Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні




НазваІнстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні
старонка1/4
Дата канвертавання01.11.2012
Памер474.89 Kb.
ТыпДокументы
  1   2   3   4
УВОДЗIНЫ.


Інстытут сямейна - прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні ўрачыстасці шлюбу і г. д.

У эпоху Рэнесансу шлюбныя адносіны пачынаюць рэгулявацца прававымі нормамі, адмысловая ўвага надавалася маёмасным адносінам. У наш час існуе цесная ўзаемасувязь сучаснай прававой сістэмай і сістэмай права сярэднявечча, бо некаторыя рэлігійныя і прававыя звычаі існуюць і дагэтуль. Шматлікія нормы сямейных адносін хоць і не захаваліся ў першапачатковым выглядзе, але яны і ў цяперашні час адлюстроўваюць у асноўным сваю ранейшую сутнасць.

Актуальнасць праблемы шлюбна-сямейных адносін захаваліся і па гэтай дзень, бо шлюбнай - сямейны інстытут з'яўляецца асноўнай складовай часткай адносін паміж людзьмі, наяўных як у прававы, так і ў індывідуальнай форме.

У цяперашні час шлюбна-сямейныя адносіны вылучаныя ў самастойную галіну права, да гэтага часу гэтыя адносіны былі структурнай часткай першапачаткова ў Статутах Вялікага княства Літоўскага, а далей і ў грамадзянскім праве Рэспублікі Беларусь.

Кодэкс аб шлюбе і сям'і рэгулюе найболей важныя праблемы грамадзян і грамадствы ў цэлым, такія, як маёмасныя адносіны, абавязкі і правы мужоў, іх адказнасць, што ў прынцыпе амаль у поўным аб'ёме і было адлюстраванае ў сярэднявечным заканадаўстве ў сферы шлюбных і сямейных адносін.

Мэта курсавой працы заключаецца у атрыманнi паняцця аб фармiраваннi шлюбна-сямейнага права i заканадауства XVI ст. i характарыстыка прававой сiстэмы Вялiкага Княства Лiтоускага.

Задачы:

Развiццё у Беларусi у XVI ст. новых поглядау i канцэпцый прававога рэгулявання сямейных дачыненняу, якiя мелi i стваралi тэарэтычныя асновы развiцця iнстытуцый сямейнага права у Беларусi.

Адлюстраванне такiм асноуным элементам, як iнстытуцыя сям’i перыяда бурнага развiцця эканомiкi i культуры, а таксама iндывiдуалiзацii сямейных правадачыненняу.

Уплыу рэнесансавага гуманiзму, натуральна-прававой дактрыны i канцэпцыi рымскага права на палiтычна-прававыя iнстытуцыi грамадства Вялiкага Княства Лiтоускага.

Аналiзаванне уплыва прававых сiстэм на ровень духоунага жыцця грамадства, развiццё грамадскай думкi, палiтычных уяуленняу пра шляхi будаунiцтва гаспадарства i месца асобы у iм.

Асноуныя крынiцы права.

Субсiдыярныя, дактрынальныяi заканадаучыя крынiцы права Беларусi у XVI ст.

Роля царкоунай юрысдыкцыi.


1. РОЛЯ IНСТЫТУТАУ ШЛЮБУ I СЯМ’I, СIСТЭМА ПРАВА БЕЛАРУСКАГА ГРАМАДСТВА.


1.1. Умовы развiцця сям’i у беларускiм грамадстве

Агульнае уяуленне пра беларускую сям'ю XVI ст. шчыльна звяза­на са станавым характарам сярэднявечнага грамадства. Сялянская, мяшчанская i шляхоцкая сем'i пры наяунасцi агульных рысау мелi пэуную спецыфiку, абумоуленую не толькi рознымi сацыяльна-эканамiчнымi умовамi, але i маральна-этычнымi прычынамi.

Якасныя зрухi у эканамiчным, палiтычным, сацыяльна-культурным жыццi грамадства XVI ст. прывялi да зменау у статусе станау i, натуральна, сем'яу, з якiх яны складалiся.

Развiццё унутранага i знешняга рынку сталася фонам, на якiм адбывалiся гэтыя змены. У азначаны перыяд зямля як асноуны сродак вытворчасцi становiцца абарачальнай на унутраным рынку, пашыраецца замежны гандаль, заснаваны на сельскагаспадарчай прадукцыi.

У такой сiтуацыi не толькi для феадалау, але i для сялянау вялiкае значэнне набылi сувязi з рынкам. Пад уздзеяннем названых фактарау адбываецца стратыфiкацыя сялянства.

Змены у сацыяльна-эканамiчным жыццi найбольш адчувальна адбiлiся на сялянскай сям'i. У тыя часы iснавалi два яе тыпы: простая (малая) i складаная (з некалькiх пакаленняу). 3 другой паловы XVI ст. павялiчваецца колькасць простых сем'яу, бо валочная рэформа, згодна з якой адбывалася стварэнне фальваркау, паскорыла iндывiдуалiзацыю сялянскай сям'i.

3 сялянскай сям'i выцясняюцца супольныя уладальнiкi, якiя асаджвалiся на зямельныя надзелы. Вылучаная сям'я была iндывiдуальнай, заснаванай на простай роднасцi — муж, жонка i нежанатыя дзецi. У сувязi з гэтым у Беларусi пры канцы XVI ст. пераважным тыпам сям'i становiцца малая (iндывiдуальная). Але гэтыя працэсы не былi адназначныя: на усходзе Беларусi яны працякалi павольней i скончылiся у першай палове XVII ст.

Такiм чынам, увядзенне валочнага, фальваркавага землекарыстання прывяло да росту колькасцi малых сем'яу. Адначасова адзначаецца павелiчэнне насельнiцтва дзяржавы, што таксама пауплывала на рост колькасцi сем'яу i змяньшэнне памерау надзелау. Апошняе ёсць прос­тым вынiкам распаду складанай сям'i.

Працэс запрыгоньвання сялянства пауплывау на шлюбна-сямейны iнстытут. Гэта выявiлася у абавязковым дазволе на шлюб з боку феадала, якi нярэдка жанiу i скасоувау шлюб падуладных яму людзей. Асобы, якiя жанiлiся, абкладвалiся падаткам, прычым удовы у большым памеры, чым дзяучаты.

У сувязi з прынцыпам — стан жонкi адпавядае стану мужа — свабодная жанчына магла стаць у вынiку замужжа несвабоднай, а да шляхцянкi ужывалiся санкцыi матэрыяльнага характару. Стратыфiкацыя сялянства у пэунай меры абмяжоувала уступленне у шлюб i выбар сужэнца памiж асобнымi пластамi сялян — уладальнiкамi поунага надзелу зямлi, палавiннага, беднякамi, але шлюбы мiж iмi былi магчымыя.

Сям'я феадала адрознiвалася ад сялянскай i мяшчанскай iншым статусам сямейшкау. Феадал меу неабмежаваную уладу над прыгоннымi. Тым часам правы жонкi i дзяцей феадала былi у большай ступенi юрыдычна абароненыя, стражэй выконвалiся шлюбныя царкоуныя абрады i шлюбныя нормы кананiчнага права, што гарантавалi захаванасць шляхоцкага статусу для нашчадкау.

Мяшчанская сям'я у XVI ст. мела шмат агульнага з сялянскай. Адначасова гарадская сям'я адрознiвалася ад сялянскай перад усiм тым, што яна узнiкла i iснавала на прафесiйнай аснове.

У гэты перыяд iснавалi шматлiкiя абмежаваннi для уступлення у шлюб, перш за усе матэрыяльнага плана. Дзейнасць жанчыны у эпоху Сярэднявечча абмяжоувалася у асноуным хатняй гаспадаркай: прадзенне, адбельванне, выпечка хлеба, прыгатаванне пiва i г.д. Прычым абавязкi жанчыны былi аднолькавыя у сялянскай, так i у мяшчанскай сям'i. У хатняй гаспадарцы маглi заняты не толькi сямейнiкi, але i чужыя: удовы, дзяучаты-сiроты, якiя, жывучы у сем'ях блiзкiх, займалiся хатнiмi справамi. Пры гэтым у вёсцы у жанчыны было болей магчымасцяу знайсцi занятак, чым у горадзе.

Жанчына у мяшчанскай сям'i, таксама як i у сялянскай, пад час войнау (якiя былi тады даволi частыя), акрамя вядзення хатняй гаспадаркi, магла выконваць усе асноуныя прафесiйныя абавязкi, звязаныя з вытворчай дзейнасцю. Жанчыны таксама маглi працаваць ва уласных або чужых рамеснiцкiх установах як самастойныя прадпрымальнiцы або як найманыя работнiцы, пра што сведчыць наяунасць жаночых цэхавых рамёствау у тэкстыльнай вытворчасцi. Жаночая праца выкарыстоувалася у цэхавых рамёствах кушняроу, пекарау, вышывальнiц гербау i г.д.

Неабходна адзначыць, што абмежаванне правадзеяздольнасцi жанчын, як правiла, датычыла толькi палiтычнай дзейнасцi, дзяржаунага права i тлумачылася як немагчымасць займаць дзяржауныя пасады. Наконт маёмасных i асабiстых правоу Статуты не змяшчаюць абмежаванняу.

Такiм чынам, XVI ст. стала для Беларусi перыядам бурнага развiцця эканомiкi i культуры, галоуных сацыяльна-палiтычных iнстытутау. Iнстытуты сям'i адлюстравала гэта у поунай меры, адбылася выразная iндывiдуалiзацыя сямейных правадачыненняу. У праве адбiлася жаданне кожнага сямейнiка мець свой статус, ахоуваць свае маёмасныя i асабiстыя правы. Права пачало актыуна рэгуляваць адносiны памiж сямейнiкамi, найперш маёмасныя, што вызначалiся новымi сацыяльна-эканамiчнымi працэсамi. Неабходна улiчваць такую асаблiвасць iнстытутау шлюбу i сям'i, як дамiнаванне звычаяу, традыцый, старадауных абрадау, перавагу элемента архаiчнасцi у аспекце светапогляду. Гэтая акалiчнасць разглядае змены у прававым рэгуляваннi сямейна-маёмасных i асабiстых шлюбна-сямейных стасункау як унутрана заканамерныя, неабходныя для працэсу развiцця iнстытутау сям'i у структуры тагачаснага грамадства, якiя вызначылiся пад уплывам новых элементау у культуры i сацыяльна-эканамiчным развiццi.

1.2. Прававая сiстэма у Вялiкiм Княстве Лiтоускiм

Працэс развiцця права у Вялiкiм Княстве быу падобны да агульнаеурапейскага i грунтавауся на агульнасцi фiласофска-палiтычнай думкi i адзiным метадзе адукацыi юрыстау праз сiстэму эурапейскiх унiверciтэтау. Мяркуецца, што у XV — пачатку XVI ст. у прававой ciстэме Вялiкага княства Лiтоускага пераважала канцэпцыя школы каментатарау. Яна найбольш моцна пауплывала на развiццё прыватнага права, але не выклiкае сумневу i яе важная роля у развiццi публiчнага права.

Уплыу школы каментатарау у Вялiкiм Княстве назiрауся у прывiлеях канца XV — пачатку XVI ст. Яны больш сiстэматызаваныя, у iх замацаваны асноуныя прынцыпы права. У сваей практычнай дзейнасцi суддзi спасылалiся на дактрыну права, мясцовае звычаёвае пра­ва, замежныя сiстэмы права, якiя, паводле iх меркавання, адпавядалi натуральным правам чалавека i дасягненню справядлiвасцi.

Упершыню неабходнасць кадыфiкацыi атрымала прававое афармленне у Валынскiм прывiлеi вялiкага князя Аляксандра 1501 г., дзе было абвешчана, што мясцовы закон (прывiлеi Валынскай зямлi) дзейнiчае толькi да часу прыняцця агульнадзяржаунага закону — Статута.

Працэс кадыфiкацыi знаходзiуся пад пiльным наглядам грамадскасцi, таму у 1514 г. сойм звярнууся да манарха з просьбай паскорыць заканадаучую працу. Але першы праект агульнадзяржаунай кадыфiкацыi быу разгледжаны соймам толькi у 1522 г., канчатковы ж праект Статута прыняты на Вiленскiм сойме 1528—1529 гг.

Прававая навука у сярэдзiне XVI ст. прапанавала новую ciстэму права — пандэктную. Пандэктная ciстэма змянiла iнстытутную. Новая, пандэктная, ciстэма прапанавала падзел права на агульную (агульныя нормы, прынцыпы, дэфiнiцыi агульных катэгорый права) i асобную (асобны iнстытут, групы нормау па суб'екце або аб'екце рэгулявання) часткi. Яна спрыяла працэсу развiцця заканадауства i выкарыстоувалася пры кадыфiкацыi права i распрацоуцы Статутау 1529, 1566, 1588 гг.

Кадыфiкацыя права адбывалася у Вялiкiм княстве Лiтоускiм на працягу XVI ст., у вынiку чаго стварылася заканадаучая аснова добра развiтой для свайго часу прававой ciстэмы. Як адзначалася, навуковую распрацоуку асноуных прынцыпау кадыфiкацыi здзейснiлi такiя школы права, як каментатары i гуманiсты. Кадыфiкацыя як прававая з'ява адлюстравала асноуныя рысы Рэнесансу.

Асаблiвасцю прававога развiцця у XVI ст. была распрацоука публiчнага права. Дзяржава разумелася як абсалютна суверэнная, а манарх — як ахоунiк яе суверэнiтэту. Iдэя прадстаунiчай улады народа-шляхты была замацаваная у наданнi вальнаму сойму шырокiх паунамоцтвау за кошт абмежавання улады манарха. Заканадаучая улада пераходзiла да найвышэйшага прадстаунiчага орга­на — сойма, найвышэйшая судовая улада — да сойма i найвышэйшага суда (Галоунага трыбунала). Iдэя прыярытэту закону пауплывала на наданне народу-шляхце права на супрацiу манарху, калi манарх парушау яе законныя iнтарэсы або iнтарэсы дзяржавы. Гэтае права упершыню было замацаванае у Генрыкавых артыкулах. Заканадауства Вялiкага Княства адлюстравала iдэю законнасцi як асноватворную для дзяржаунай улады i жыцця грамадства. Парушэнне закону разглядалася як процiдзяржаунае дзеянне, а iдэя прававой дзяржа­вы упершыню набыла рэальныя рысы у заканадаустве.

Характэрнай асаблiвасцю прававой ciстэмы Вялiкага Княства было тое, што у адрозненне ад заходнееурапейскага права ciстэматызавалiся усе яго iнстытуты (галiны). У аснову яе былi пакладзены новыя iдэi i прынцыпы: захаванне суверэнiтэту дзяржавы, адзiнага закону для усей дзяржавы i уciх паунапрауных людзей, прыярытэт пiсанага права [Статут 1529, р.I, арт. 1, 3, 9, 17, 25; р. III, артю 64; р. VII, арт. 25; Статут 1566, р. III, арт. 13; Статут 1588, р. III арт. 1, 4, 12, р. IV, арт. 82].

Статуты былi напiсаны старабеларускай мовай, нацыянальнай мовай дзяржаунага заканадауства, што адпавядала новым iдэям Рэнесансу у разуменнi нацыянальнай свядомасцi як асновы умацавання дзяржаунага суверэнiтэту.


1.3. Асноуныя i субсiдарныя крынiцы шлюбна-сямейнага права.

Асноуныя крынiцы.

Найдаунейшай крынiцай права лiчыцца звычай, якi доугi час быу асновай права, вызначау спосабы яго выкарыстання i развiцця. Юрыдычны звычай — адна з пачатковых формау права, агульнапрынятае судом правiла рэгулявання дачыненняу памiж людзьмi, якое трымаецца на даунiнi ужывання i супадзеннi рэлiгiйных i юрыдычных поглядау грамадства.

Пераходная эпоха ад звычаёвага права да агульнадзяржаунага кадыфiкаванага закону (XIV — першая чвэрць XVI ст.) суправаджалася iстотнымi зменамi у праве, яго сутнасцi, прынцыпах, змесце, рэзкiм падыходам ад сярэднявечнага стэрэатыпу формы права, якi не адводзiу закону важнай ролi. Публiчны закон Сярэднявечча быу больш развiтым таму, што тагачаснае грамадства часцей трымалася звычаю. У XV—XVI стст. роля звычаю як крынiцы права абмяжоуваецца спачатку у галiне публiчнага права, а з канца XVI ст. i у галiне прыват­нага права. У XVI ст. кадыфiкацыя права афiцыйна зацвердзiла другасную ролю звычаю i першынства закону.

Дактрына права – гэта навуковая канцэпцыя разумення права, яго зместу i ролi дзеля справядлiвага рэгулявання сацыяльных дачыненняу, iнакш навука, праца, якой грунтавалася на прынцыпах рымскай сiстэмы, зрабiла значны уплыу на заканадауства Вялiкага Княства, перадусiм на палажэннi трох Статутау. Неабходна адзначыць, што рымская сiстэма праз навуку права i простую рэцэпцыю яе нормау была пакладзеная у аснову пачатковага развiцця кананiчнага (царкоунага) i магдэбургскага права. Дактрына права наупрост пауплывала на распрацоуку нормау права i iх ужыванне, на падставе чаго яе можна лiчыць найважнейшай крынiцай права XV—XVI стст.

У XIV—XV стст. феадальнае права Беларусi было увасобленае у прывiлеях, якiя у XVI ст. пераважна замененыя Статутамi 1529, 1566, гг. 3 гэтага часу закон стау адыгрываць найважнейшую ролю. Агульназемскiя прывiлеi нават не былi падзеленыя на артыкулы. У агульназемскiх прывiлеях у меншай ступенi, чым у мясцовых, адлюстравауся працэс фармавання нормау цывiльнага i шлюбна-сямейнага права. Найбольш развiтымi у прыватным праве прывiлейнага перыяду былi асновы iнстытута спадкаемства. Працэс прымання прывiлеяу у XV ст. ёсць неабходным i натуральным этапам пераходу ад звычаёвага права i прававых традыцый да пiсанага закону з яго якасна iншай ciстэмай падзелу прававога матэрыялу. Першыя спробы пэуных ciстэматызаваных абагульненняу права назiраюцца у агульназемскiм Прывiлеi 1447 г. i Судзебнiку (Лiсце) Казiмiра 1468 г.

Актыуны кадыфiкацыйны працэс выявiуся у Статутах 1529, 1566, 1588 гг. Статуты уяулялi сабой "зборы" законау, санкцыянаваныя найвышэйшай уладай для агульнадзяржаунага ужывання.

Тагачасная сiстэма права - Статуты змяшчалi нормы розных галiнау (дзяржаунага, цывiльнага, шлюбна-сямейнага, адмiнiстрацыйнага, экалагiчнага, працэсуальнага права i т.д.). Распрацоука кадыфiкацаванага заканадауства акрэслiла якасную мяжу памiж сярэднявечным партыкулярным правам i ciстэматызаваным i унiфiкаваным заканадауствам Новага часу. Закончаную працу кадыфiкацыi у XVI ст. уяуляу трэцi Статут. Але ровень тэарэтычнай апрацоукi i юрыдычнай тэхнiкi дазволiу вылучыць ужо у Статуце 1529 г. нормы прыватнага права, у тым лiку шлюбна-сямейнага, у асобныя раздзелы, групы нормау, што адлюстравала пачаткi развiцця галiновай структуры на падставе сфармаваных iнстытутау. Гэта можна расцэньваць як уплыу новай, пандэктнай, сiстэмы школы гуманiстау.

Да паступовага развiцця заканадауства Статутау спрычынiлiся працэс праватворчага досведу, развiццё навукi права, палiтычныя i сацыяльна-эканамiчныя змены у грамадстве. Акрамя гэтых аб'ектыуных фактарау, што абумовiлi дынамiзм i высокi ровень працэсу праватворчасцi.

Статуты 1529,1566,1588 гг. былi асноунай крынiцай права у Вялiкiм Княстве Лiтоускiм на працягу XVI — пачатку XIX ст. Статуты адлюстравалi канцэпцыю прыярытэту закону як крынiцы права i стварылi аснову феадальнага права Вялiкага Княства. Але Статуты як асноуны закон дзяржавы не касавалi ужывання субciдыярных сiстэмау права (рымскага, кананiчнага, магдэбургскага) дзеля удасканалення прававой ciстэмы. У прыватнасцi, рэгуляванне правадачыненняу у галiне цывiльна-сямейнага i шлюбнага права у значнай ступенi адбывалася з дапамогай гэтых крынiцау.

Субсiдыярныя крынiцы.

У XVI ст. з узнiкненнем у Вялiкiм Княстве Лiтоускiм развiтога заканадауства — Статутау 1529, 1566, 1588 гг. — ужыванне замежнага права звузiлася, але тэарэтычна i практычна захоувалася магчымасць звяртацца да тых сiстэм, якiя дапаунялi дзяржауную i запаунялi прагалы у ей. Гэтыя ciстэмы права называлiся субсiдыярнымi i шырока выкарыстоувалiся на практыцы. Iснавау i iншы метад удасканалення права — шляхам рэцэпцыi нормау з iншых сiстэм i крынiцау пры выпрацоуцы сваiх уласных законау.

Рымская юрыспрудэнцыя найбольш iстотна пауплывала на iнстытут цывiльнага i шлюбна-сямейнага права. Рымскае права значнае месца адводзiць цывiльна-сямейным прававым дачыненням, перадуciм праву на уласнасць, спадчыну, апеку, на спозыскi i абавязкаваму праву. Iнстытутам шлюбу i асабiстым сямейным дачыненням рымскае заканадауства аддае значна меньш увагi, хоць асноуныя моманты, што вызначаюць паняцце шлюбу i умовы яго сапрауднасцi, знайшлi у iм поунае развiццё. Менавiта гэтыя нормы, пазней запазычаныя царкоуным i свецкiм правам, увайшлi ва усе кананiчныя i многiя свецкiя зборнiкi права

Магдэбургскае права. Адной з крынiц цывiльнага i шлюбна-сямейнага права Беларусi было нямецкае гарадское права, вядомае пераважна як магдэбургскае. Важнае значэнне мела i нямецкае земскае i леннае права. Асобныя прававыя ciстэмы еурапейcкiх гарадоу, вызваленых ад улады феадальнай адмiнiстрацыi, спачатку фармавалiся на падставе пастановау гарадской рады, якiя запiсвалiся у гарадскiя кнiгi i разглядалiся як прэцэдэнт. Так паступова склалася афiцыйнае гарадское заканадауcтва, што развiвалася на аснове рымскага права або амаль незалежна ад яго на нямецкiм звычаёвым праве. Магдэбургскае права было афiцыйным гарантам незалежнасцi горада ад феадальнай iерархii. У Вялiкiм Княстве першыя прывiлеi на магдэбургскае права атрымалi у XIV ст., пазней асаблiвы статус такiх гарадоу быу зацверджаны у Статутах 1529, 1566, 1588 гг. Увогуле iснавала некалькi формау ужывання магдэбургскага права. У адных гарадах статут места распрацоувалi самастойна, грунтуючыся на прынцыпе самакiравання, узятым з магдэбургскага права. У другiм выпадку статут выпрацоувалi самастойна на аснове свайго звычаёвага гарадскога права, але пры прагалах у гэтым законе карысталiся крынiцамi нямецкага права. Iншым разам крынiцы магдэбургкага права ужывалi як свой уласны статут. Зварот да iншаземных cicтэм права быу звычайнай тагачаснай прававой традыцыяй i грунтавауся як на патрэбе у рэгуляваннi новых правадачыненняу, так i на агульнасцi юрыдычнай навукi i адукацыi, таму выкарыстанне "Вайхбiльда Магдэбурга" або "Люстра саксау" у гарадах Княства было звычайнай з'явай. Магдэбургскае права пэуным чынам пауплывала на фармаванне прававой сiстэмы нашай краiны. Яно выкарыстоувалася у судах як дапаможная крынiца, у некаторых гарадах — як адзiная асноуная крынiца, а магчыма, у працэсе кадыфiкацыi былi пазычаныя асобныя нормы.

Кананiчнае права. Для феадальнага шлюбна-сямейнага права натуральным было дамiнаванне рэлiгiйнай iдэалогii з прычыны асаблiвага становiшча царквы у феадальным грамадстве. Сувязь права з рэлiгiяй зацвердзiлася у ciстэме кананiчнага права, якое рэгулявала кола грамадскiх дачыненняу, звязаных з мараллю i хрысцiянскiм вучэннем: сямейныя дачыненнi, шлюб, стасункi памiж дзецьмi i бацькамi, тэстаменты, злачынствы супраць царквы i рэлiгii. Афiцыйна у IV ст. пачала утварацца ciстэма нормау, якая усебакова рэгулявала жыццё царквы як супольнасцi вершкау, а таксама стасункi памiж царквой i дзяржавай. Хрысцiянская царква на працягу стагоддзяу атрымала ад найвышэйшай свецкай улады пэуную юрысдыкцыю. У шырокiм сэнсе царкоуная юрысдыкцыя уяуляе сабой заканадаучую, выканаучую i судо­вую кампетэнцыю царквы. У вузкiм сэнсе — гэта права царкоунага суда па вызначанай катэгорыi справау. Здауна на землях сучаснай Беларусi хрысцiянства iснавала у двух абрадах: заходнiм i усходнiм — каталiцкае i праваслаунае веравызнаннi. У сувязi з гэтым неабходна разгледзець крынiцы права, якiмi карысталася i праваслауная i каталiцкая царква. 3 крынiцау царкоунай юрысдыкцыi на землях Беларусi першымi, верагодна, былi Статуты Уладзiмiра i Яраслава. Старажытнае царкоунае права, якое знайшло адлюстраванне у гэтых актах, уяуляла сабой вынiк пэунага сiнтэзу мясцовага дахрысцiянскага i царкоунага вiзантыйскага права, бо таго патрабавалi умовы хрысцiянiзацыi тагачаснага грамадства. Да крынiцау права каталiцкай царквы перыяду Сярэднявечча, якiя рэгулявалi шлюбна-сямейныя дачыненнi, належаць Дэкрэт Грацыяна XII ст., Дэкрэты Рыгора IX 1234 г., Да сярэдзiны XVI ст. шлюбнае права каталiцкай царквы можна разглядаць як мiжнароднае. Асноуныя палажэннi шлюбна-сямейнага права абодвух хрысцiянскiх веравызнанняу супадаюць. Памiж кананiчным правам каталiцкай i царкоуным правам праваслаунай царквы iснуе шмат агульнага, таму што гiстарычна да сярэдзiны XI ст. яны складалi кананiчнае права адзiнай хрысцiянскай царквы. Акрамя прааналiзаваных, афiцыйна адлюстраваных у заканадаустве i судовай практыцы субсiдыярных крынiц у праве Вялiкага Княства iснавалi i такiя з’явы, як узаемауплывы суседнiх прававых сiстэм.

У XVI ст. галоуным элементам дзяржаунай прававой ciстэмы было права паспалiтае Статутау 1529, 1566,1588 гг., дапоуненае кананiчным (царкоуным) i гарадскiм правам.


2. ПРАВАВОЕ РЭГУЛЯВАННЕ ШЛЮБУ I ЯГО СКАСАВАННЕ,


2.1. Формы шлюбу паводле звычаёвага права.

Першае вядомае сёння упамiнанне пра формы шлюбу у славян паганскага часу сустракаецца у "Аповесцi мiнулых гадоу". Летапiс згадвае шлюбныя звычаi драулян, радзiмiчау ды iншых плямёнау, змяшчае звесткi аб трох формах шлюбу: крадзеж "каля вады", вывядзенне паводле папярэдняй змовы, прывядзенне нявесты у дом жанiха. У перыяд ранняга Сярэднявечча, калi iснавау ужо значны культурны пласт, ва уciх формах прысутнiчау элемент дамовы у тым або iншым выглядзе, што урэшце прывяло да фармавання дамоунага шлюбу. Таму з'явiлася меркаванне, што шлюбу як такога у форме куплi не iснавала. Выкарыстоувалася толькi форма дамовы куплi для надання яму юрыдычнай сiлы. На зямлi сучаснай Беларусi пераход ад палiгамii да манагамii супау з прыняццем хрысцiанства, пераходам ад паганскай культуры да хрысцiянскай. Хрысцiянства шчыльна звязанае з iнстытутам шлюбу i сям’i, у многiм вызначыла iх якасныя характарыстыкi, пра што яскрава сведчаць вядомыя старажытныя статуты — Уладзiмiра i Яраслава.

Вясельная абраднасць у Беларусi пачынаецца з часоу першабытнага ладу i мае шэраг аналогiй i паралеляу у абраднасцi iндаеурапейскiх народау[Довнар-Запольский, 1901, с.25; Никольский, 1956, с. 16 - 20]. У першыя часы пасля прыняцця хрысцiянства (X—XII стст.) формы шлюбу не зазналi iстотных зменау — вясельная абраднасць заставалася практычна аднолькавай для усiх пластоу насельнiцтва. 3 XII ст. адзначаецца iмкненне арыстакратыi да царкоунай шлюбнай традыцыi, але большасць насельнiцтва трымалася старажытных паганскiх абрадау. Вясельны абрад як працэс можна раздзялiць на тры паслядоуныя этапы: падрыхтоучы, вянчанне, вяселле. Першы, падрыхтоучы, меу фармальна-бытавое значэнне. На гэтым этапе афармлялася пагадненне бакоу (змовiны), удакладнялiся найважнейшыя матэрыяльныя аспекты будучай сямейнай суполкi, тэрмiны, арганiзацыйныя умовы вяселля, запрашэнне гасцей.

Падрыхтоучы этап. Для таго каб пагадненне было сапраудным, захоувалiся звычаi i абрады, якiя сiмвалiзавалi заручыны, тоесныя "вялiкiм запоiнам". "Запоiны" падзялялiся на малыя i вялiкiя i пачыналiся звычаем "сугляд" — сватаннем, аглядам бакамi будучых мужа i жонкi ды iх блiзкiх. Абрад "малыя запоiны" выконвауся пры атрыманнi прынцыповай згоды бакоу i бацькоу нявесты. Скасаванне дамовы на гэтым этапе шлюбнага працэсу не мела нiякiх юрыдычных вынiкау. "Вялiкiя запоiны" уяулялi сабой абрад канчатковых змовiн аб тэрмiнах, умовах, парадку вяселля. Пад час змовiн у доме нявесты, дзе збiралiся бацькi i родныя жанiха, вызначалiся пасаг i вена. Калi жанiх i нявеста былi розных хрысцiянскiх веравызнанняу, то дамаулялiся аб веравызнаннi будучых дзяцей. Вынiкi змовiн афармлялiся пiсьмовым пагадненнем, падпiсаным жанiхом i бацькам нявесты. У выпадку скасавання пагаднення пасля падпiсання названай дамовы прадугледжвалiся санкцыi у выглядзе уплаты зарукi i кампенсацыi шкоды пацярпеламу боку. У сувязi з юрыдычнай значнасцю змоунага
  1   2   3   4

Дадаць дакумент у свой блог ці на сайт

Падобныя:

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconПаганства) ─ умоўны тэрмін, які абазначае старадаўнія вераванні І культы, што існавалі да ўзнікнення трох сусветных рэлігій (будызму, хрысціянства, ісламу)
Язычніцтва (паганства) ─ умоўны тэрмін, які абазначае старадаўнія вераванні І культы, што існавалі да ўзнікнення трох сусветных рэлігій...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconБезплідний шлюб в практиці сімейного лікаря
Зміст теми: Неплідний шлюб – це шлюб, в якому протягом 1 року при регулярному статевому житті без застосування контрацептивних засобів...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconУстанова адукацыі "Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка"
Шчыльнае ўзаемадзеянне грамадскіх арганізацый з дзяржаўнымі органамі ў сферы сацыяльнай дапамогі з’яўлялася яшчэ адной спецыфічнай...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні icon1. Месца агульназемкіх прывілеяў сярод іншых крыніц права XV ст
Прыкладна ў XV ст апошняе становіцца асноўнай крыніцай права на тэрыторыі Беларусі. У ім многія нормы звычаёвага права набылі форму...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconШлюб як "маральная траўма"
Гомельскай вобласьці паступіла заява ад жыхара Каўпеньскага сельсавету, супрацоўніка сельскага Дому культуры Вячаслава Лісагура,...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconАдной з прычын абыякавасці адносін вучняў да вучобы з’яўляецца, на ІХ погляд, незапатрабавальнасць І нават непатрэбнасць у рэальным жыцці атрыманых ведаў па
А калі да педагагічнага І вучнёўскага калектываў далучаюцца яшчэ І бацькі, будзе яшчэ лепш. У такім выпадку тыдзень гісторыі стане...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconАсабліва адчувальны да гэтых змен у мове, І таму ён павінен перыядычна ўдасканальвацца
Цыі (далей Правілы), якая ўступае ў дзеянне з 1 верасня 2010 года. Новая рэдакцыя Правіл – яшчэ адзін крок у бок збліжэння пісьмовай...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconАсабліва адчувальны да гэтых змен у мове, І таму ён павінен перыядычна ўдасканальвацца
Цыі“ (далей Правілы), якая ўступае ў дзеянне з 1 верасня 2010 года. Новая рэдакцыя Правіл – яшчэ адзін крок у бок збліжэння пісьмовай...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconАсабліва адчувальны да гэтых змен у мове, І таму ён павінен перыядычна ўдасканальвацца
Цыі“ (далей Правілы), якая ўступае ў дзеянне з 1 верасня 2010 года. Новая рэдакцыя Правіл – яшчэ адзін крок у бок збліжэння пісьмовай...

Інстытут сямейна прававых адносін складаўся на працягу працяглага часу, яшчэ да ўзнікнення права існавалі правілы ўступы ў шлюб, звычаі па правядзенні iconМінскі інстытут замежных моваў (цяперашні мдлу). Вы пачалі перакладаць у інстытуце ці, можа, яшчэ раней?
Раскажыце, калі ласка, з чаго пачыналася Вашая перакладчыцкая дзейнасць. Наколькі мы ведаем, вы заканчвалі Мінскі інстытут замежных...

Размесціце кнопку на сваім сайце:
be.convdocs.org


База данных защищена авторским правом ©be.convdocs.org 2012
звярнуцца да адміністрацыі
be.convdocs.org
Галоўная старонка