нараджэння Хрыста. На жалезных прыладах бачны сляды грубай коўкі, яны шурпатыя, у ямачках ад удараў каменным малатком. Домніцу Штыхаў не знайшоў, але ж і раскоп у яго быў не вельмі вялікі, а тэрыторыя селішча даволі значная.

Зараз гара перажывае не самыя лепшыя часы. Нашы продкі наладжвалі на ёй Купалле, у пэўныя веснавыя і восеньскія дні палілі кастры, вадзілі карагоды, маліліся і шапталі заклінанні ля таямнічага каменя. Але ж яны не выкідвалі туды смецце, не білі там бутэлек. Зараз гэта — самая звычайная з’ява.

Групы вучняў са школ раёна там бываюць даволі рэдка. Але гэта месца настолькі прыкметнае і знакамітае, што рана ці позна туды пажадаюць узняцца турысты, і не толькі беларускія. Я ўяўляю рэакцыю японца, чэха або швейцарца. Гэта гістарычная каштоўнасць, і нам яе шанаваць і аб ёй клапаціцца.

Аўтар выказвае глыбокую ўдзячнасць фотамастаку Сяргею Аляксандравічу Васько, Ларысе Вацлаваўне Ждановіч, Канстанціну Шыталю за дазвол карыстацца іх фотаматэрыяламі.

Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconВ докшицком районе идёт охота на волков
Рэспублікі Беларусь абавязваюць паляўніцтвакарыстальнікаў сачыць за колькасцю непажаданых відаў жывёл у паляўнічых угоддзях І весці...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconПоложение о памятнике природы Челябинской области гора Воровская I. Общие положения
Воровская (далее именуется – памятник природы гора Воровская), устанавливает режим особой охраны памятника природы гора Воровская,...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconДоклад об итогах работы
Новосибирска в области партнерства науки и образования. Школа занимает: 1 место по рейтингу участия и результативности в мероприятиях...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconКамень-бык нашёл грибник в Докшицком районе
Фото шмат помнікаў ледавіковага перыяду засталося на нашых землях. Якіх толькі формаў І памераў не сустрэнеш валуноў у Тумілавіцкім...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconВ докшицком районе коров доят четыре раза в день
Улічваючы тое, што пайшлі ацёлы ў групе Юлі Чаркасавай (да нядаўняга часу каровы ў запуску стрымлівалі рост надояў), ёсць упэўненасць,...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconУголовное дело о погибших оленях в Докшицком районе не заведено
Віцебску. Нядаўна быў вынесены вердыкт – у аленяў перасталі дзейнічаць ныркі. Па меркаванні вучоных, у кармушкі жывёл трапіў хларыд...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconВ докшицком районе строится новый жилой микрорайон
Ля развілкі дарог на Гліннае І таргуны прыцягвае ўвагу вялікая колькасць землярыйнай І іншай тэхнікі (на здымку). Бачна, што тут...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconВ докшицком районе ветераны вернулись из сказочной встречи с тортом «Сказка»
У мінулы панядзелак краіна ўшаноўвала людзей, якія з’яўляюцца яе самым вялікім багаццем. Сённяшнія пажылыя ў свой час зрабілі вельмі...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconСвадьба в замке сихров свадебный пакет «экономный» 1350 евро
Замок Сихров идеальное место для свадебной церемонии. Красивое историческое место в романтическом окружении парка. Свадьба в замке...

Варганская гора — историческое место в Докшицком районе iconЕжеквартальныйотче т
Место нахождения эмитента: 674608 Россия, Забайкальский край, Борзинский район, пгт. Шерловая Гора

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка